Eşanlamlılar: Distrofinopati, DMD
Kategori: Nöroloji · Tür: hastalık
Özet
Distrofin geninde (Xp21) çerçeve dışı mutasyonlarla distrofin yokluğuna bağlı, X’e bağlı resesif, en ağır distrofinopatidir; insidans 1/3500 erkek doğumdur, yalnızca erkekleri etkiler ve olguların üçte biri de novodur. Belirtiler 2-5 yaşta başlar: yürümede ve konuşmada gecikme (konuşma gecikmesinde CK bakılmalı), sık düşme, parmak ucunda yürüme, koşma, zıplama ve merdiven çıkma güçlüğü, proksimal kas güçsüzlüğü ve Gowers belirtisi, psödohipertrofi, diz fleksiyon kontraktürü ve lordotik duruş görülür. Ambulasyon yaklaşık 12 yaşta kaybolur; sonrasında kol güçsüzlüğü, çiğneme güçlüğü, Dizartri, Adolesan İdiyopatik Skolyoz (%90, en çok 12-15 yaş), steroid ve D vitamini eksikliğiyle ilişkili Osteoporoz ve 2. dekatta uyku apnesi ve solunum yetmezliği gelişir. Kardiyak tutulum evrenseldir (kardiyomiyopati 6 yaşta %25, 10 yaşta %59): posterior sol ventrikül duvarında incelme, fibrozis ve yağ replasmanı, dilate kardiyomiyopati, EKG’de kısa PR, derin Q dalgası, yüksek R/S oranı, QT uzaması, istirahatte Sinüs Taşikardisi ve ventriküler aritmi görülür; 20’li yaşlarda solunum yetmezliği veya kardiyomiyopatiyle ölüm olur. DEHB, otizm, OKB gibi nöropsikiyatrik sorunlar ve IQ’da yaklaşık bir standart sapma düşüklük eşlik edebilir. Tanıda kreatin kinaz normalin 50-100 katı yüksektir (çocuklukta ~20.000; ileri evrede normal olabilir), ardından distrofin gen analizi yapılır: önce MLPA (%60-70 delesyon), sonra dizi analizi veya ekzom/kas paneli; negatifse kas biyopsisinde nekroz, rejenerasyon, fibrozis ve yağ replasmanı ile distrofin yokluğu gösterilir. Ayırıcı tanıda Becker Musküler Distrofisi (daha geç ve hafif seyirli), Limb-Girdle Musküler Distrofi ve Poliomyelit bulunur. Tedavide kortikosteroid, ataluren, ekzon atlama ve gen terapileri kullanılır; rehabilitasyon germe, ortezleme, submaksimal aerobik egzersiz, solunum desteği ve skolyoz takibini içerir.
Bölümlerdeki özetler
- X’e bağlı, distrofin yokluğuyla giden en ağır distrofinopati; 3 yaştan sonra proksimal kas güçsüzlüğü, 12 yaşa dek tekerlekli sandalye bağımlılığı görülür. Kardiyak tutulum evrenseldir (kardiyomiyopati 6 yaşta %25, 10 yaşta %59), posterior sol ventrikül duvarında fibrozis/yağ replasmanı vardır. (Kardiyoloji › Sistemik Hastalıklarda Kardiyak Tutulum Sistemik Hastalıklarda; s.2084, s.2085)
- X’e bağlı resesif; distrofin geninde (Xp21) çerçeve dışı mutasyonlarla distrofin yokluğu; insidans 1/3500 erkek doğum, olguların üçte biri de novo. Belirtiler 2-5 yaşta; ambulasyon ~12 yaşta kaybolur, 20’li yaşlarda solunum yetmezliği/kardiyomiyopati ile ölüm. Tanı CK ve distrofin gen analizi (MLPA, dizileme), gerekirse kas biyopsisi; kortikosteroid, ataluren, ekzon atlama tedavileri. (Nöroloji › Musküler Distrofiler; s.3985, s.3986, s.3987, s.3988)
- Çocukluk çağı kas hastalığı; tanıda önce MLPA (%60-70), sonra dizi analizi (%30-40) veya ekzom/kas paneli. (Genetik › Nörogenetik Hastalıklar; s.4082, s.4083)
- X’e bağlı resesif, distrofin gen mutasyonlu, 2-5 yaşta başlayan yavaş ilerleyici müsküler distrofi. Tanıda önce MLPA (%60-70 delesyon), sonra dizi analizi; exon atlatma, gen terapisi gibi tedaviler gelişmektedir. (Genetik › Kas Hastalıkları: Klinik, Genetik Ve Tanısal Yaklaşım; s.4097, s.4098, s.4102)
- Distrofin eksikliğine bağlı X e bağlı resesif musküler distrofi (1/3500), yalnızca erkekleri etkiler; 3-6 yaşta belirginleşir, tekerlekli sandalyeye bağımlılık ve 20 li yaşlarda solunum sorunlarıyla kayıp. Becker tipi daha geç ve hafif seyreder. (Ortopedi › Nöromuskuler Hastalıklara Ortopedik Yaklaşım; s.5180)
- Kalıtsal ilerleyici kas hastalığı; kas güçsüzlüğüne kardiyak, solunum, sindirim, ortopedik sorunlar, skolyoz, D vitamini eksikliği ve steroid yan etkileri eşlik eder. Rehabilitasyon germe, ortezleme, submaksimal aerobik egzersiz, solunum desteği, skolyoz takibi. (Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon › Nöromusküler Hastalıklarda Rehabilitasyon; s.5275, s.5276, s.5278, s.5279)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Distrofin genindeki mutasyonlara bağlı X’e bağlı resesif, ağır seyirli distrofinopatidir; distrofin proteininin yokluğu/neredeyse yokluğu ile ilişkilidir; hücre membranı/distrofinopati grubundadır; iskelet kası hastalığı şiddeti distrofinin kalite ve miktarıyla ilişkilidir, DMD en şiddetli varyanttır (s.2083, s.3985, s.4100, s.5180)
- İskelet kasının genetik, ilerleyici hastalık grubu olan musküler distrofilerin en sık görülenidir; genellikle erken çocuklukta başlar, ilerleyici kas güçsüzlüğü ile karakterizedir; segmental nekroza bağlı kas lifi azalması (s.4097, s.5180)
- Kalıtsal pediatrik nöromusküler hastalık; kas güçsüzlüğüne kardiyak, solunum, sindirim, ortopedik sorunlar, skolyoz, D vitamini eksikliği, bilişsel gerilik ve nöropsikiyatrik sorunlar eşlik edebilir (s.5275)
- Distrofin eksikliği, kalp tutulumu yapan ikinci büyük distrofi grubudur ve çocukluk çağında en yaygın olanıdır (s.2083)
- DMD’de ve BMD’de Xp21 (X kısa kol) bağlantılıdır (s.2084)
- Kas biyopsisinde kas lifi dejenerasyonu, rejenerasyon, fibrozis ve yağ dokusu replasmanı görülür (s.3985)