Eşanlamlılar: Tip 2 Diyabet, T2DM
Kategori: Endokrinoloji · Tür: hastalık
Özet
İnsülin direnci zemininde ilerleyici beta hücre disfonksiyonuyla gelişen, Obezite ile yakından ilişkili bir diyabet tipidir; çocukluk çağında özellikle ergenlikte ve 10 yaş üzerinde artar ve güçlü ailesel yatkınlık vardır. Hastaların yaklaşık dörtte beşi obezdir; bel kalça oranı artışı, akantozis nigrikans, Çocukluk Çağı Hipertansiyonu, uyku apnesi, PCOS’a bağlı adet düzensizliği ve Hirsutizm eşlik edebilir. Poliüri, polidipsi ve vajinal kandidiyazis görülebilir, bazı olgular asemptomatik olup glikozüri ile saptanır; nadiren hiperglisemik hiperosmolar koma veya ketoasidozla başvurulur. Hipertrigliseridemi, HDL düşüklüğü ve Alkolik Olmayan Yağlı Karaciğer Hastalığı sık eşlik eder. Tanıda açlık glukozu ≥126 mg/dL, OGTT 2. saat ≥200 mg/dL, HbA1c ≥%6,5 veya semptomlarla rastgele glukoz ≥200 mg/dL kullanılır; otoantikor pozitifliği T2DM’de %10-30’dur. Tedavi yaşam tarzı, metformin ve gerekirse insülindir. Ayırıcı tanıda Tip 1 Diyabetes Mellitus, latent otoimmün diyabet ve MODY düşünülür.
Bölümlerdeki özetler
- İnsülin direnci zemininde ilerleyici beta hücre disfonksiyonuyla gelişen, obezite ile yakın ilişkili, çocukluk çağında özellikle ergenlikte ve 10 yaş üzerinde artan diyabet tipidir. Güçlü ailesel yatkınlık vardır; tedavi yaşam tarzı, metformin ve gerekirse insülindir. (Endokrinoloji › Tip 2 Diyabetes Mellitus; s.2357, s.2359, s.2360, s.2361)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- T2DM metabolik ve kardiyovasküler komponentli kompleks hastalıktır; insülin direnci zemininde glukoz metabolizmasının ilerleyici bozulması temel mekanizmadır (s.2357)
- Latent otoimmün diyabet (LADA, 1.5 diyabet, double diyabet): erişkinde otoantikor pozitif insüline bağımlı olmayan diyabet (s.2359)
Epidemiyoloji
- Obezite artışına paralel olarak insidans artıyor ve başlangıç yaşı küçülüyor; en sık yaşamın ikinci on yılında, nadiren ergenlik öncesi; T1DM’den farklı olarak sıklıkla 1. veya 2. derece akrabada diyabet öyküsü (s.2357)
- Çocuk/ergende insidans 100.000’de 0-330, prevalans 100.000’de 0-5.300 (s.2357)
- ABD 2001-2009 prevalans %30 arttı; 15-19 yaş kızlarda çok yüksek; SEARCH verisine göre 2010-2050 arasında 4 kat artış öngörülüyor (s.2357)
- Türkiye: Hatun ve ark. 227 T2DM (6.5-17.8 yaş) ortalama tanı yaşı 13.8±2.2; tek merkezde 17 yıllık diyabet olgularının %5.7’si T2DM, son 5 yılda belirgin artış (s.2357)
- Risk faktörleri: Obezite, ailede T2DM, belli ırk/etnik gruplar (yerli Amerikalı, Afrikalı Amerikalı, Meksika kökenli), kadın cinsiyet, pubertal dönem (s.2357)
- Çocukların SEARCH çalışmasında 4/5’i obez; hastalar çoğunlukla insülin direncinin pik yaptığı >10 yaşta, aile öyküsü hemen tüm hastalarda var (s.2359)
Etiyoloji ve patogenez
- İnsülin direnci ilk ortaya çıkan olay; klinik diyabet için β-hücre disfonksiyonu gerekir; pankreas yağ, kas, karaciğer ve SSS direncini kırmak için insülin artırır (kompansatuar hiperinsülinemi), yetersiz kalınca hiperglisemi gelişir (s.2357)