Eşanlamlılar: Omurilik Felci, SCIWORA, Servikal Hematomiyeli
Kategori: Neonatoloji · Tür: hastalık
Özet
Neonatal spinal kord yaralanması nadirdir (10.000 canlı doğumda 0,14); üst servikal bölgede, forseps ve makat vajinal doğumda görülür; yüksek servikal ve beyin sapı lezyonları kötü prognozludur, düşük lezyonlar kalıcı nörolojik bozukluk yapar. Çocukluk çağında yaklaşık yarısı trafik kazalarına bağlıdır; servikal bölge en sık (%55) tutulur, çocuklar servikal fleksiyon travmalarına yatkındır ve radyolojik bulgu olmadan da hasar gelişebilir (SCIWORA). En sık sonuç spastik kuadriplejidir; düşük seviyeli lezyonda parapleji görülür. Hemodinamik ve nörojenik şok riski vardır, C5 üzerinde entübasyon gerekebilir; C3 üstü lezyonda ventilatör bağımlılığı, C6-8 lezyonunda öksürük refleksi kaybı, Ortostatik Hipotansiyon, Bradikardi ve tetraplejide poikilotermi görülür. Sınıflama ISNCSCI (28 dermatom duyu, 10 anahtar kas motor, anorektal muayene) ve ASIA bozukluk skalası (A-E; 6 yaş üzerinde güvenilir) iledir; S4-5 tutulumunda istemli anal kontraksiyon kaybı komplet lezyonu gösterir. İlk tanıda USG, ayrıntı için MRG kullanılır. Ömür boyu rehabilitasyon gerekir: Adolesan İdiyopatik Skolyoz (neredeyse tümünde, 2/3’ünde cerrahi), kalça subluksasyonu (10 yaş öncesi yaralananlarda %90), kontraktür, Prematüritenin Metabolik Kemik Hastalığı, bası ülseri, spastisite, Pnömoni, solunum, mesane ve barsak komplikasyonları ve çocuklarda %6 oranında ağrı görülür.
Bölümlerdeki özetler
- Nadir (10.000 canlı doğumda 0.14); üst servikal bölgede, forseps ve makat vajinal doğumda görülür. Yüksek servikal ve beyin sapı lezyonları kötü prognozludur; düşük lezyonlar kalıcı nörolojik bozukluk yapar. (Yenidoğan › Doğum Travmaları; s.973)
- Yarısı trafik kazalarına bağlı; servikal bölge en sık (%55); en sık tetrapleji; hemodinamik ve nörojenik şok riski; C5 üzerinde entübasyon gerekebilir. (Ortopedi › Kas-iskelet Sistemi Travmaları Pedıatrık Kırıkların Genel; s.5206)
- Çocuklarda servikal fleksiyon travmalarına yatkınlık; radyolojik bulgu olmadan da gelişebilir (SCIWORA). ISNCSCI ve ASIA bozukluk skalası ile sınıflanır (A-E). Ömür boyu rehabilitasyon; solunum, mesane, barsak, kas-iskelet komplikasyonları. (Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon › Omurılık Felcı Rehabılıtasyonu Omurılık Yaralanması ,; s.5249, s.5251, s.5252)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Vertebra kırıkları ve spinal yaralanmalar yüksek enerjili yaralanmalardır (s.5206)
- ASIA ISNCSCI: duyu, motor ve anorektal muayeneyi kapsayan en sık kullanılan nörolojik sınıflama; 6 yaş üstünde güvenilir, daha küçüklerde yaralanma seviyesini belirlemede güvenilir değil (s.5249).
- Nörolojik seviye: sağ ve solda motor ve duyunun normal olduğu en kaudal segment (s.5249).
- ASIA Bozukluk Skalası: A komplet (S4-5’te motor ve duyu yok); B duyusal inkomplet (S4-5 duyu var, motor yok); C motor inkomplet (istemli anal kontraksiyon var veya S4-5 duyu korunmuş ve seviye altı anahtar kasların yarısından azında ≥3/5); D motor inkomplet (seviye altı anahtar kasların en az yarısında ≥3/5); E normal (s.5251).
- Kas gücü: 0 kontraksiyon yok, 1 kontraksiyon görülür/palpe edilir, 2 yerçekimi elimine hareket, 3 yerçekimine karşı hareket, 4 hafif dirence karşı, 5 normal; test edilemeyen (TE) (s.5251).
- SCIWORA: grafi, BT ve MRG’de bulgu olmadan gelişen omurilik yaralanması (s.5249).
Epidemiyoloji
- Her 10.000 canlı doğumda 0,14; risk: forsepsli ve makat vajinal doğum (s.973)
- ABD’de yıllık insidans milyonda 30-40; %3-5’i 15 yaş altı çocuklardır; Yarısına yakını trafik kazası; ateşli silah, yüksekten düşme, spor travması; servikal bölge %55 ile en sık; nörolojik sonuç en sık tetrapleji (s.5249, s.5206)