| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Kombine metilmalonik asidemi ve homosistinüri (kobalamin kusurları) |
| ad-en | Combined methylmalonic acidemia and homocystinuria (cobalamin defects) |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-06 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar |
Bölüm 103.4-103.6 (Oleg A. Shchelochkov ve Charles P. Venditti) (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar). İzole form için → Metilmalonik Asidemi.
| Kusur grubu | Sonuç |
|---|---|
| > [!tip] cblA, cblB (ve varyant 2) | SADECE METİLMALONİK ASİDEMİYE NEDEN OLUR (adenozilkobalamin sentezi) |
| > [!warning] cblC, cblD, cblF, cblJ, cblX | KOMBİNE METİLMALONİK ASİDEMİ ve HOMOSİSTİNÜRİ (hem adenozilkobalamin hem metilkobalamin sentezi etkilenir) |
| cblD varyant 1, cblE, cblG | SADECE METİLKOBALAMİN SENTEZİ ETKİLENİR → İZOLE HOMOSİSTİNÜRİ (metilmalonik asidüri olmadan) |
| cblC, cblD, cblF, cblJ, cblX — en sık | *cblC EKSİKLİĞİ, HÜCRE İÇİ KOBALAMİN (B₁₂ VİTAMİNİ) BİYOSENTEZ KUSURLARININ EN YAYGIN TÜRÜDÜR |
| Basamak | Ayrıntı |
|---|---|
| Taşıma | KANDA HAPTOKORRİN ya da TRANSKOBALAMİN II İLE TAŞINIR. TRANSKOBALAMİN II-KOBALAMİN KOMPLEKSİ HÜCRE ZARINDA ÖZGÜL BİR RESEPTÖR TARAFINDAN TANINIR (TRANSKOBALAMİN RESEPTÖRÜ CD320 TARAFINDAN KODLANMIŞTIR) ve ENDOSİTOZ İLE HÜCREYE GİRER |
| > [!tip] Lizozomdan çıkış | LİZOZOMDA TCII-Cbl HİDROLİZE EDİLİR ve SİTOZOLE SERBEST KOBALAMİN SALINIR**. LMBRD1 (cblF) veya ABCD4 (cblJ) GENLERİNDEKİ PATOJENİK VARYANTLAR, KOBALAMİNİN LİZOZOMLARDAN SALINIMININ BOZULMASINA NEDEN OLUR** |
| > [!tip] Sitoplazmada | KOBALAMİN MMACHC PROTEİNE (daha sonra cblC’ye bakınız) BAĞLANIR. MMACHC PROTEİNİ KOBALAMİN MOLEKÜLÜNDEKİ KOBALTI UZAKLAŞTIRIR, KOBALT OKSİDASYON DURUMUNU +3 (KOBAL [III] ALAMİN) DEN +2 DEĞERLİLİĞE (KOBAL [II] ALAMİN) İNDİRGER |
| Dallanma | DAHA SONRA MİTOKONDRİYE GİRER, METİLMALONİL-KoA MUTAZ İÇİN KOENZİM OLAN ADENOZİLKOBALAMİNİ OLUŞTURMAK ÜZERE MMAB (cbl B) ve MMAA (cbl A) İLE KATALİZE EDİLİR. Ya da SİTOZOLİK KOLDA KOBALAMİN, METİYONİN SENTAZ REDÜKTAZA (cbl E) ve METİYONİN SENTAZA (cbl G) DOĞRU İLERLER; KOENZİM GÖREVİ GÖREN METİLKOBALAMİNİ OLUŞTURUR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] En sık ve en ağır | cblC EKSİKLİĞİ, DİĞER BOZUKLUKLARDAN (cbl D, cbl F, cbl J, cbl X) DAHA SIKTIR; ancak KLİNİK BELİRTİLERİ cblC, cblD ve cblX KUSURLARI OLAN HASTALARDA DAHA BELİRGİNDİR |
| > [!warning] Erken başlangıç | HASTALARIN ÇOĞU İLK BİR AYDA ‣, LETARJİ, YETERSİZ BESLENME, GELİŞİMSEL GERİLİK, ‣ ve NÖBETLER İLE KLİNİĞE GELİRLER. HİPERAMONEMİ NADİREN GÖRÜLÜR |
| > [!warning] İntrauterin | BAZI ETKİLENEN BEBEKLERDE ‣ ve ‣ OLMASI, cblC’nin ETKİLENEN BİRİNİN PRENATAL DÖNEMDE DE GÖRÜLEBİLECEĞİNİ DÜŞÜNDÜRMEKTEDİR |
| > [!tip] Geç başlangıç | GEÇ BAŞLANGIÇLI HASTALARDA HATTA ERİŞKİNLİK DÖNEMİNDE ANİDEN DEMANS ve MİYELOPATİ GELİŞTİĞİ RAPOR EDİLMİŞTİR. MEGALOBLASTİK ANEMİ cbl C KUSURU OLAN HASTALARDA YAYGIN BİR BULGUDUR |
| > [!tip] İzole MMA’dan ayrım — TUS | KANDA METİLMALONİK ASİT DÜZEYLERİNDE HAFİF İLE ORTA DERECEDE ARTIŞ VE TOPLAM PLAZMA HOMOSİSTEİNİNDE ANLAMLI DERECEDE YÜKSEKLİK VARDIR. KLASİK HOMOSİSTİNÜRİNİN AKSİNE TEDAVİ EDİLMEMİŞ cblC HASTALARINDA PLAZMA METİYONİNİ DÜŞÜK YA DA NORMALDİR |
| > [!warning] Göz tutulumu | ŞİDDETLİ İLERLEYİCİ GÖRME KAYBINA YOL AÇAN RETİNAL ANORMALLİKLER (ÖRNEK ÖKÜZ GÖZÜ MALÜLOPATİ) YAYGINDIR ve ERKEN SAPTANSA VEYA TEDAVİ EDİLMİŞ OLSA BİLE ÜÇ AY GİBİ ERKEN BİR DÖNEMDE DE GÖRÜLEBİLİR |
| > [!warning] Trombotik mikroanjiyopati | ‣, ‣ ve ‣ OLARAK ORTAYA ÇIKABİLİR. ‣ ve NON-COMPACTION KARDİYOMİYOPATİ, cblC KUSURU OLAN HASTALARDA KOMPLİKASYON OLARAK BİLDİRİLMİŞTİR |
| cblX | cblC’YE BENZER ŞEKİLDE, cblX’li ERKEKLERDE DE TOPLAM PLAZMA HOMOSİSTEİN ve METİLMALONİK ASİT, İKİSİ BİRDEN YÜKSEKTİR; ANCAK BU METABOLİTLER cblX’DEKİNE NAZARAN DAHA HAFİF OLMA EĞİLİMLİDİR. TEDAVİ YANITLI cblC HASTALARININ AKSİNE DAHA cblX HASTALARINDA AGRESİF TEDAVİYE RAĞMEN HASTALARDA BÜYÜME GERİLİĞİ, CİDDİ GELİŞİMSEL GERİLİK ve DİRENÇLİ EPİLEPSİ GÖRÜLÜR |
| > [!tip] cblF | HASTALARIN YAŞAMIN İLK AYINDA BESLENMEDE AZALMA, BÜYÜME ve GELİŞMEDE GECİKME ve KALICI AĞIZ YARALARI GELEBİLİR. TANI ve TEDAVİDE GECİKMEYE CİLTTE HİPERPİGMENTASYON, GELİŞİMSEL GERİLİK, ‣ ve HİPOTONİ EŞLİK EDER. cblF KUSURU OLAN HASTALARDA VİTAMİN B₁₂ MALABSORPSİYONU ve DÜŞÜK PLAZMA VİTAMİN B₁₂ DÜZEYİ BİLDİRİLMİŞTİR. cblJ KUSURLARININ KLİNİK BULGULARI cblF EKSİKLİĞİ İLE ÖRTÜŞÜR |
| cblF ve cblJ dismorfizm | cblF ve cblJ KUSURU OLAN BAZI HASTALARDA DİSMORFİK BULGULAR ve KONJENİTAL KALP HASTALIKLARI RAPOR EDİLMİŞTİR |
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Hidroksikobalamin | cblC, cblD, cblF, cblJ ve cblX KUSURLARININ TEDAVİSİNDE DENEYİM SINIRLIDIR. YÜKSEK DOZDA HİDROKSİKOBALAMİN (0,3 mg/kg/GÜNE KADAR) İLE BETAİN BİRLİKTE (250 mg/kg/gün ÇEŞİTLİ KLİNİK ETKİLERLE) BİYOKİMYASAL DÜZELME SAĞLAR |
| Doz | cblF ve cblJ KUSURLARI OLAN HASTALAR DAHA DÜŞÜK HİDROKSİKOBALAMİN DOZLARINA (GÜNDE 1 mg PARENTERAL) KLİNİK ve BİYOKİMYASAL OLARAK DAHA OLUMLU YANIT GÖSTERİR |
| > [!warning] Folik asit ve metiyonin | FOLİK veya FOLİNİK ASİT DESTEĞİ ÖNERİLEBİLİR. DİYETTE METİYONİNİN EKSİKLİĞİNDEN KAÇINILMALIDIR |
| Kusur | Gen | Lokus |
|---|---|---|
| > [!tip] cblC | MMACHC | 1p34.1 — MMACHC ALLELİNDE %40 DAHA KÖTÜ KLİNİK SONUÇLARLA İLİŞKİLİ OLAN “FRAMESHIFT” (c.271dupA) VARYANT GÖRÜLÜR |
| cblD | MMADHC | 2q23.2 — C-TERMİNAL ALANINDAKİ PATOJENİK VARYANTLAR cblD VARYANTI 1’E (SADECE HOMOSİSTİNÜRİYE NEDEN OLUR), N-TERMİNAL ALANINDAKİLER cblD VARYANT 2’YE (SADECE METİLMALONİK ASİDÜRİYE NEDEN OLUR) NEDEN OLUR. KLASİK cblD HASTALARINDA HEM HOMOSİSTİNÜRİ HEM DE METİLMALONİK ASİDEMİ VARDIR |
| cblF | LMBRD1 | 6q13 — LİZOZOMAL MEMBRAN PROTEİNİ |
| cblJ | ABCD4 | 14q24.3 — LİZOZOMAL MEMBRANDA YERLEŞMİŞ BULUNAN ADENOZİN TRİFOSFAT BAĞLAYICI KASET PROTEİNİ |
| > [!warning] cblX | HCFC1 | Xq28 — MMACHC GENİNİN EKSPRESYONU İÇİN GEREKLİ TRANSKRİPSİYON FAKTÖRÜNÜ KODLAYAN; X KROMOZOMUNDA BULUNAN. B₁₂’NİN HÜCRE İÇİ METABOLİZMA YOLAĞINDAKİ TEK X’E BAĞLI GEÇİŞLİ BOZUKLUKTUR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Tanım | KOMBİNE MALONİK ve METİLMALONİK ASİDÜRİ (CMAMMA), ACSF3’TEKİ PATOJENİK VARYANTLARDAN KAYNAKLANAN, SEYREK, OTOZOMAL RESESİF GEÇİŞLİ BİR HASTALIKTIR |
| İşlev | ACSF3, MİTOKONDRİYAL MATRİKSTE, MALONİK ve METİLMALONİK ASİTİN KoA TÜREVLERİNE DÖNÜŞÜMÜ İÇİN GEREKLİ OLAN BİR AÇİL-KoA SENTETAZDIR |
| > [!tip] Oran ipucu — TUS | BU HASTALIKTAN İDRAR ve PLAZMADA MALONİK ve METİLMALONİK ASİT YÜKSEKLİĞİ VARSA ŞÜPHELENİLİR. MALONİL-KoA DEKARBOKSİLAZDAN İDRAR METİLMALONİK ASİT ATILIMININ MALONİK ASİT ATILIMINDAN AŞAĞI BEŞ KAT DAHA FAZLA OLMASIYLA AYIRT EDİLİR |
| > [!warning] Tarama kaçırır | CMAMMA HASTALARINDA PLAZMA PROPİYONİLKARNİTİN (C3-KARNİTİN) NORMALDİR; BU NEDENLE METİLMALONİK ASİDEMİ TARAMASI İÇİN KURU KANDA C3-KARNİTİN KULLANAN EVRENSEL YENİDOĞAN TARAMA PROGRAMLARI BU DURUMU TESPİT ETMEYECEKTİR |
| Klinik | KLİNİK FENOTİPİ TAM ANLAŞILMAMIŞTIR. İDRAR TEMELLİ YENİDOĞAN TARAMASI İLE BEBEKLİK DÖNEMİNDE TANI ALAN GENÇ HASTALARIN BİRÇOK DÖNÜK İZLEMLERİNDE ASEMPTOMATİK OLDUKLARI BİLDİRİLMİŞ, ANCAK İLERİ BİR SINIFLAMA YAPABİLMEK İÇİN BU KOHORTTAKİ UZUN VADELİ SONUÇLAR BEKLENMEKTEDİR. Semptomatik olanlarda: NÖBETLER, BÜYÜME GERİLİĞİ, HAFIZA PROBLEMLERİ, OPTİK SİNİR veya SPİNAL KORD ATROFİSİ ve İLERLEYİCİ NÖRODEJENERASYON |
| Tedavi | DESTEK ve AŞIRI PROTEİN ALIMINDAN KAÇINMAKTIR. VİTAMİN B₁₂ DESTEĞİNİN VÜCUT SIVILARINDA MALONİL ve METİLMALONİK METABOLİTLERİNİ DÜŞÜRDÜĞÜ GÖZLENMEMİŞTİR |