| Özellik |
Değer |
| tags |
sendrom, tek-gen |
| ad-tr |
Ornitin transkarbamoilaz eksikliği |
| ad-en |
Ornithine transcarbamylase (OTC) deficiency |
| omim |
311250 |
| gen |
OTC |
| lokus |
Xp21.1 |
| kalitim |
X’e bağlı |
| insidans |
1/56.000 - 1/77.000 canlı doğum |
| tus-onceligi |
yüksek |
| guncelleme |
2026-09-19 |
| kaynaklar |
Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar |
Ornitin Transkarbamilaz Eksikliği
“Ornitin transkarbamoilaz (OTC) eksikliği üre döngüsü kusurlarının en yaygın şeklidir, üre döngüsü kusurlarının yaklaşık %40’ını oluşturur” (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Bölüm 103).
Genetik
- “X’e bağlı geçiş gösteren bu hastalıkta ciddi etkilenir kadınlardan daha ciddi etkilenir” — “Heterozigot kadınlar hastalığın hafif bir şekline sahiptir, fakat çoğunluğu (yaklaşık %75) asemptomatik kalır. Ancak belirgin hiperamonyemi olmayan kadınlarda araştırmalar ince nörolojik kusurlar göstermektedir.”
- “OTC için olan gen X kromozomunda (Xp21.1) yerleşmiştir.”
- “Hastalık yapıcı pek çok patojenik varyant (>300) tanımlanmıştır.”
- “OTC eksikliğinin prevalansı 1/56.000 - 1/77.000 canlı doğumdur.”
- “Genotip ve enzim eksikliğinin derecesi pek çok vakada fenotipin ciddiyetini belirler.”
⚠️ Gonadal mozaisizm“Etkilenen bebeklerin annelerinin, de novo patojenik varyant oluşmamışsa bu mutant gen için taşıyıcı olmaları beklenir. İki etkilenmiş erkek çocuğu olan bir annenin normal genotipte olması bazı ailelerde gonadal mozaizm görülebileceğini düşündürmüştür. Bu durum yenidoğanın kütle taraması ile saptanamaz” → Mozaisizm
Klinik Bulgular
Hemizigot erkek
“Erkek çocuğunda erkek klinik belirtiler ciddi hiperamonyemide (daha önceye bakınız) olduğu gibi yaşamın ilk birkaç gününde görülür.”
Heterozigot kadın ve hafif şekil
- “Hafif şekilde, heterozigot kadınlarda olduğu gibi karakteristik epizodik ataklar vardır, herhangi bir yaşta (genellikle bebeklik döneminden sonra) görülebilir.”
- “Hiperamonyemi atakları iyilik hallerinin görüldüğü dönemlerle bölünür, kusma ve nörolojik anormallikler (örneğin ataksi, mental konfüzyon, ajitasyon, hırçınlık, hiperaktivite veya psikoz) ile belirti verir.”
- “Bu ataklar genellikle yüksek proteinli diyet alımından sonra veya enfeksiyon gibi katabolik dönemlerin sonucu olarak görülebilir.”
- “Hiperamonyemik koma, serebral ödem ve ölüm bu ataklar sırasında görülebilir.”
- “Bilişsel gelişim normal şekilde ilerleyebilir. Öte yandan hafif ile orta derecede Zihinsel Yetersizlik yaygındır.”
- “Yaşayan hastalarda safra kesesi taşları görülmektedir, mekanizması belirsizliğini korumaktadır.”