| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Gen polimorfizmlerinin ilaç yanıtı üzerindeki etkilerine örnekler |
| ad-en | Examples of gene polymorphisms affecting drug response |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-09 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi |
Tablo 72.1 (Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi, Bölüm 72). Farmakogenetiğin TUS’a en doğrudan çeviren tablosu.
| GEN | ENZİM / HEDEF | İLAÇ | KLİNİK CEVAP |
|---|---|---|---|
| BCHE | Bütirilkolinesteraz | Süksinilkolin | UZAMIŞ PARALİZİ |
| CYP2C9 | Sitokrom P450 2C9 | Varfarin | “Optimal antikoagülasyon ve özellikle erken antikoagülan kontrolü için bir veya daha fazla indirgenmiş işlev alleline sahip bireyler daha düşük dozda varfarine ihtiyaç duyarlar.” |
| CYP2C19 | Sitokrom P450 2C19 | Klopidogrel | “Bir veya daha fazla işlev kaybı alleline sahip bireylerde klopidogrelin aktif farmakolojik şekline dönüşüm kapasitesi ve anti-trombosit etkisi düşüktür.” |
| CYP2D6 | Sitokrom P450 2D6 | Kodein | “ZAYIF METABOLİZÖRLER — iki adet işlev kaybı alleline sahip bireyler kodeini morfine metabolize edemezler ve bu nedenle analjezik etki görülmez.” |
| “ULTRASERİ METABOLİZÖRLER — üç veya daha fazla işlevsel allele sahip bireyler MORFİN TOKSİSİTESİ yaşayabilirler.” | |||
| G6PD | Glikoz-6-fosfat dehidrogenaz | Primakin (diğerleri) | HEMOLİZ → G6PD Eksikliği |
| HLA-A3101* | “Human leukocyte antigen” A31 | Karbamazepin | “HLA-A3101 alleli taşıyıcılarında karbamazepin kaynaklı SJS ve TEN riski artmıştır.”* |
| HLA-A1502* | “Human leukocyte antigen” B15 | Allopurinol | “HLA-A1502 allelinin ÇİN URUKLU taşıyıcılarında allopurinol kaynaklı SJS ve TEN riski artmıştır.”* |
| HLA-A5701* | “Human leukocyte antigen” B57 | ‣, Flukloksasilin | “HLA-A5701 allelinin taşıyıcılarında ’abakavir’e karşı hipersensitivite reaksiyonları ve flukloksasilinle tetiklenen karaciğer zedelenmesi artmıştır.”* |
| HLA-B5801* | “Human leukocyte antigen” B58 | Allopurinol | “HLA-B5801 allelinin taşıyıcılarında allopurinole karşı hipersensitivite reaksiyonları, SJS ve TEN dahil ağır ters cilt reaksiyonlarının riski artmıştır.”* |
| NAT2 | N-asetiltransferaz 2 | İzoniyazid, Hidralazin | “‘YAVAŞ ASETİLASYON’ polimorfizmleri için homozigot olan bireyler izoniyazid toksisitesine veya hidralazin ile tetiklenen sistemik lupus eritamatozusa daha yatkındırlar.” |
| SLCO1B1 | Organik anyon taşıyıcı protein (OATP) 1B1 | Simvastatin | “SLCO1B15 allelinin taşıyıcılarında simvastatin kaynaklı iskelet-kas sistemi yan etkileri artmıştır.”* |
| TPMT | Tiyopürin S-metiltransferaz | Azatiyopürin, 6-Merkaptopürin | “İNAKTİVE EDİCİ MUTASYONLAR İÇİN HOMOZİGOT OLAN BİREYLERDE azatiyopürin ve 6-merkaptopürinin standart dozlarında AĞIR TOKSİSİTE görülür; seri metabolizma yetersiz tedaviye yol açar.” |
| UGT1A1 | Üridin difosfo-glukuronoziltransferaz 1A1 | İrinotekan | “UGT1A128 alleli SN-38’in azalmış glukoronidasyonu, irinotekanın aktif metabolitinde azalma ve artmış nötropeni riski ile ilişkilidir.”* |
| VKORC1 | Vitamin K oksiredüktaz 1 kompleksi | Varfarin | “Azalmış VKORC1 protein ekspresyonu ile ilişkili haplotip taşıyan bireyler (varfarinin terapötik hedefi) dengeli bir antikoagülasyon için ilacın DAHA DÜŞÜK dozuna ihtiyaç duyarlar.” |
SJS, Stevens-Johnson sendromu; TEN, toksik epidermal nekroliz.
💡 En çok sorulan dört satırCYP2D6 + kodein: zayıf metabolizör → analjezi YOK; ultraseri metabolizör → morfin toksisitesi. Aynı gen, zıt iki tehlike. TPMT + tiyopürin: homozigot inaktif → standart dozda ağır miyelosüpresyon. → Tiyopürin S-Metiltransferaz PolimorfizmiBCHE + süksinilkolin: uzamış paralizi — farmakogenetiğin klasik ilk örneği. NAT2 yavaş asetilleyici:izoniyazid toksisitesi ve hidralazin ile ilaca bağlı lupus.
⚠️ İki ilaç, iki farklı gen — varfarinVarfarin tabloda İKİ KEZ geçiyor: CYP2C9 (metabolizma) ve VKORC1 (hedef). Her ikisi de doz düşürme yönünde etki eder. “Yetişkinlerde CYP2C9 ve VKORC1 genotipi ve hasta yaşı, cinsiyeti ve ağırlığı varfarinin doz gereksinimlerindeki varyasyonun %50-60’ını oluşturabilir.”
⚠️ HLA alelleri — ciddi cilt reaksiyonu üçlüsüKarbamazepin → HLA-A3101* · Allopurinol → HLA-A1502 (Çin uruklu) ve HLA-B5801** · Abakavir → HLA-A5701*. Hepsi SJS/TEN veya hipersensitivite ile anılıyor. → Stevens-Johnson Sendromu
ℹ️ Klinik kılavuzlar“Klinik Farmakogenetik Uygulama Konsorsiyumu (‘Clinical Pharmacogenetics Implementation Consortium’, ‘CPIC’)” bu gen-ilaç çiftleri için dozaj kılavuzları yayımlar: CYP2D6 ve kodein; CYP2D6/CYP2C19 ve trisiklik antidepresanlar; CYP2D6/CYP2C19 ve SSRI’lar; CYP3A5 ve takrolimus; HLA-B ve abakavir/allopurinol/karbamazepin; SLCO1B1 ve simvastatin; TPMT ve tiyopürinler.