Normal Menstruasyon ve Menstrüel Düzensizlikler

“Ergenlik boyunca kızların %75’inde gecikmiş başlangıç, düzensizlik, ağır kanama, ağrı dahil olmak üzere menstrual bozukluklar görülür.” (Nelson - Bölüm 12 Ergen Sağlığı, Bölüm 142)

ℹ️ Bu sayfanın rolü Menstrüel değerlendirmenin ortak çerçevesi. Ayrı tablolar → Amenore · Anormal Uterin Kanama · Dismenore · Premenstrual Sendrom ve Premenstrual Disforik Bozukluk

• “Menstrual problemlerin ortaya çıkış şekilleri farklılık gösterir. Normalin hafif varyasyonları olan ergenler için (Tablo 142.1), tek gereken semptomların açıklanması ve hastanın rahatlatılması olabilir. Şiddetli dismenore veya uzamış menstrual kanama sadece korkutucu olmakla kalmaz, aynı zamanda ergen jinekoloji uzmanına sevk de dahil olmak üzere daha agresif bir yönetim gerektiren, kalıcı morbidite nedeni olabilir.”

Normal menstruasyon

💡 TUS ipucu — menarş yaşı“Menarş yaşları sıklıkla uyumludur; bu da ağırlık, egzersiz düzeyi ve kronik tıbbi durumlar gibi bireysel faktörlere ek olarak genetik faktörlerin belirleyici olduğunu düşündürmektedir.”“Menarş yaşı, gelişmiş nütrisyonel standartlara ve diğer yaşam koşullarına sahip ülkelerde ve popülasyonlarda düşmüştür.”“ABD’li kızlarda ortalama menarş yaşı son dekatlarda nispeten stabil ve 12.5 yaştır; Hispanik olmayan beyazlar için biraz daha büyük, Hispanik olmayan siyahlar ve Hispanik Amerikalılar için biraz daha küçüktür.”

• “Menarş, çoğu kızda tipik olarak ergenliğin ilk belirtisi olan meme tomurcuklanmasının (telars) başlangıcından sonra 2-3 yıl içinde ortaya çıkar.”
• “Menarş genellikle cinsel olgunluk evresine (yani Tanner evresi) göre, meme evre 4 ve olgunluğa başlar (bkz. Cinsel Olgunluk Evreleri).”
• [!tip] TUS ipucu — döngüler ne zaman düzenlenir? “İlk 24-45 gün arasında değişen daha uzun döngü uzunluklarıyla, adetler yavaş yavaş daha düzenli hale gelir.”“Menarş yaşı ne kadar geç olursa, ovülatuar döngülerin yerleşmesi o kadar uzun zaman alır. Bununla birlikte, çoğu ergen için, menarştan 3 yıl sonra, adet döngüleri yetişkinlerinkine benzer şekilde 21 ile 35 gün uzunluğunda olur.”

Tablo 142.1 — Normal adetlerin özellikleri

“Bu aralığın dışında 2 veya daha fazla döngüye sahip veya 3 ardışık ay boyunca adet olmayan ergenlerin değerlendirilmesi gerekmektedir.” (Kaynak: Tablo 142.1)

Menstrüel düzensizlikler

💡 TUS ipucu — ergende düzensizliğin temel mekanizması“Genç ergenlerde menstruasyondaki birçok varyasyon, adet döngüsünü yöneten hipotalamus-hipofiz-over ekseninin olgunlaşmamasından kaynaklanan anovülasyon ile açıklanmaktadır.”“Normalden önemli sapmalar, mantıklı ve uygun maliyetli bir şekilde organik patolojiye yönlendirilmelidir. Doğru bir adet öyküsü, tanıya doğru önemli bir ilk adımdır, ancak çoğu zaman eksiktir.”“Menarşta, tüm hastalar adetlerini, ücretsiz akıllı telefon ve tablet uygulamalarının kolaylaştırabileceği şekilde takip etmeye teşvik edilmelidir.”

• [!warning] Eski terminoloji terk edildi “Daha önce, anormal uterin kanamayı tanımlamak için bir dizi terim kullanılmıştır. Bunlardan”menoraji” düzenli olarak meydana gelen, miktar ve süre olarak aşırı kanamayı; “metroraji” adetler arasında olan düzensiz kanamayı belirtmek için kullanılırdı. Bu tür terimler belirsiz, kafa karıştırıcıdır ve altta yatan spesifik patolojiyle bağlantılı değildir.”“Anormal uterin kanama (AUK); düzen, miktar, sıklık veya süre bakımından anormal olan uterus kanaması için tercih edilen terimdir. AUK, kanamayı tarif eden ağır menstrual kanama, veya intermenstrual kanama gibi terimler eklenerek daha ayrıntılı tanımlanır.”“Anormal kanamanın etiyolojisini göstermek için niteleyici bir harf eklenir. Etiyolojiye yönelik 9 kategoriden, ergenlerle en ilgili olan 3 tanesi, daha önce ”disfonksiyonel uterin kanama” olarak anılan ve Bölüm 142.2’de tartışılan ovülatuar disfonksiyon (AUK-O); koagülopati (AUK-K); ve sınıflandırılmamış (AUK-S) olanlardır.”

Öykü ve fizik muayene

• “Adet düzensizliği olan bir hastayı değerlendirmek için eksiksiz bir anamnez, hastaneye yatış, kronik hastalık ve ilaç kullanımını içeren standart bir tıbbi öykü gereklidir.”
• “Pubik ve aksiller kıllanma ve meme gelişiminin başlangıcı gibi pubertal aşamaların zamanını, ayrıntılı menstrual öyküyü, anne ve kız kardeşlerinin menarş yaşları ve adet düzenlerini, ailede jinekolojik problem öyküsünü içermelidir.”
• [!warning] Sistemik gözden geçirme “Sistemin gözden geçirilmesi; baş ağrısı, parestezi veya görmede herhangi bir değişiklik, galaktore, deri, saç veya bağırsak alışkanlığında değişiklikler varsa ortaya çıkarılmalıdır.”“Diyetteki değişiklikler, egzersiz düzeyi ve spor katılımı da ayrıntı tanı oluşturulurken önemli faktörlerdir.”“Tüm ergen görüşmelerinde olduğu gibi, hastayla tek başına görüşülmeli ve mahrem öyküde madde kullanımı, rızası ile olan cinsel aktivite, cinsel davranışı, istismar ve diğer psikososyal stres faktörleri değerlendirilmelidir.”