| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Benign deri tümörleri ve kistleri |
| ad-en | Benign cutaneous tumors and cysts |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-26 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 30 Deri |
Bölüm 690 — Deri Tümörleri (Jesse P. Hirner ve Kari L. Martin) (Nelson - Bölüm 30 Deri; ayrıca bkz. Bölüm 614).
| Tümör / kist | Köken ve genetik | Klinik görünüm | Önemli ilişkiler / tedavi |
|---|---|---|---|
| > [!tip] Epidermal inklüzyon kisti (epidermoid kist) | PİLOSEBASE FOLİKÜLÜN MERKEZİNDE DİLATE PORDAN OLUŞAN PUNKTUM veya ÇUKUR görülür | ÇOCUKLARDA EN SIK GÖRÜLEN NODÜLLERDİR. KESKİN SINIRLI, KUBBE ŞEKİLLİ, SERBESTÇE HAREKET EDEBİLEN, DERİ RENGİNDE NODÜLDÜR (Şekil 690.1) | Özellikle ‣ ile ilişkilidir; sıklıkla YÜZ, BOYUN, GÖĞÜS veya SIRTIN ÜST KISMINDA. Olası olarak İNFLAME ve SEKONDER ENFEKTE olabilir. Kist duvarı RÜPTÜRE olup dermiste BİR ENFLAMATUVAR REAKSİYONA neden olabilir. Kist duvarı FOLİKÜLER İNFUNDİBULUM KAYNAKLIDIR. LAMELLAR KERATİNİZE MATERYALDEN OLUŞAN PEYNİR KIVAMLI KİTLE KAVİTE BOŞLUĞUNU DOLDURUR. > [!warning] ÇOKLU KİSTLERİN İNFLAMASYONLARINDA, İÇERİĞİNİ ve KESESİNİN TAMAMI ÇIKARILARAK KİSTİN EKSİZYONU GEREKİR. Fluktuasyon veren kist insize edilerek drene edilmelidir; eğer eritemliyse bu sefer ANTİBİYOTİK veya LEZYON İÇİ KORTİKOSTEROİD UYGULANARAK tedavi edilmelidir. Enflamasyonun gerilemesinde sonra kist çıkarılmalıdır. > [!tip] Epidermoid kistlerin GARDNER SENDROMU veya NEVOİD ‣ SENDROMUYLA İLİŞKİLİ OLABİLİR |
| Milium (milia) | SUBEPİDERMAL KERATİN KİSTİDİR (Bölüm 666’da yenidoğanlarda tartışılmıştır) | 1-2 mm, SERT, İNCİ GİBİ BEYAZ veya SARIMSI | SEKONDER MİLİA, SUBEPİDERMAL BÜLLÖZ HASTALIKLAR ile ilişkili olarak veya DERMABRAZYONDAN veya CİLDİN DİĞER YARALANMALARINDAN SONRA ortaya çıkar. RETANSİYON KİSTLERİ HASARLANMIŞ EPİTELYUMUN HİPERPROLİFERASYONU sonucunda oluşur ve PRİMER MİLİADAN HİSTOPATOLOJİK OLARAK AYIRT EDİLEMEZLER. > [!tip] MİLİUMUN EPİDERMOİD KİSTTEN FARKI SADECE KÜÇÜK BOYUTU ve YÜZEYEL YERLEŞİMİDİR |
| Fibrofolikuloma | FLCN (FOLİKÜLİN) TÜMÖR SÜPRESSÖR GENİNDEKİ MUTASYON — OTOZOMAL DOMİNANT | GEÇ ADOLESANLIKTA veya GENÇ ERİŞKİNLERDE görülür; BURUN, YANAKLAR ve BOYUNDA, bazen GÖVDE veya KULAKLARDA ÇOKLU, KUBBE ŞEKİLLİ, BEYAZIMSI PAPÜLLER (Şekil 690.2) | > [!warning] AİLESEL KANSER SENDROMU olan BİRT-HOGG-DUBÉ ile ilişkilidir: PULMONER KİST, ‣, RENAL HÜCRELİ KANSER ve diğer MALİGN veya BENİGN TÜMÖRLER |
| Pilar kist (trikilemmal kist) | Duvarı FOLİKÜLLER ARASI KÖPRÜLEŞMENİN BELİRSİZ OLDUĞU STRATİFİYE SKUAMÖZ EPİTELDE oluşmaktadır | KLİNİK OLARAK EPİDERMOİD KİSTTEN AYIRT EDİLEMEYEBİLİR. DÜZGÜN, SERT, HAREKETLİ NODÜLLER; başlıca SAÇLI DERİDE (Şekil 690.3) | > [!tip] Duvarın PERİFERİK HÜCRE TABAKASI, epidermoid kistte görülmeyen bir PALİZADLAŞMA DİZİLİMİ gösterir. GRANÜLER TABAKA GÖZLENMEZ. Kist kavitesinde YOĞUN HOMOJENİZE EOZİNOFİLİK KERATİNİZE MATERYAL ve %25 VAKADA MERKEZİ KALSİFİYE görülür. Pilar kistin gelişiminde OTOZOMAL DOMİNANT KALITSAL GEÇİŞ olabilir. Hastalarda sıklıkla BİRDEN ÇOK KİST gelişir. Çoğu sayıdaki pilar kist veya epidermoid kist, DEZMOİD TÜMÖR, FİBROMA, LİPOMA veya OSTEOMA KOLON POLİPOZİSLERİ veya GARDNER SENDROMUNDA ADENOKARSİNOMA ile ilişkili olabilir. Pilar kist KOLAYCA DERMİTEN ÇIKARILIR |
| > [!tip] Pilomatrikom (pilomatrikzom) | β-KATENİN MUTASYONLARI | ÇOCUKLARDA GÖRÜLEN EN SIK İKİNCİ NODÜLDÜR. 3-30 mm olarak görülen BENİGN BİR TÜMÖRDÜR; DERİ İÇİ veya SUBKÜTAN, SERT, SOLİTER TÜMÖRCÜKTÜR. ÜSTÜNÜ ÖRTEN EPİDERMİS GENELLİKLE NORMALDİR. Tümör zaman zaman DAHA SÜPERFİSYEL YERLEŞİMLİ OLUP ÜSTÜNÜ ÖRTEN DERİDE MAVİ-KIRMIZI RENK DEĞİŞİKLİĞİ YAPABİLİR (Şekil 690.4) | > [!warning] ÇOKLU PİLOMATRİKOMLAR ‣, GARDNER SENDROMU, RUBINSTEIN-TAYBI SENDROMU ve TURNER SENDROMUNDA görülür. Buna rağmen genellikle PİLOTRİKOMALAR AİLEVİ DEĞİLDİR. Histopatolojik olarak EOZİNOFİLİK, ÇEKİRDEKSİZ “HAYALET HÜCRELER” ile EPİTELYAL HÜCRELERİN DÜZENSİZ ŞEKİLLENMİŞ HÜCRE ADALARI, SELLÜLER BİR STROMA İÇİNE GÖMÜLÜR. TÜMÖRLERİN %75’İNDE KALSİYUM DEPOZİTLERİ BULUNUR |
| Trikoepitelyoma | Tip 1: CYLD geni · Tip 2: 9p21 (henüz tanımlanmamış gen) — OTOZOMAL kalıtım | 2-8 mm boyutunda, DÜZENLİ, YUVARLAK, SERT, DERİ RENGİNDE BİR PAPÜL. İMMATÜR BİR SAÇ FOLİKÜLÜ TÜREVİDİR | Trikoepitelyomalar genellikle ERKEN YETİŞKİNLİK ÇAĞINDA veya ÇOCUKLUK ÇAĞINDA YÜZDE TEK TEK MEYDANA GELİR. ÇOKLU trikoepitelyomalar KALITILMAKTADIR. Çocukluk çağında veya ergenlikte ORTAYA ÇIKAR ve NAZOFASİYAL KIVRIMLARDA, BURUNDA, ALINDA ve ÜST DUDAKTA SAYISINDA YAVAŞ YAVAŞ ARTIŞLAR GÖRÜLÜR; BOYUN ve ÜST GÖVDEDE DE GÖRÜLEBİLİR. Mikroskopik olarak, bu iyi benign tümörler, BİR ADENOİD AĞINDA BAZOFİLİK HÜCRELERLE ÇEVRİLİ TAMAMEN KERATİNİZE BİR MERKEZDEN OLUŞAN KORNİFİYE KİSTLERLE karakterizedir. TOPİKAL İMİKUİMOD tedavisi faydalı olabilir. CERRAHİ EKSİZYON tedavi için uygulanabilir, KRİYOTERAPİ, ELEKTROCERRAHİ ve LAZER BUHARLAŞTIRMANIN DA OLDUĞU GİBİ |
| Erüptif vellüs kıl kisti | Anormal VELLÜS KIL FOLİKÜLLERİ İNFUNDİBULUM SEVİYESİNDE TIKANIKLIK oluşur; FOLİKÜLÜN PROKSİMAL KISMININ EPİTELYUM HİZASINDA KİSTİK DİLATASYONU OLUŞTURAN KILIN RETANSİYONU | 1-3 mm, ASEMPTOMATİK, YUMUŞAK, DERİ RENGİNDE GÖĞÜS MERKEZİNDE FOLİKÜLER PAPÜLLERDİR (Şekil 690.5). Bunlar KABUKLU ve GÖBEKLİ OLABİLİRLER | Birçoğu KRONİKTİR; ancak SPONTAN İYİLEŞME rapor edilmiştir |
| Steatokistoma multipleks | KRT17 geni — OTOZOMAL DOMİNANT | Genellikle ERGENLİK veya ERKEN ERİŞKİNLİK ÇAĞINDA, 2 mm’den 3 cm’ye değişen YUMUŞAKTAN SERTE ÇOK SAYIDA DERİ ALTINDA YAPIŞIK KİSTİK NODÜLLERDİR. PATLATILDIĞINDA, YAĞLI veya PEYNİRİMSİ MATERYAL ALIR | Tercih edilen bölgelerin arasında STERNAL BÖLGE, AKSİLLALAR, KOLLAR ve SKROTAL DERİSİDİR. Birçok kez KATLANMIŞ KİST DUVARI LUMİNAL TARAFTA KALINLAŞMIŞ HATLARDIR; HOMOJENÖZ, EOZİNOFİLİK KORNİFİYE BİR TABAKA İLE KAPLANMIŞTIR; GRANÜLER BİR TABAKA YOKTUR. DÜZLENMİŞ SEBASE BEZ LOBÜLLERİ SIKLIKLA KİST DUVARI İÇİNDE GÖRÜLEBİLİR ve KİSTİK KAVİTE İÇİNDE LANUGO KILLARI GÖRÜLEBİLİR veya BOŞ GÖRÜLEBİLİR (işlemsel artefakt) |
| Siringoma | İNTRAEPİDERMAL TER BEZİ KANALLARINDAN KÖKEN ALMAKTADIR | BENİGN TÜMÖR; YUMUŞAK, KÜÇÜK, DERİ RENGİNDE veya SARIMSI KAHVERENGİ PAPÜL; başlıca YÜZÜN PERİORBİTAL BÖLGESİNDE (Şekil 690.6) | Diğer tercih edilen bölgeler AKSİLLA, UMBİLİKAL veya PUBİK bölgelerdir. Bunlar sıklıkla PUBERTE ÇAĞINDA ve DAHA SIKLIKLA KADINLARDA gelişir. ERÜPTİF SİRİNGOMALAR ADOLESANLARDA veya ÇOCUKLUK ÇAĞINDA GÖĞSÜN ANTERİOR YÜZÜNDE gelişir. > [!tip] Siringomaların SADECE KOZMETİK ÖNEMİ VARDIR. Seyrek dağılımlı lezyonlar EKSİZE EDİLEBİLİYORSA DA SIKLIKLA ÇOK ÇOK SAYIDA BİRARADA BULUNURLAR |
| İnfantil dijital fibrom | — | AYAK veya EL PARMAKLARININ DİSTAL FALANKSLARININ LATERAL veya DORSAL YÜZLERİNDE, DÜZGÜN, SERT, ERİTEMATÖZ veya DERİ RENGİNDE NODÜLLERDİR. Saptanan tümörlerin %80’inden fazlası SÜT ÇOCUKLUĞUNDA veya DOĞUMDA görülebilir | Lezyonlar TEK veya ÇOKLU olabilir ve KOMŞU PARMAKLARDA “ÖPÜŞME” TÜMÖRLERİ olarak ortaya çıkabilir. Genellikle ASEMPTOMATİKTİRLER; ancak PARMAKLARDA FLEKSİYON DEFORMİTESİ oluşturabilir. Ayırıcı tanı klinik olarak FİBROM, LEİOMYOM, ANJİYOFİBROM, AKKİZ DİJİTAL FİBROKERATOM, AKSESUAR PARMAK veya MUKÖZ KİSTE benzer. Tanı, AKTİN MİKROFİLAMENT KOLEKSİYONLARINI OLUŞTURAN KÜÇÜK, YUVARLAK, YOĞUN EOZİNOFİLİK SİTOPLAZMİK İNKLÜZYON CİSİMCİKLERİ İÇEREN ÇOK SAYIDA İĞ ŞEKLİNDE FİBROBLASTIN BULUNMASIYLA DOĞRULANIR. > [!warning] Bu tümörlerin BASİT EKSİZYONU SONRASINDA LOKAL NÜKS hastaların %75’inde bildirilmiştir. Tümör METASTAZ YAPMADIĞI için 2-3 SENEDE KENDİLİĞİNDEN GERİLEYEBİLİR, bu nedenle GÖZLEM ÖNERİLİR. PARMAĞIN FONKSİYONEL BOZUKLUĞU veya FLEKSİYON DEFORMİTESİNİN BELİRGİN HALE GELDİĞİNDE TÜMÖRÜN HIZLI BİR ŞEKİLDE EKSİZYON ENDİKASYONU vardır |
| Dermatofibrom (histiyositom) | — | BENİGN BİR DERMAL TÜMÖR; PEDÜNKÜLE, NODÜLER (Şekil 690.7) veya YASSI OLABİLİR ve genellikle KESKİN SINIRLI ÇEMBERİMSİ ve SERTTİR ama zaman zaman PALPASYONLA YUMUŞAK HİSSİ VERİR. Üstünü örten deri genellikle HİPERPİGMENTEDİR, tümör SIKIŞTIRILDIĞINDA PARLAK veya KERATOTİK OLABİLİR ve ÇÖKER | Boyut 0,5-10,0 mm; en sık EKSTREMİTELERDE görülür; sıklıkla ASEMPTOMATİK olsa da zaman zaman KAŞINTILIDIR. > [!tip] FİBROBLASTLAR, GENÇ ve OLGUN KOLLAJEN, KAPİLLER ve DEĞİŞEN ORANLARDA HİSTİYOSİTLERDEN OLUŞUR ve DERMİSTE DÜZENSİZ SINIRLI KENARLARA SAHİP BİR NODÜL OLUŞTURURLAR. Bu tümörlerin nedeni BİLİNMEMEKTEDİR; ancak BÖCEK ISIRIĞI veya FOLİKÜLİT GİBİ TRAVMANIN REAKTİF FİBROPLAZİYİ İNDÜKLEDİĞİ görülmektedir. Ayırıcı tanı: EPİDERMAL İNKLÜZYON KİSTİ, JUVENİL KSANTOGRANÜLOM, HİPERTROFİK SKAR ve NÖROFİBROMU içerir. Dermatofibromlar hastanın tercihine göre EKSİZE EDİLEBİLİR veya DOKUNULMAKSIZIN BIRAKILABİLİR. Bunlar genellikle TAMAMEN KALICIDIR |
Şekiller (Nelson - Bölüm 30 Deri): 690.1 alın üzerindeki ten renkli kist · 690.2 31 yaşındaki FLCN mutasyonu taşıyıcısının yanakları ve burnunun üzerindeki çoklu, kubbe şekilli, beyazımsı papüller · 690.3 ön kafa derisinde pilar kist · 690.4 pilomatrikoma; deri üzerinde mavimsi bir renk değişikliği ile sert bir tümör · 690.5 erüptif vellüs kıl kisti; göğüs duvarında çoklu papüller · 690.6 siringoma; göz çevresinde sarı çoklu papüller · 690.7 dermatofibrom; kırmızı-kahverengi nodüler varyantı.
💡 TUS ipucu — sendrom eşlemeleriÇOKLU EPİDERMOİD/PİLAR KİST + kolon polipozisi + osteom → GARDNER SENDROMU.ÇOKLU PİLOMATRİKOM → MİYOTONİK DİSTROFİ, Gardner, Rubinstein-Taybi, TURNER.ÇOKLU FİBROFOLİKULOMA → BİRT-HOGG-DUBÉ (FLCN): pulmoner kist + PNÖMOTORAKS + RENAL HÜCRELİ KANSER.ÇOKLU TRİKOEPİTELYOMA → CYLD.STEATOKİSTOMA MULTİPLEKS → KRT17 — aynı gen PAKİONİŞİ KONJENİTA ile ortaktır → Palmoplantar Keratodermalar. Çocukta en sık nodül: EPİDERMOİD KİST; ikinci: PİLOMATRİKOM.Pilomatrikom histolojisi: “HAYALET (gölge) HÜCRELER” + %75’inde kalsifikasyon; β-katenin.Pilar kist: granüler tabaka YOK + PALİZADLAŞMA + %25 kalsifikasyon; epidermoid kistte granüler tabaka VAR.İnfantil dijital fibromda eksizyon sonrası nüks %75 → fonksiyon bozulmadıkça GÖZLEM.
📝 Klinik bilgi — yalnızca eğitim amaçlı