Herediter Orotik Asidüri

“Herediter orotik asidüri de novo pirimidin sentezi yolunun son iki basamağının (orotat fosforiboziltransferaz ve orotidin-5-monofosfat dekarboksilaz [ODC]) yetersiz aktivitesi ile ilişkili bir pirimidin sentez bozukluğudur” (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Bölüm 108).

Genetik

“UMP sentaz eksikliği, otozomal resesif bir kalıtsal hastalık olup, 3. kromozomun uzun kolunda (3q13) bulunan tek bir gen, her iki fonksiyonel bölgede, UMPS üzerinde kodlanmıştır.”

Klinik Bulgular

• “Herediter orotik asidüri (UMP sentaz eksikliği tip I) olan hastalarda tedaviye yanıt vermeyen makrositik hipokrom Megaloblastik Anemiler (demir, folik asit, B12 vitamini) vardır ve lökopeni gelişebilir.”
• “Başlangıç yaşı genellikle yaşamın birinci ayıdır. Tedavi edilmediğinde bu hastalık zihinsel gerilik, Büyüme Geriliği, kardiyak malformasyonlar, Şaşılık ve seyrek olarak kristalüri ve üreter tıkanıklığına yol açabilir.”

Ayırıcı tanı

• “Klinik özellikler pirimidin nükleotid tükenmesi ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Çeşitli farmakolojik ajanlardan (örn. 5-azauridin, allopürinol) türetilen metabolitler, UMP sentazın ODC basamağını özgün bir şekilde inhibe ederek sekonder orotik asidüri üretebilir.”
• “Orotik asidüri, parenteral beslenme, esansiyel amino asit eksikliği ve Akut Ensefalopati Nedenleri ile ilişkili olarak da ortaya çıkabilir.”
• Üre döngüsü: Ornitin Transkarbamilaz Eksikliği orotik asidüri hiperamonyemi ile birliktedir; herediter orotik asidüride amonyak normaldir, megaloblastik anemi vardır.

Tedavi

📝 Eğitim amaçlı“Üridinin 50-300 mg/kg/gün dozlarda uygulanması, UMP sentaz I eksikliğinde klinik iyileşmeye ve orotik asit atılımında azalmaya yol açmıştır. Yaşam boyu tedavi gereklidir. Urasil etkisizdir.”

TUS İpuçları

💡 B12 ve folata dirençli megaloblastik anemiSüt çocuğunda B12/folat/demire yanıtsız megaloblastik anemi + gelişme geriliği + idrarda orotik asit kristalleri, amonyak normal → herediter orotik asidüri; üridin ile düzelir.

Bağlantılar

• Ornitin Transkarbamilaz Eksikliği
• Miller Sendromu
• Hiperamonyemili Yenidoğana Yaklaşım