| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| baslik | Kutanöz nevüslerin tip, köken ve malignite riski ile karşılaştırması — Bölüm 670 |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-09-27 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 30 Deri |
“Nevüs deride normal olarak bulunan histopatolojik olarak iyi farklılaşmış hücrelerin birikimi ile karakterizedir.” (Nelson - Bölüm 30 Deri, Bölüm 670)
“Melanositik nevüsler doğumdan sonra görülenler (edinsel nevüs) ve doğumda olanlar (konjenital nevüs) olmak üzere iki geniş kategoriye bölünmüştür.”
| Nevüs | Köken / yerleşim | Klinik | Malignite riski |
|---|---|---|---|
| Edinsel melanositik nevüs | Dermoepidermal bileşke (junctional) → compound → intradermal | “Sayı 20-40 yaşlarında platoya erişir”; renk ve kabarıklık yaşla değişir | “Edinsel pigmente nevüsler benigndir, ancak çok küçük bir yüzde malign transformasyona uğrar.” |
| Atipik (displastik) melanositik nevüs | Atipik intradermal melanositler | “büyük (5-15 mm) ve yuvarlak olma eğilimindedir. Düzensiz sınırlı ve değişen renklerde ve bazı kısımları kabarıktır”; “en sık arka gövdede olması; aralıklı, yoğun güneş maruziyetinin, oluşumunda rolü olduğu düşünülür” | “Atipik nevüsü olan bireylerin belirlenmesinde displastik değişikliğin biyopsi ile hipotalojik olarak belgelenmesi yararlı olabilir.” |
| Konjenital melanositik nevüs | “nevüs hücrelerinin varlığı ile karakterizedir” — retiküler dermis, kollajen bantları arasında, deri ekleri/sinirler/damarlar çevresinde | “yenidoğan bebeklerin %2-3’ünde vardır”; dev >40 cm (erişkin boyut) veya vücut yüzey alanının >%5’i; büyük 20-40 cm, orta 1,5-20 cm, küçük <1,5 cm | Bkz. aşağıda |
| Ota nevüsü | “orta-dermal melanositoz” | “kadınlarda, Asyalı ve Afrikalı-Amerikalılarda daha sıktır”; “trigeminal sinirin birinci ve ikinci dallanının inerve ettiği alanlarda tek taraflı”; “konjunktiva, sert damak, farinks, burun mukozası, yanak mukozası ve timpanik membranda tutulum görülür” | “Malign değişiklik son derece nadirdir.” |
| İto nevüsü | Orta-dermal melanositoz | “supraklaviküler, skapular veya deltoid bölgede lokalizedir”; “daha fazla yayılma ve daha az benekli olma eğilimindedir” | “Bu nevüsde orta-dermal melanositozisin biri çeşididir.” |
| Mavi nevüs | “Mikroskopik olarak dermisteki yoğun pigmente iğsi şekilli melanosit gruplarıyla karakterize” | “el ve ayakların dorsal yüzünde soliter, asemptomatik, düz, kubbe şeklinde, maviden mavi-griye renginde, çapı 10 mm’den küçük papüldür” | “Bu nevüs benigndir.” |
| Hücresel mavi nevüs | Dermal melanositler + “büyük iğsi şeklindeki hücrelerden oluşan hücresel adalar” | “1-3 mm çapında ve en sık kalça ve sakrokoksigeal alanda oluşur” | “Mavi nevüslere hücresel mavi nevüse histolojik süreklilik görülebilir.” |
| Nevüs depigmentozus (akromik nevüs) | “melanozomların keratinositlere taşınmasında fokal bir defekte bağlı” | “düzensiz sınırları olan maküler hipopigmente yama veya çizgiler”; “tek taraflı olması dışında klinik olarak İto’nun hipomelanozisine benzeyebilir” | — |
| Epidermal nevüs | “epidermisin ve/veya adneksiyal yapıların hiperplazisi” — RAS mutasyonu | “Blaschko çizgileri boyunca”; “ikiyozis hystriks” dağılımı; “linear verrüköz varyant belirgin derecede kaşıntılıdır” | — |
| Nevüs spilus (benekli nevüs) | — | Şekil 670.5 | — |
⚠️ Boyut riski belirler“Ergenlik öncesi küçük konjenital nevüslerden melanoma gelişmesi son derece nadir bir durum olduğundan küçük konjenital nevüslerin tümünün eksize edilmesi gerekmez.”“Bir malignitenin kararında nevüsün yeri, klinik olarak izlenebilmesi, skar potansiyeli, melanom için diğer risk faktörlerinin varlığı ve atipik klinik özelliklerin varlığı gibi çok sayıda etken bir arada değerlendirilmelidir.”
“Dev konjenital pigmente nevüsler (<1/20.000 doğum) en sık arka gövdede yerleşir (Şekil 670.2) fakat baş ve ekstremitelerde de görülebilir.”
| Özellik | İçerik |
|---|---|
| Leptomeningeal melanositoz | “Bu nevüslerin leptomeningeal melanositoz (nörokutanöz melanositozis) ile ilişkisi ve malign melanom gelişimine yatkınlığı nedeniyle özel önemi vardır.” |
| Yerleşim ve risk | “Leptomeningeal tutulum, nevüs en sık başta ya da orta hatta yerleştiğinde özellikle çok sayıda”uydu” melanositik nevüs (>20 lezyon) ile ilişkili olduğunda ortaya çıkar.” |
| Klinik sonuç | “Leptomeninges ve beyin parankimindeki nevüs hücreleri ‣ artışa neden olabilir; ‣, nöbetler, zihinsel sakatlık ve motor bozukluklar ve melanom ile sonuçlanabilir.” |
| MRG | “MRG yukarıda açıklanan türde dev konjenital nevüsü olan bireylerin %30’unda asemptomatik leptomeningeal melanozis gösterir.” |
| Melanom insidansı | “Bir dev konjenital nevüs ortaya çıkan toplam malign melanom insidansı %1-2’dir.” |
| Tanı yaşı | “Bir konjenital nevüs içinde ortaya çıkan malign melanom tanısında ortalama yaş 7’dir.” |
| Mortalite | “Mortalite oranı %100’e yakındır.” |
| Yönetim | “Dev konjenital nevüsün yönetimi tartışmalıdır; aileyi, pediatristi, dermatolog ve plastik cerrahı içerir.” — “Nöral melanozisin saptanmasında imkân verebilir, bunun varlığı nevüsün deriden bütün şekilde çıkarılmasını boşuna bir çaba haline getirir.” |
| Biyopsi | “Rastgele nevüs biyopsileri faydalı değildir, ancak yeni genişleyen nodüllerin biyopsisi endikedir. 5 yaşa kadar her 6 ayda bir sonrasında her 12 ayda bir takip önerilir.” |
“Büyük ve dev konjenital melanositik nevüslerde sıklıkla NRAS mutasyonları varken, regüler melanositik nevüslerde tipik olarak görülen BRAF mutasyonları küçük ve orta konjenital nevüslerde en sıktır.”
“Atipik melanositik nevüsler; otozomal dominant ailevi melanom yatkınlığı (ailevi mole-melanom sendromu, displastik nevüs sendromu, BK mole sendromu) ve sporadik olarak her iki şekilde de meydana gelebilir.”
💡 TUS ipucu — kesin risk oranları“Çocuklarda melanomların yalnızca %2’si bu ailevi sendromlu kişilerde meydana gelir; bu sendroma sahip olanların %10’unda 20 yaşından önce melanom gelişir.”“2 aile üyesinde melanom olan displastik nevüs sendromlu çocuklarda malign melanom gelişme riski %100’dür.”“Atipik mole sendromu terimi bir otozomal dominant ailevi melanom öyküsü bulunmayan; ama bazıları atipik, 50’den fazla nevüsü olan kişilerdeki kesinleşmemiş melanom riskinin yaşam boyu %5-10 olduğu tahmin edilmektedir.”
| Nevüs | Özellikler |
|---|---|
| Halo nevüs | “En sık olarak sırtta, öncelikle çocuk ve genç erişkinlerde görülür” (Şekil 670.3). “Lezyon gelişimi puberte veya gebelik ile aynı zamanda olabilir.” > [!tip] “Sonrasında birkaç ay içinde merkezdeki nevüsün kaybolması olağan sonuçtur ve depigmente alan genellikle repigmente olur.”“Eksizyon sadece atipik nevüs dışlanamadığında endikedir.” > [!warning] “Halo nevüslü bireylerde nevüs hücrelerine ve melanosit sitoplazmasına karşı dolaşan antikorlar vardır.”“Vitiligolu hastalarda halo nevüs insidansında artış vardır.”“Bu fenomen konjenital nevüs, mavi nevüs, Spitz nevüs, nörofibromlar, primer ve sekonder malign melanom; bazen de polisitoz, ‣ ve ‣ ile ilişkilidir.” |
| Spitz nevüs (spindle ve epiteloid hücreli nevüs) | > [!tip] “En sık yaşamın ilk 2 yılında pembe-kırmızı, pürüzsüz, kubbe şeklinde, sert; yüz, omuz veya üst ekstremitede kılsız papül olarak kendini gösterir” (Şekil 670.4). “Çoğunun çapı 1 cm’den küçüktür, ama 3 cm boyuta ulaşabilir.”“Görsel olarak benzer lezyonlar arasında piyojenik granülom, hemanjiyom, nevoselüler nevüs, jüvenil ksantogranülom ve bazal hücre karsinomu bulunur.” > [!warning] “Klasik görünen Spitz nevuslar düzenli klinik ve dermoskopi muayene ile izlenebilir ve çoklu dermoskopi çalışmaları bu iyi huylu lezyonların zaman içinde retiküler veya homojen bir görünüm ve/veya gerileme eğilimini gösterir.” > [!tip] “Kılavuzlarda lezyonun çıkarılması 12 yaşın üzerindeki çocuklarda şüpheli lezyonlarda (8-10 mm’den büyük, aşırı büyüme, asimetri veya ülserasyon) ve melanom dışlanamadığında her yaşta önerilmektedir.” > [!warning] “Atipik Spitz tümörleri atipik histolojik özelliklere veya bilinmeyen malign potansiyele sahip Spitz nevüsleridir.” |
| Zosteriform lentiginöz nevüs (agmine lentigolar) | “Yüz, gövde ve ekstremitelerde 2-10 mm boyutunda, çok sayıda kahverengi veya siyah makülün tek taraflı lineer, bant şeklinde bir araya gelmesidir.”“Nevüs doğumda mevcut olabilir ya da çocukluk çağında gelişebilir.”“Epidermisin uzamış rete çıkıntılarında çok sayıda melanosit vardır.” |
| Nevüs spilus (benekli lentiginöz nevüs) | “%2-3 oranında prevalansa sahip koyu düz veya kabarık kahverengi makulanın üzerinde daha küçük daha koyu kahverengi makül veya papüllerin bulunmasıdır” (Şekil 670.5). > [!tip] “Nevüs spilus doğumda nadirdir ve sıklıkla geç bebeklik veya erken çocukluk döneminde edinilir.” > [!warning] “Nevüs spilus melanomu olan bireylerde kontrol grubuna göre daha sık görülür.”“Atipik özellikler veya yeni klinik değişiklikler olmadıkça nevüsün çıkarılması gerekmez.” |
| Nevüs sebaseus (Jadassohn) | “Nispeten küçük, keskin sınırlı, oval veya doğrusal, kabarık sarı-turuncu saçtan yoksun bir plak” (Şekil 670.8); “nevus sebaseus süt çocuklarının baş ve boynunda oluşur.”“Erken çocukluk döneminde sıklıkla düzdür ve göze çarpmaz. Olgunlaştıkça, genellikle ergenlik döneminde lezyonlar verrüköz hale gelir.” > [!tip] “Sebaseöz nevüslere HRAS ve KRAS’taki somatik mozaik mutasyonlar neden olur. Bu onkogenlerin bozulması, hastanın yaşamı boyunca bu lezyonlardan %14’ünde tümör gelişimini açıklamaya yardımcı olur.” > [!warning] “Çoğu tümör benigndir (trikoblastomlar, syringokistadenoma papilliferum, trikilemmoma), ancak ‣ da ortaya çıkabilir. Tercih edilen tedavi ergenlik öncesi total eksizyondur.”“Santral sinir sistemi, iskelet ve oküler bozukluklarla ilişkili sebaseöz nevüsler epidermal nevüs sendromunun bir varyantını temsil eder.” |
| Becker nevüs (Becker melanozis) | “Ağırlıklı olarak erkeklerde, çocukluk veya ergenlik döneminde başlangıçta hiperpigmente bir yama olarak gelişir” (Şekil 670.9). “Lezyon sıklıkla hipertrikoz, hiperpigmentasyon alanı ile sınırlı gelişir ve tek taraflı, hafif kalınlaşmış, düzensiz, hiperpigmente bir plağa dönüşür.”“En yaygın bölgeler üst gövde ve üst koldur.” > [!tip] “Becker melanozu sıklıkla hafif perifoliküler papüler elevasyon veya hafif endürasyon olarak görülebilen düz kas hamartomu ile ilişkilidir. Böyle bir lezyon darbeyle düz kas kasılmasına neden olabilir ve kıllar dikleşebilir (psödo-Darier bulgusu).” |
| Nevüs komedonikus | “Epitelyal kökenli organoid nevüs olan nevus komedonikus, komedonları simüle eden tıkalı foliküllerin lineer plaklarından oluşur; doğumda olabilir veya çocuklukta ortaya çıkabilir.”“Keratinize tıkaçlar içindeki keratinöz kalıntılarla dilate, malforme pilosebase folikülleri temsil eder.” > [!warning] “Lezyonlar genellikle tek taraflıdır ve ‣ gibi diğer konjenital malformasyonlarla ilişkilidir. Bu lezyonlar genellikle asemptomatik olsa da, etkilenen bazı kişiler tekrarlayan enflamasyon görülür; bu da kist oluşumu, fistüller ve yara izi ile sonuçlanır.” > [!warning] “Tam kat çıkarılması dışında etkili bir tedavi yoktur; daha büyük lezyonların küçültülmesi, bir retinoik asit preparatının düzenli uygulanması ile elde edilebilir.” |
| Bağ dokusu nevüsü | “Kollajen, elastin ve/veya dermal ekstraselüler matriksin glikozaminoglikanlarının bir hamartomudur.”“Soliter bir defekt ya da eşlik eden bir hastalığın göstergesi olabilir; en sık sırtta, kalçada, kollarda ve uylukta bulunur.”“2-15 cm çapında, deri rengi, fildişi, ya da sarı plaklardır. Plaklar palpasyonda lastik ya da kaldırımtaşı kıvamındadır.” > [!tip] “Tüberosklerozda meydana gelen benzer lezyonlar shagreen yamaları olarak adlandırılır; fakat ‘shagreen’ yamaları sadece aşırı miktarda kollagen içerir.” > [!tip] “Birçok küçük papüler bağ doku nevüsü osteopoikilozis ile birlikteliği dermatofibrozis lentikülaris disseminata (Buschke-Ollendorf sendromu) olarak adlandırılır.” |
| Düz kas hamartomu | “Kıl folikülleri (erektör pili) ile ilişkili düz kasların hiperplazisi ile sonuçlanan gelişimsel bir anomalidir.”“Genellikle doğumda veya hemen sonrasında gövde veya ekstremitelerde hipertrikozla üzeri örtülü; ten rengi ya da hafif pigmente belirgin plaklardır” (Şekil 670.10). > [!tip] “Bazen lezyon sıvazlandığında düz kas demetlerinin kasılması sonucu, lezyonun geçici elevasyonu veya dalgalanma hareketi olabilir (psödo-Darier bulgusu).” > [!warning] “Düz kas hamartomu konjenital pigmente nevüs ile karıştırılabilir; ancak ayrım önemlidir, çünkü malign melanom riski yoktur ve çıkarılması gerekmez.” |