Eşanlamlılar: Çocukluk Çağı Hipoglisemisi, Diyabette Hipoglisemi, Kistik Fibrozis İlişkili Hipoglisemi

Kategori: Endokrinoloji · Tür: hastalık

Özet

Glukoz homeostazındaki kusurlara (hiperinsülinizm, karşıt hormon eksikliği, metabolik hastalıklar) bağlı gelişen, beyin hasarı riski taşıyan durumdur; en sık neonatal dönemde görülür, uzarsa nörolojik sekel bırakır. Çocuklarda bilinç değişikliğinin önemli bir nedenidir, tip 1 diyabetin en sık akut komplikasyonudur ve KF’li hastalarda da diyabetten bağımsız olarak açlık veya post-prandiyal hipoglisemi görülebilir. Nörojenik belirtiler çarpıntı, terleme, titreme, açlık hissi, solukluk ve anksiyete; nöroglikopenik belirtiler konsantrasyon güçlüğü, baş ağrısı, konfüzyon, konuşma bozukluğu, davranış ve kişilik değişikliği, bulanık görme, letarji, konvülziyon ve komadır. Bebeklerde huzursuzluk, apne, siyanoz, Prematüre Hipotermisi ve Bradikardi görülür. Tanıda Whipple triadı kullanılır; plazma glukozu genel olarak <60 mg/dL (bazı kaynaklarda <50), tip 1 diyabette <70 mg/dL uyarı eşiği ve <54 mg/dL ciddi hipoglisemidir; bilinç değişikliğinde glukometreyle kan şekeri bakılır. Kritik kan ve idrar örnekleri hipoglisemi anında alınır. Tedavi oral karbonhidrat veya IV dekstroz, gerekirse glukagondur; tekrarlayan atakların duyarsızlığa yol açtığı unutulmamalıdır. Ayırıcı tanıda Hipopituitarizm İlişkili Hipoglisemi, Büyüme Hormonu Eksikliği, glikojen depo hastalığı, Hipotiroidi, konjenital hiperinsülinizm, yağ asidi oksidasyon defektleri, sepsis, konjenital kalp hastalığı, çölyak ve İdiyopatik Ketotik Hipoglisemi sayılabilir.

Bölümlerdeki özetler

• Plazma glukozunun düşüklüğü (eşik <60 mg/dL) ile semptomların birlikteliği; en sık neonatal dönemde görülür, uzamış olursa nörolojik sekel bırakır. Tedavi oral karbonhidrat veya IV dekstroz, gerekirse glukagondur. (Çocuk Acil › Çocuklarda Hipoglisemi; s.766, s.767, s.770, s.771)
• Çocuklarda bilinç değişikliğinin önemli nedeni; yatak başı glukometre ile saptanır, genel olarak <50 mg/dL; bilinci kapalıysa intravenöz glukoz (‘50 kuralı’) verilir. (Çocuk Acil › Akut Bilinç Değişikliği Olan Çocuk; s.804)
• Tip 1 diyabette en sık görülen akut komplikasyondur; kan şekeri <70 mg/dL uyarı eşiği, <54 mg/dL ciddi hipoglisemidir. Tekrarlayan hipoglisemi duyarsızlığa yol açar; tedavi glukoz, ağır olguda glukagon veya dekstrozdur. (Endokrinoloji › Tip 1 Diyabetes Mellitus; s.2349)
• Glukoz homeostazındaki kusurlara (hiperinsülinizm, karşıt hormon eksikliği, metabolik hastalıklar) bağlı gelişen, beyin hasarı riski taşıyan klinik durum. Hipoglisemi anında kritik kan ve idrar örnekleri alınır; tedavi dekstroz ve etiyolojiye yönelik özgül tedavidir. (Endokrinoloji › Hipoglisemi Glukoz Homeostazı; s.2375, s.2376, s.2377, s.2378)
• KF’li hastalar diyabet ve insülin tedavisinden bağımsız olarak açlık (malnütrisyon, inflamasyon, enfeksiyon, glukokortikoid kesilmesine bağlı adrenal yetmezlik) veya post-prandiyal (gecikmiş uzamış insülin yanıtı ve körelmiş glukagon yanıtı) hipoglisemi yaşayabilir. (Göğüs Hastalıkları › Kistik Fibrozis Ve Endokrin Sistem; s.3030)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• Hipoglisemi belirti/bulgulara düşük serum glukozun eşlik etmesidir; Whipple triadı (adolesan/erişkin): hipoglisemi semptom/bulguları, bu sırada plazma glukozu <60 mg/dL, glukoz verilince düzelme; kendini ifade eden çocukta tanı Whipple triadıyla; silik bulgu ve küçük çocukta işlemeyebilir (s.766, s.2375–2376)
• Semptomu ifade edemeyen bebek/çocukta tekrarlayan laboratuvar kalitesinde ölçümle plazma glukozu <60 mg/dL (3.3 mmol/L) belgelenir (s.766, s.770)
• Tek spesifik eşik tanımlanamaz, net sınır yok; hipoglisemi tanımı tartışmalıdır; ketonlar gibi alternatif yakıtlar varlığında nöronal yanıt değişir; hasar süre ve derece ile artar; beyin işlev bozukluğu bulgularına yol açan plazma glukozu klinik hipoglisemidir; tanıda venöz plazma glukozu kullanılmalı, parmak ucu kapiller ölçüm yerine (s.766, s.804, s.2375)
• Eşik değerler: genel olarak <50 mg/dL hipoglisemi, 50-60 mg/dL ölçümler tekrarlanmalı; etiyoloji bilinmeyen bilinç değişikliğinde KŞ’nin 80-100 mg/dL tutulması önerisi var; yenidoğan ilk 24 saat dışında tüm yenidoğan/çocukta <47 mg/dL hipoglisemi sayılır; Pediatrik Endokrin Derneği’ne göre ilk 48 saatten sonra <60 mg/dL; T1D’de <70 mg/dL uyarı eşiği, <54 mg/dL klinik ciddi hipoglisemi (s.804, s.2349, s.2376)

Epidemiyoloji

• En sık neonatal dönemde; yaşla azalır, adölesanda gerçek hipoglisemi çok nadir (s.766)
• 6 yaş üstü çocukların acil servis incelemesinde insidans %0.034; <37 hf yenidoğanda %2.4, 37-40 hf %0.7, 40-41 hf %1.6, 42 hf %1; İskandinav ülkelerinde tip 1 DM’li çocuklarda ağır hipoglisemi 6.0/100 hasta-yılı (en düşük İsveç) (s.766)