| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | İzovalerik asidemi (izovaleril-KoA dehidrogenaz eksikliği) |
| ad-en | Isovaleric acidemia |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-06 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar |
Bölüm 103.6 (Oleg A. Shchelochkov, Irini Manoli ve Charles P. Venditti) (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar).
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Enzim | İZOVALERİK ASİDEMİ (IVA), İZOVALERİL-KoA DEHİDROGENAZ EKSİKLİĞİNDEN KAYNAKLANIR. Bu enzim aktivitesinde azalma veya kayıp → LÖSİN YIKIMINDA BOZULMAYA NEDEN OLUR (Şekil 103.4) |
| Metabolitler | BİRİKEN İZOVALERİK ASİT, İZOVALERİLKARNİTİN, İZOVALERİLGLİSİN ve 3-HİDROKSİİZOVALERİK ASİT TÜREVLERİ VÜCUT SIVILARINDA TESPİT EDİLEBİLİR; BÖYLECE BİYOKİMYASAL TANI VE TARAMA YAPILABİLİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Değişken seyir | IVA’NIN KLİNİK SEYRİ OLDUKÇA DEĞİŞKENDİR; ASEMPTOMATİK ile ŞİDDETLİ ARASINDA DEĞİŞMEKTEDİR. YENİDOĞAN TARAMASI İLE TANININ KONMASI ve BULGU VERMEDEN TEDAVİSİNİN BAŞLANMASI IVA’NIN GÖRÜNÜMÜNÜ ve KLİNİK SEYRİNİ DEĞİŞTİRMEKTEDİR |
| Asemptomatik kardeş | SEMPTOMATİK YENİDOĞAN BEBEKLERİN BÜYÜK KARDEŞLERİNİN KLİNİK BULGU OLMADAN AYNI GENOTİP ve BİYOKİMYASAL ANORMALLİKLERİ OLDUĞU BİLDİRİLMİŞTİR |
| > [!warning] Şiddetli IVA | BEBEKLİK DÖNEMİNDE KUSMA, ŞİDDETLİ ASİDOZ, HİPERAMONEMİ, HİPOGLİSEMİ ve KEMİK İLİĞİ BASKILANMASI İLE GELEBİLİRLER. LETARJİ, KONVÜLSİYONLAR ve KOMA GELİŞEBİLİR ve UYGUN TEDAVİ BAŞLATILMAZSA ÖLÜM GÖRÜLEBİLİR |
| Pilor stenozu | PİLOR STENOZUNU DÜŞÜNDÜRECEK ŞEKİLDE ŞİDDETLE KUSMA OLABİLİR |
| > [!tip] Terli ayak kokusu — TUS | TERLİ AYAK veya KOKMUŞ PEYNİRİN KARAKTERİSTİK KOKUSU BULUNABİLİR (bkz. Metabolik Hastalıkların Patognomonik Bulguları) |
| Metabolik dekompansasyon | AKUT ATAK DÖNEMİNİ ATLATAN BEBEKLER İLERLEYEN DÖNEMLERDE METABOLİK DEKOMPANSASYON ATAKLARI AÇISINDAN RİSK ALTINDADIR |
| > [!tip] Hafif şekil | TEDAVİ EDİLMEMİŞ HAFİF ŞEKLİNDE ŞİDDETLİ IVA’NIN TİPİK KLİNİK BELİRTİLERİ (KUSMA, LETARJİ, ASİDOZ ve KOMA) ÇOCUK BİRKAÇ AYLIK veya BİRKAÇ YILLIK OLUNCAYA KADAR ORTAYA ÇIKMAYABİLİR. AKUT METABOLİK DEKOMPANSASYON ATAKLARI ENFEKSİYON, ‣, CERRAHİ GİBİ KATABOLİK DURUMLARDA ORTAYA ÇIKABİLİR |
| > [!warning] ‣ tuzağı | AKUT METABOLİK DEKOMPANSASYON SIRASINDA AKUT ATAK ESNASINDAKİ DİYABETİK KETOASİDOZ GİBİ GÖRÜNEBİLİR |
| Bulgu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Akut atakta | KETOASİDOZ, NÖTROPENİ, TROMBOSİTOPENİ ve NADİREN ‣ VARDIR. ‣, HİPOGLİSEMİ ve ORTA İLE ŞİDDETLİ HİPERAMONEMİ BAZI HASTALARDA GÖRÜLEBİLİR |
| > [!warning] Üre döngüsü tuzağı | PLAZMA AMONYAK DÜZEYİNDEKİ ARTIŞLAR ÜREDE ÖNEMLİ ÖLÇÜDE YÜKSELTİLEBİLİR; FAKAT ÜRE DÖNGÜSÜ KUSURLARINDA GENELLİKLE BEBEKTE ÖNEMLİ BİR KETOASİDOZ GÖRÜLMEZ (Şekil 103.6) |
| > [!tip] Tanısal metabolit — TUS | TANI İZOVALERİK ASİT METABOLİTLERİNİN (İZOVALERİLGLİSİN, 3-HİDROKSİİZOVALERİK ASİT) VÜCUT SIVILARINDA ÖZELLİKLE İDRARDA BELİRGİN YÜKSEKLİĞİNİN GÖSTERİLMESİ İLE KONUR. PLAZMADA ANA BİLEŞİK İZOVALERİLKARNİTİNDİR (C5-KARNİTİN) |
| Yenidoğan taraması | C5-KARNİTİN KURU KAN DAMLALARINDA ÖLÇÜLEBİLİR; ARDIŞIK KÜTLE SPEKTROMETRİSİ EVRENSEL YENİDOĞAN TARAMASINDA KULLANILABİLİR |
| Doğrulama | TANI IVD GENİNİN MOLEKÜLER İNCELEMESİ İLE DOĞRULANIR. ŞÜPHELİ SONUÇLARI OLAN BAZI HASTALARDA CİLT FİBROBLAST KÜLTÜRLERİNDE ENZİM AKTİVİTESİ ÇALIŞMALARI GEREKEBİLİR |
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.
| Basamak | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Akut atak | HİDRASYONU SAĞLAMAK, KATABOLİK DURUMU TERSİNE ÇEVİRMEK (AĞIZDAN veya DAMAR İÇİ YETERLİ KALORİ SAĞLAYARAK), Metabolik Asidoz DÜZELTMEK ve İZOVALERİK ASİT ATILIMINI KOLAYLAŞTIRMAK HEDEFLENİR |
| > [!tip] L-karnitin ve glisin — TUS | L-KARNİTİN (GÜNDE 100 mg/kg, AĞIZDAN) İDRAR İLE İZOVALERİLKARNİTİN OLUŞTURARAK İZOVALERİK ASİTİN UZAKLAŞTIRILMASINI ARTIRIR. İZOVALERİLGLİSİNİN İDRAR ATILIMI YÜKSEK OLDUĞU İÇİN BAZI MERKEZLERDE İZOVALERİLGLİSİN OLUŞUMUNU ARTIRMAK AMACIYLA GLİSİN TAKVİYESİ (GÜNDE 250 mg/kg) ÖNERİLİR |
| Protein kısıtlaması | PROTEİN ALIMININ GEÇİCİ KISITLANMASI (<24 SAAT) BAZI DURUMLARDA FAYDALI OLABİLİR |
| > [!warning] Ciddi hiperamonemi | (KAN AMONYAK >200 μmol/L) OLAN HASTALARDA KAN AMONYAK DÜZEYİNİ AZALTMAYA YÖNELİK ÖNLEMLER ALINMASI GEREKİR. DAHA ÖNCE TANIMLANAN ÖNLEMLER BELİRGİN KLİNİK ve BİYOKİMYASAL DÜZELME SAĞLAMAZSA RENAL REPLASMAN TEDAVİSİ GEREKEBİLİR |
| Uzun dönem | IVA HASTALARININ UZUN DÖNEM İZLEMLERİNDE YAŞLARINA UYGUN OLACAK ŞEKİLDE PROTEİN KISITLAMASI (DİYETTE ÖNERİLEN PROTEİN MİKTARI) GEREKİR. HASTALAR GLİSİN OLMASIN KARNİTİN DESTEĞİNDEN FAYDA GÖRÜRLER. ERKEN ve UYGUN TEDAVİ İLE NORMAL GELİŞİM SAĞLANABİLİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Prenatal tanı | AMNİYOSİT KÜLTÜRLERİNDE ENZİM İNCELEMESİ veya HASTALIĞA SEBEP OLAN GENETİK MUTASYON BİLİNİYORSA GEN İNCELEMESİ YAPILARAK KONUR. BAŞARILI SONUÇLANAN GEBELİKLER RAPOR EDİLMİŞTİR |
| > [!tip] Prevalans | IVA’NIN YENİDOĞAN TARAMASI ABD ve DİĞER ÜLKELERDE KULLANILMAKTADIR. IVD GENİNDEKİ OTOZOMAL RESESİF PATOJENİK VARYANTLAR IVA’YA NEDEN OLUR. IVA PREVALANSININ 62.500’DE BİR (ALMANYA’NIN BAZI KISIMLARINDA) ile 250.000’DE BİR (ABD’DE) CANLI DOĞUM ARASINDA OLDUĞU TAHMİN EDİLMEKTEDİR |