| Özellik |
Değer |
| tags |
sendrom, tek-gen |
| ad-tr |
Ailesel adenomatöz polipozis (Gardner ve Turcot sendromları dahil) |
| ad-en |
Familial adenomatous polyposis |
| omim |
175100 |
| gen |
APC (adenomatöz polipozis koli) |
| lokus |
5q21 |
| kalitim |
Otozomal dominant (~%30 spontan mutasyon) |
| insidans |
1/5.000 - 1/17.000 |
| tus-onceligi |
çok yüksek |
| guncelleme |
2026-09-17 |
| kaynaklar |
Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi, Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler |
Ailesel Adenomatöz Polipozis
En yaygın genetik polipozis sendromu (insidans 5.000’de bir ila 17.000’de bir); kolon boyunca çok sayıda adenomatöz polip ve bağırsak dışı belirtilerle karakterizedir. Tedavi edilmezse kolon kanseri riski %100’dür (Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi).
Genetik
- Gen:5q21’deki bir tümör baskılayıcı olan adenomatöz polipozis koli (APC) genindeki mutasyon
- Mekanizma: APC, hücre iskeletinin düzenlenmesinde rol alan bir protein olan beta-kateninin doku mimarisi organizasyonunu, hücre göçü ve uyumu ve diğer birçok fonksiyonunu bozar. Hücre içi β-katenin birikimi, kolonik epitelyal hücre çoğalması ve adenom oluşumundan sorumlu olabilir
- 400’den fazla APC mutasyonu tanımlanmıştır ve hastaların %30 kadarında aile öyküsü yoktur (spontan mutasyonlar)
- İlişkili FAP formları:atenüe FAP (AFAP), Gardner ve Turcot sendromları
(Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi)
- Tablo 519.2: familyal adenomatöz polipozis → kolorektal, tiroid, mide ve ince bağırsak kanseri, Hepatoblastom; “çoklu kolon polipleri ile ilişkili; otozomal dominant; APC gen mutasyonları”. Turcot sendromu → kolorektal kanser, beyin tümörleri (Astrositom, Medulloblastom ve Embriyonel Tümörler); otozomal dominant, APC ya da MLH1. Gardner sendromu → kolorektal kanser, FAP benzeri diğer tümörler; FAP subtipi (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)
Klinik Bulgular
Kolon polipleri ve kanser riski
- Polipler genellikle yaşamın ikinci on yılında gelişir (ortalama başvuru yaşı 16’dır)
- Tanı sırasında kolon ve rektumda beş veya daha fazla adenomatöz polip bulunur; genç erişkinlikte sayı tipik olarak yüzlere hatta binlere yükselir
- Adenomatöz polipler bağırsağın yüzey epitelindeki prekanseröz lezyonlardır ve çeşitli derecelerde displazi gösterirler
- Müdahale olmadan, 40-50 yaşlarında kolon kanseri gelişme riski %100’dür (ortalama kanser teşhisi yaşı 40 yıldır)
- Diğer GI adenomları, özellikle mide ve duodenumda gelişebilir (%50-90); periampüller veya duodenal karsinom riski önemli ölçüde artmıştır (%4-12 ömür boyu risk)
- Ekstraintestinal maligniteler: genç hastalarda hepatoblastom (~%1.6) ve gençlerde foliküler veya Çocukluk Çağı Tiroid Tümörleri kanseri dahil olmak üzere FAP’ta artmış bir oranda ortaya çıkar
(Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi)
Bağırsak dışı belirtiler