| Özellik |
Değer |
| tags |
sendrom, tek-gen, mikrodelesyon |
| ad-tr |
Retinoblastom (kalıtsal retinoblastom ve 13q delesyon sendromu) |
| ad-en |
Retinoblastoma (hereditary retinoblastoma, 13q deletion syndrome) |
| omim |
180200 |
| gen |
RB1 (retinoblastom proteini — tümör supresör) |
| lokus |
13q14 |
| kalitim |
Kalıtsal form otozomal dominant yatkınlık (germline RB1); sporadik form somatik |
| insidans |
1/15.000 (Böl. 28) · 1/20.000 (Böl. 21) |
| tus-onceligi |
çok yüksek |
| guncelleme |
2026-09-14 |
| kaynaklar |
Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler, Nelson - Bölüm 28 Göz, Nelson - Bölüm 9 İnsan Genetiği |
Retinoblastom
Retinanın embriyonel malignitesi; çocukluk çağının en sık primer malign göz içi tümörü. RB1 tümör supresör geninin iki alelinin de kaybıyla gelişir ve Knudson’un “iki vuruş” hipotezinin prototipidir. Kalıtsal formu bilateral, multifokal ve erken başlar; hayat boyu ikincil sarkom riski taşır (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler, Nelson - Bölüm 28 Göz).
Genetik
- Gen:RB1, 13q14. Hücre döngüsünde faz geçişini kontrol eden ve apoptozisle ilgili, retinoblastom proteinini kodlayan Kanserin Moleküler ve Hücresel Biyolojisi (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)
- Mutasyon tipleri: translokasyon, delesyon, insersiyon, nokta mutasyonu ve gen metilasyonu gibi epigenetik değişiklikler. Predispozan mutasyonun doğası penetransı ve ekspresyonu etkileyebilir (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)
- Knudson iki vuruş modeli:
- Kalıtsal form: birinci mutasyon germ hücresinde (tüm hücrelerde); ikinci mutasyon sonradan somatik retina hücresinde. İkinci mutasyon genellikle normal alelin kaybı ve eş zamanlı heterozigosite kaybıdır
- Sporadik form: retina hücresinde iki somatik mutasyon
- Onkojenik RB1 mutasyonlarının heterozigot taşıyıcıları değişken fenotip gösterir
(Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)
|
Kalıtsal (germline RB1) |
Sporadik (somatik) |
| Yaş |
Daha genç |
Daha büyük |
| Göz |
Bilateral (tek taraflı da olabilir) |
Unilateral |
| Odak |
Multifokal |
Unifokal |
| Unilateral vakalar içinde |
%15’i kalıtsaldır (Nelson - Bölüm 28 Göz) |
%85 |
| İkincil tümör |
‣, yumuşak doku sarkomu, melanom |
Artmış değil |
| Trilateral retinoblastom |
Kalıtsal bilateral olguların ~%5’inde |
— |
(Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler, Nelson - Bölüm 28 Göz)
- De novo: germline mutasyonlu çocukların çoğunda spontan yeni mutasyon vardır; her iki ebeveyn RB1 açısından yabani tiptir (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)
- Tekrarlama ve danışmanlık: germline mutasyonu olan çocuğun ebeveynleri ve kardeşleri genetik uzmana yönlendirilmeli ve test edilmelidir (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler). Taşıyıcının çocuğuna %50 aktarım (genel bilgi)
- In vitro fertilizasyonla gebe kalanların çocuklarında retinoblastom riski artabilir (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)
13q delesyon sendromu
- 13q−: retinoblastom + gaga burun, Başparmak Hipoplazisi/yokluğu (Nelson - Bölüm 9 İnsan Genetiği)
- Tablo 519.2: 13q delesyonu → retinoblastom ve sarkom; entelektüel engel ve kraniyofasiyal anomali eşlik eder (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)
- Retinoblastom + dismorfizm veya ZY birlikteliğinde mikroarray ile 13q14 delesyonu aranır (genel bilgi) → Mikrodelesyon Sendromları
Klinik Bulgular
Epidemiyoloji