Boğmaca

💡 Terminoloji uyarısı“Boğmaca (pertussis) bir AKUT ÜST SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONUDUR; pertussis terimi ”ŞİDDETLİ ÖKSÜRÜK” anlamına gelir ve BOĞMACA ÖKSÜRÜĞÜ YERİNE TERCİH EDİLİR, ÇÜNKÜ ENFEKTE OLAN BİREYLERİN HEPSİNDE ”BOĞULMA” YOKTUR.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 224 — Emily Souder, Sarah S. Long)

Etiyoloji

⚠️ Konak özgüllüğü“B. pertussis ve B. parapertussis İNSANLAR VE PRİMATLARA ÖZGÜ PATOJENLERDİR.”

ℹ️ Uzamış öksürüğün diğer nedenleri“Uzamış öksürükten (bazı durumlarda PAROKSİZMAL OLABİLEN) sporadik olarak MYCOPLASMA, Parainfluenza Virus Enfeksiyonları VİRUSLARI, İnfluenza VİRUSLARI, Polio Dışı Enterovirus Enfeksiyonları, Respiratuar Sinsityal Virus Enfeksiyonu (RSV) VEYA Adenovirus Enfeksiyonları SORUMLUDUR.”

Epidemiyoloji

⚠️ Küresel yük“Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2008’DE TÜM DÜNYADA TAHMİNİ 16 MİLYON PERTUSSİS VAKASI VE 195.000 PERTUSSİS NEDENLİ ÇOCUK ÖLÜMÜ olduğunu bildirmiştir. Bunların %95’İ GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEDİR.”

“DSÖ ayrıca dünya çapında bebeklerin %82’SİNE ÜÇ DOZ BOĞMACA AŞISI YAPILDIĞINI VE GLOBAL AŞILAMANIN SONUCUNDA PERTUSSİS KAYNAKLI TAHMİNİ 678.000 ÖLÜMÜN ENGELLENDİĞİNİ bildirmiştir.”

💡 ABD’de tarihsel seyir — ve neden yeniden arttı?“Aşının ulaşılabilir olmadığı dönemde, Amerika Birleşik Devletleri’nde 14 YAŞ ALTI ÇOCUK ÖLÜMLERİNDE BULAŞICI HASTALIKLAR İÇERİSİNDE YILLIK 10.000 ÖLÜM İLE BİRİNCİ SIRADA YER ALMAKTAYDI.”

“Tam hücre boğmaca aşısının (DTP) kullanılmaya başlanmasıyla birlikte vakalarda %99’DAN FAZLA DÜŞÜŞ GÖRÜLMÜŞTÜR.”

⚠️ Gerçek yük bildirilenden çok daha yüksek“İleriye dönük seroprevalans çalışmalar boğmacanın özellikle esas yıllık vaka sayısının ERGENLERDE VE YETİŞKİNLERDE YILLIK 600.000 olarak tahmin edildiği Amerika Birleşik Devletleri’nde YETERİNCE TANINMADIĞINI göstermiştir.”

“Bir dizi çalışma boğmacanın YEDİ GÜNDEN UZUN ÖKSÜRÜK ŞİKAYETLİ OLAN ERGEN VE YETİŞKİNLERİN %13-32’SİNDE görüldüğünü bildirmiştir.”

💡 Yaş kaymasının açıklaması“1997 yılı itibariyle Amerika Birleşik Devletleri’nde artık uygulanmayan DTP (TAM HÜCRE) İLE AŞILANMAYAN VE DTaP VE Tdap’TA YAŞI İLERLEYEN ÇOCUK VE ERGENLERDE AZALAN KORUMA SONUCUNDA EPİDEMİYOLOJİK BİR YAŞ KAYMASI GÖZLENMİŞTİR.”

“DTaP aşılı kohorttaki çocukların YAŞLARI İLERLEDİKÇE 2010 YILINDA 7-10 YAŞ ARASINDA, 2012 YILINDA 13-14 YAŞ ARASINDA VE 2014’DE 14-16 YAŞ ARASINDA HASTALIK YÜKÜNDE BİR KAYMA GÖRÜLMÜŞTÜR.”

⚠️ Ne hastalık ne aşı ömür boyu koruma sağlar“NE HASTALIĞI GEÇİRMEK NE DE AŞI BOĞMACAYA VEYA BOĞMACA İLE TEKRAR ENFEKSİYONA KARŞI YAŞAM BOYU KORUMA SAĞLAMAZ.”

“Aşı ve enfeksiyon nedeniyle kazanıldığı düşünülen bağışıklığın bir kısmı SUBKLİNİK TEKRAR ENFEKSİYON nedenlidir.”

⚠️ Pertaktin içermeyen suşların ortaya çıkışı“Dolaşan tiplerle aşıda bulunan tipler arasındaki UYUMSUZLUK DTP’NİN TANIŞTIRILMASIYLA BAŞLAMIŞ, ASELÜLER BOĞMACA AŞILARININ KULLANIMININ ARTMASIYLA PERTAKTİN İÇERMEYEN TİPLER AŞININ KULLANILDIĞI ÜLKELERDE ORTAYA ÇIKMIŞ VE BASKIN HALE GELMİŞTİR.”

“Pertaktin içermeyen B. pertussis ilk kez ABD’DE PHILADELPHIA’DA 2008-2011 YILLARI ARASINDA BİR VAKA SERİSİNDE BİR BEBEKTE bildirilmiştir. Hemen ardından CDC, 1994 YILINDAN BU YANA PERTAKTİN İÇERMEYEN TİPLERİN ABD’DE HIZLA BASKIN HALE GELDİĞİNİ bildirmiştir.”

“PERTAKTİN BAKTERİYEL VİRULANS FAKTÖRÜ OLAN ETKİSİNE RAĞMEN, PERTAKTİN İÇERMEYEN VE İÇEREN B. PERTUSSIS TİPLERİ BEBEKLERDE HASTALIK ŞİDDETİ BENZERDİR.”

“YENİ BOĞMACA AŞILARI GELİŞTİRİLENE KADAR, BOĞMACA DÖNEMSEL EPİDEMİLERLE BİRLİKTE ENDEMİK OLARAK GÖRÜLMEYE DEVAM EDECEKTİR.”

Patogenez

💡 Yüzeyde kalan patojen“Bordetella SADECE SİLYALI EPİTELDE KOLONİZE OLABİLEN KÜÇÜK, HASSAS, GRAM-NEGATİF BİR ORGANİZMADIR. Hastalık semptomatolojisinin mekanizması TAM OLARAK BİLİNMEMEKTEDİR.”

Virülans faktörleri