Özellik Değer
tags karşılaştırma
baslik Anoreksiya nervoza ↔︎ bulimia nervoza ↔︎ ARFID — alışkanlık, belirti ve fizik bulgu karşılaştırması (Tablo 41.4-41.6)
tus-onceligi yüksek
guncelleme 2026-09-27
kaynaklar Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar

Yeme Bozuklukları Karşılaştırması

💡 TUS ipucu — üç soruluk algoritma1) Beden algısı bozukluğu ve kilo alma korkusu var mı? Hayır → Kaçınmacı-Kısıtlayıcı Gıda Alım Bozukluğu (kilo kaybı kasıtsız) 2) Vücut ağırlığı önemli ölçüde düşük mü? Evet → Anoreksiya Nervoza · Hayır → devam 3) Tıkınırcasına yeme + telafi edici davranış (haftada ≥1, 3 ay) var mı? Evet → Bulimia Nervoza · Telafi edici davranış yoksa → tıkınırcasına yeme bozukluğu (BED)

Temel farklar

Anoreksiya Nervoza Bulimia Nervoza Kaçınmacı-Kısıtlayıcı Gıda Alım Bozukluğu
Vücut ağırlığı Önemli ölçüde düşük Normal ile orta derecede yüksek arası Düşük olabilir; kasıtsız
Beden algısı bozukluğu Var, belirgin Değişken; “ince olma isteği kilo almaktan kaçınma isteğinden daha azdır” YOK
Kilo kaybı kasıtlı mı? Evet Kilo alımını önleme amaçlı Hayır
Tipik başlangıç Erken-orta adolesan Geç adolesan Her yaş; sıklıkla küçük çocuk
Kişilik profili “mükemmeliyetçi, çatışmadan kaçınan, risk almayan”; anksiyete/OKB “dürtüsellik ve depresyon ile ilişkili borderline kişilik özellikleri, duygudurum dalgalanmaları” Duyusal seçicilik, anksiyete
İnsidans (adolesan kız) Erken ve geç: %0,5-1 Erken %0,5-3, geç %1-5 kaynak gerekli
SSRI etkinliği Düşük kilolu hastalarda kanıt YOK Etkili — fluoksetin 60 mg/gün

Tablo 41.4 — Yeme ve kilo kontrol alışkanlıkları

Alışkanlık Anoreksiya nervoza Bulimia nervoza
Genel alım “Yetersiz enerji (kalori), yiyecek ve içeceklerin hacminin fazla olmasına rağmen ‘diyet’ ve yağsız tercihi nedeniyle çok düşük kalori içeriği” “Değişken, fakat kalori normal ya da fazla, tıkınırcasına yemede öğün içerdeki almadan farklı sıklıkta ‘yasak’ yemek ve içecek”
Besin “Özellikle yağ kaynaklı kalorileri sayar ve sınırlar; azaltılmış kalori yoğunluğu ile ‘sağlıklı gıda seçeneklerine’ vurgu”; “Tekdüze, sınırlı ‘iyi’ yemek seçenekleri, genellikle vejetaryen veya vegan beslenmeye yönelir” “Kalori ve yağ farkında, AN’ye göre kaçınmada daha az kısıtlayıcı”; “Sıklıkla depresyon, izolasyon ya da öfkenin tetiklediği aşırı yemenin serpiştirildiği sık diyet”
İçecekler “Su veya diğer düşük ya da sıfır kalorili içecekler, yağsız süt” “Değişkendir; diyet soda sıktır, aşırı alkol tüketimi olabilir”
Yemekler “Sürekli bir program ve yapılandırılmış bir yemek planı”; “Birincil yemek kaynağı olarak taze meyve, sebze ve salatalarla minimum artırılabilir” “Anoreksiya nervozaya göre daha az kısıtlı ve planlı; daha çok dürtüsel ve kontrolsüz, genellikle bir tıkınırcasına yeme atağını takiben atılır”
Diyet “Başlangıç alışkanlığı sıklıkla yüzeysel olarak ‘sağlıklı’ görünümüne rağmen … Hastanın kendine has beslenme alışkanlığı hakkında inanç ve ‘kuralları’ vardır” “Başlangıç diyeti kaotik yemenin yolunu açar, bu durum hastalar tarafından sıklıkla ‘zayıf’ ve ‘tembel’ olmanın kanıtı olarak değerlendirilir”
Tıkınırcasına yeme “Kısıtlayıcı tipte yoktur, fakat tıkınırcasına yeme kusma tipinde önemli bir özelliktir” “Temel özelliği sıklıkla gizli bir utanma sonrasında da baskın bir suçlanmadır”
Egzersiz “Karateristik olarak obsesif kompulsiflerde görülür, törenseldir ve ilerleyicidir”; “Dans, uzun mesafe koşularda sivrilebilirler” “Daha az tahmin edilebilir; Atletik olabilirler ya da egzersizden bütünüyle kaçınabilirler”
Kusma “Tıkınırcasına yeme kusma alt tipinde karakteristiktir”; “Çiğneyebilirler sonra yutmak yerine çıkarırlar” “Aşırı yemenin etkilerini azaltmak için en sık niyetlenilen alışkanlık”; “Tıkınma sonrasında olabileceği gibi öğün sonrasında da olabilir”
Laksatifler “Eğer kullanılırsa, genel olarak kısıtlı alt tipte kabızlığın üstesinden gelir; tıkınırcasına yeme alt tipinde boşaltıcı olarak kullanılır” “Kilo almayı önlemek ya da azaltmak için kullanılan ikinci en sık alışkanlık, sıklıkla boşaltıcı etkisi için yüksek dozlarda kullanılır”
Diyet hapları “Çok nadir, eğer kullanılırsa tıkınma-çıkarma alt tipinde daha sık” “İştahı baskılamak ya da metabolizmayı hızlandırmak için kullanılır”

(Kaynak: Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar, Tablo 41.4)

Tablo 41.5 — Genel olarak bildirilmiş belirtiler

Belirti Anoreksiya nervoza Bulimia nervoza
Beden algısı “Aşırı zayıflamış olmaları hatta belirli vücut bölgelerinde bozuklukları (karın, kalça) olmasına karşın şişman hissederler” “Değişken beden algısı bozukluğu ve tatminsizliği, fakat ince olma isteği kilo almaktan kaçınma isteğinden daha azdır”
Metabolizma “Hipometabolik semptomlar arasında soğuk, yorgun ve zayıf hissetme ve enerji eksikliği bulunur” “Giriş ve çıkış dengesi ve hidrasyona bağlı olarak değişken”
Deri “Kuru deri, gecikmiş iyileşme, kolay morarma, tüylerin diken diken olması”; “Ellerde turuncu-sarı deri” “Karakteristik bir belirti yok, kendine zarar verme davranışı görülebilir”
Saç “Yüz ve vücudun üst kısmında lanugo tipi saç büyümesi”; “Yavaş büyüme ve kafa derisi saçlarında dökülmede artış” “Karakteristik bir belirti yok”
Gözler “Karakteristik bir belirti yok” “Subkonjunktival hemoraji”
Dişler “Karakteristik bir belirti yok” “Diş minesinin erozyonu; Çürüme, kırık ve diş kaybı”
Tükürük bezleri “Karakteristik bir belirti yok” “Genişleme (hassasiyet hafif ya da yok)”
Kalp “Kısıtlayıcı alt tipte baş dönmesi, ‣”; “Tıkınırcasına yeme-çıkarma alt tipinde çarpıntı daha sık görülür” “Baş dönmesi, bayılma, çarpıntı”
Karın “Yemek yeme sonrası erken dolgunluk ve rahatsızlık, ‣” “Tıkınma davranışı sonrası rahatsızlık”; “Laksatif kötüye kullanımı ile kramplar ve ishal”
Ekstremiteler “Soğuk, mavi el ve ayaklar” “Bilek ve kollarda kendini kesme veya yakma”
Ruhsal durum “Depresyon, anksiyete, obsesif kompulsif belirtiler, tek başına veya kombinasyon halinde” “Depresyon, ‣, borderline kişilik bozukluğu özellikleri”

(Kaynak: Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar, Tablo 41.5)

Tablo 41.6 — Fizik muayene bulguları (kısıtlı alım ↔︎ tıkınırcasına yeme/çıkarma)

Fiziksel bulgu Kısıtlı alım Tıkınırcasına yeme/çıkarma
Genel görünüm “Alım ve çıkarma dengesine bağlı olarak ince ile kaşektik arası”; “İnceliği gizlemek için bol giysiler giyebilir ve muayene edilmeye direnebilir” “Çeşitli yollarla alım ve çıkarma dengesine bağlı olarak ince ile fazla kilolu arası”
Ağırlık “Düşük ve düşmekte”; “tartılmadan önce hasta su içerse veya vücuduna ağırlık eklerse yanlış olarak yüksek çıkabilir” “Ağırlığın yanlış gösterilmesi çalışmaları beklenmedik”
Metabolizma “‣: sıcaklık <35,5°C, nabız <60 atım/dk”; “Çok düşük çekirdek sıcaklık ile yavaşlamış psikomotor yanıt” “Değişken, ancak hipometabolik durum anoreksiya nervozadan daha az yaygındır”
Deri “Kuru”; “Kıl foliküllerinin belirginleşmesi”; “Turuncu veya sarı eller” (karotenemi) “Elin proksimal parmak eklemleri üzerinde nasır (Russell belirtisi)”
Saç “Yüz ve üst vücutta lanugo tipi kıl büyümesi”; “Saçlı deride saç dökülmesi, özellikle parietal bölgede belirgin” “Karakteristik bir bulgu yok”
Gözler “Karakteristik bir bulgu yok” “Subkonjunktival kanama”
Dişler “Karakteristik bir bulgu yok” “Aşınmış diş minesi ve çürük, kırık, eksik dişler” — “Maksiller dişlerin lingual yüzeylerinde daha kötü olan perimoliz”
Tükürük bezleri “Karakteristik bir bulgu yok” “Genişleme, nispeten ağrısız”
Boğaz “Karakteristik bir bulgu yok” “Öğürme refleksinin olmaması”
Kalp “‣, hipotansiyon ve ortostatik nabız farkı >25 atım/dk” “Hipovolemi, eğer dehidrate ise”
Karın “Skafoid, organlar palpe edilebilir, ancak büyümemiş olabilir, dışkı dolu sol alt kadran” “Yakın zamanda müshil kullanımı durumunda bağırsak seslerinde artış”
Ekstremiteler ve kas-iskelet “Soğuk, ‣, yavaş kapiller dolum”; “Ayak ödemi”; “Kas, deri altı ve yağ dokusu kaybı” “Karakteristik bir bulgu yok, ancak kronik müshil kullanımını durduktan sonra rebound ödemi olabilir”
Sinir sistemi “Karakteristik bir bulgu yok” “Karakteristik bir bulgu yok” — “Nörolojik belirtiler yeme bozukluğu dışında bir tanı düşündürür”
Zihin durumu “Beden imajı ile ilgili anksiyete, sinirlilik, depresif ruh hali, değişime karşı koyma” “Depresyon, travma sonrası stres bozukluğu belirtisi, AN’dan daha yüksek intihale intihara meyilli”

(Kaynak: Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar, Tablo 41.6)

💡 TUS ipucu — üç patognomonik bulguRussell belirtisi (el sırtında nasır) → kendini kusturma → bulimia Perimoliz (maksiller dişlerin lingual yüzeyinde mine erozyonu) → kronik kusmaLanugo + karotenemi + akrosiyanoz → ağır kısıtlayıcı anoreksiya

Bağlantılar