Eşanlamlılar: FAO Bozukluğu, LCHAD Eksikliği, MCAD Eksikliği, Multipl Açil-KoA Dehidrojenaz Eksikliği, Orta Zincirli Açil CoA Dehidrogenaz Eksikliği, SCAD Eksikliği, VLCAD Eksikliği, YAO Bozukluğu
Kategori: Metabolizma · Tür: hastalık
Özet
Mitokondriye yağ asidi taşınması ve beta-oksidasyonundaki genetik kusurlardır (CPT II, VLCAD, LCHAD, TFP, CACT, MCAD, SCAD ve multipl açil-KoA dehidrojenaz eksiklikleri); en sık orta zincirli açil CoA dehidrogenaz eksikliğidir. Açlık, enfeksiyon, uzun egzersiz ve soğuk dekompansasyonu tetikler; en sık sunum ilk iki yılda uzun açlıkla (>10-12 saat) gelen hipoketotik Hipoglisemi ve komadır. Reye benzeri tablo (kusma, hepatomegali, transaminaz yüksekliği, hiperamonemi, ensefalopati, karaciğer yetmezliği), Alkolik Olmayan Yağlı Karaciğer Hastalığı, metabolik asidoz, kardiyomiyopati (kısa ve uzun zincirli eksikliklerde, kardiyak arreste yol açabilir), Nöromüsküler Hipotoni ve kas güçsüzlüğü görülür; egzersiz intoleransı, miyalji, kramp, CK yüksekliği, miyoglobinüri ve nadiren rabdomiyoliz eklenebilir (depolarizan kas gevşeticiler rabdomiyoliz ve hiperkalemi yapabilir). Bir kısım ani bebek ölümü olgusundan sorumlu olabilir. Tanı açilkarnitin profili (LC-MS/MS), idrar organik asitlerinde dikarboksilik asidüri, fibroblast veya lökosit enzim aktivitesi ve genetik testle konur. Ayırıcı tanıda glikojen depo hastalığı, hiperinsülinizm, Organik Asidemi ve Üre Döngüsü Bozukluğu vardır. Tedavi sık beslenme ve karnitindir; SCAD’de diazoksid eklenir; multipl açil-KoA dehidrojenaz eksikliği riboflavine yanıtlıdır.
Bölümlerdeki özetler
- Mitokondriye yağ asidi taşınması ve beta oksidasyonundaki genetik kusurlar; ilk iki yılda uzun açlık veya katabolik durumda nonketotik hipoglisemi; en sık orta zincirli açil CoA dehidrogenaz eksikliğidir. Bir kısım ani bebek ölümü olgusundan sorumlu olabilir. (Çocuk Acil › Çocuklarda Hipoglisemi; s.769, s.770, s.772)
- Mitokondriyal beta-oksidasyonun genetik bozuklukları (en sık MCAD); uzun süreli açlıkta hipoglisemi ve akut koma ile seyreder. Tedavi sık beslenme ve karnitindir; SCAD’de diazoksid eklenir. (Endokrinoloji › Hipoglisemi Glukoz Homeostazı; s.2377)
- Mitokondriyal yağ asidi beta-oksidasyonu ve karnitin taşıma basamaklarındaki defektlere bağlı enerji eksikliği tipi KMH grubu (CPT II, VLCAD, LCHAD, TFP, CACT, MCAD eksiklikleri); açlık, enfeksiyon ve egzersizle tetiklenen hipoketotik hipoglisemi, Reye benzeri tablo, kardiyomiyopati ve miyoglobinüri görülür. Tanı açilkarnitin profili ile konur. (Metabolizma › Kalıtsal Metabolizma Hastalıklarına Klinik Ve Laboratuvar Yaklaşım; s.2419, s.2420, s.2421, s.2422)
- Uzun açlıkta enerji sağlanamaması nedeniyle açlıkla tetiklenen hipoglisemi ve koma en sık sunumdur; depolarizan kas gevşeticiler rabdomiyoliz ve hiperkalemi yapabilir. (Metabolizma › Metabolik Hastalıklarda Anestezi Uygulamaları; s.2696)
- Yağ asidi oksidasyonu bozuklukları; açlık, enfeksiyon, uzun egzersiz ve soğukla metabolik dekompansasyon, hipoketotik hipoglisemi, kalp-kas-karaciğer tutulumu. Multipl açil-KoA dehidrojenaz eksikliği riboflavine yanıtlıdır. (Nöroloji › İnflamatuvar Ve Metabolik Miyopatiler İnflamatuvar Miyopatiler; s.4007, s.4011, s.4012)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Enerji eksikliği tipi KMH grubunda; tedavi edilebilen enerji eksikliği hastalıklarındandır (s.2415–2416)
- Lipid miyopatileri çoğunlukla enzimatik hatalara bağlı, tamamı otozomal resesif, her yaşta; sınıflama: karnitin eksikliği sendromları, yağ asidi taşıma kusurları, beta oksidasyon enzim kusurları, nötral lipid depo hastalığı, Lipin-1 Eksikliği (s.4012).
- Mitokondri içi beta oksidasyon kusurları: VLCAD, LCHAD, MCAD, SCAD, SCHAD, multipl açil-KoA dehidrojenaz (ETF/ETF-DH), HMG-KoA liyaz (s.4012).
Etiyoloji ve patogenez
- Mitokondriye yağ asidi taşınması ve beta oksidasyon yolaklarındaki genetik kusurlar; en sık orta zincirli açil-CoA dehidrogenaz (MCAD) eksikliği; uzun açlıkta yağlar ana enerji kaynağıdır: trigliserid lipoprotein lipaz ile SYA + gliserol, SYA mitokondride β-oksidasyonla açil CoA’ya dönüşür (s.769–770, s.2377)
- Aç hastada metabolik blok nedeniyle serbest yağ asitleri sitoplazmada trigliserit olarak depolanır: zayıflık, hipertrofik/dilate kardiyomiyopati ve yağlı karaciğerle giden lipid depolama miyopatisi; keton cisimleri oluşmaz (s.4011).
Klinik bulgular ve seyir