Amenore

Tanımlar

💡 TUS ipucu — iki tanımPrimer amenore:“Menstruasyonun yokluğu olan amenore, genellikle 15 yaşında ya da puberte başlangıcından sonraki 3 yıl içinde menstruasyon yoksa” (Nelson - Bölüm 12 Ergen Sağlığı, Bölüm 142.1) Sekonder amenore:“menarş sonrası bir hastada önceki 3 döngünün uzunluğu kadar sürede menstruasyon yoksa”

• [!warning] Daha erken değerlendirme gerektiren durumlar “15 yaşında bir kızda herhangi bir puberte belirtisinin olmaması Kızlarda Gecikmiş Pubertenin Değerlendirilmesi için değerlendirilmelidir” (kaynak metninde “13 yaşında” ifadesi de geçer)“Cinsel olarak aktif hastalarda veya patoloji düşündüren başka semptomları olan hastalarda değerlendirme 3 döngü beklenmeden başlatılmalıdır.”“Meme gelişimi 8 ile 9 yaş arasında başlayan hastalarda, bazı vakalarda 3 yıldan sonra da takip edilebilir; veriler telars yaşının azaldığını, ancak menarş yaşının düşmediğini göstermektedir.”“Diğer taraftan; öyküsü, fizik muayenesi (pubertal gelişiminin bazı belirtilerini gösteren) ve aile öyküsü yapısal gecikmiş puberte düşündüren bir hastada yakın takip düşünülebilir.”
• “Amenore ayırıcı tanısı genişttir (Tablo 142.2) ve gerekli tanısal testlere yönlendirmek için dikkatli bir öykü ve fizik muayene gerektirir.”
• [!tip] TUS ipucu — değerlendirmenin anahtarı “Değerlendirmenin anahtarı hastanın pubertal aşamalarının zamanlamasını ve temposunu anlamaktır. Amenore ile başvuran bir hastanın değerlendirilmesi, daha önce menstrual kanama olup olmadığının tespit edilerek başlamalıdır.”“Hem primer hem de sekonder amenore değerlendirmesinin bazı yönleri ayrıdır; ancak döngüsel sırasında kesintiye uğratabilecek durumlar menarşı da önleyebilir.”“Ancak primer amenore olan kızlarda, genetik ve anatomik durumlar da göz önünde bulundurulmalıdır (Tablo 142.3).”

Tablo 142.2 — Amenore nedenleri (primer veya sekonder)

(Kaynak: Tablo 142.2)

Tablo 142.3 — Primer amenorenin diğer nedenleri

(Kaynak: Tablo 142.3)

Laboratuvar incelemeleri

💡 TUS ipucu — birinci basamak testler (Şekil 142.1)“Amenore ile başvuran tüm hastalarda idrar gebelik testi, serum prolaktin, tiroid stimülan hormon ve folikül stimülan hormon (FSH) düzeyleri ölçülmesi uygundur.” (+ primer amenorede US) “Amenoreik bir kızda FSH yüksekliği (>30 mIU/ml) over yetmezliğini düşündürür; eğer tekrar testi ile doğrulanırsa, pelvik ultrason, karyotip ve konunun uzmanına sevki gerekir.”

• “Amenore ile başvuran tüm hastalarda tanı anamnez ve fizik muayenesine göre kişiselleştirilmelidir (Tablo 142.4).”
• [!tip] TUS ipucu — hiperandrojenizm ve PKOS “Androjen fazlalığı bulguları (örn. şiddetli Akne Vulgaris veya Hirsutizm) veya PKOS ile ilişkili diğer fiziksel belirtileri (pubertede hızlı kilo alımı, Akantozis Nigrikans) olan hastalarda, 17-hidroksiprogesteron (17-OHP) (sabahları yaklaşık 8’de alınan), serbest ve total testosteron, dehidroepiandrosteron sülfat (DHEAS) ve androstenedion düzeylerinin ölçümü düşünülmelidir.”“PKOS kadınların %15’ini etkiler; ergenler için tanısal kriterler tartışmalıdır, ancak adet düzensizliği varyasyonlarını (amenore ile AUK arasında değişen) ve fiziksel veya biyokimyasal androjen fazlalığı kanıtlarını içerir.”“Ergenlerde ultrasonda tanımlanan polikistik over morfolojisinin yorumlanması zor olabilir ve ergenlerde tanı için ultrason gerekli değildir.”
• [!warning] Sevk kararı “Gebelik, yapısal gecikme ve imperfore himen haricinde, primer amenoreye neden olan durumlar azalmış fertilite ile ilişkilidir; bu yüzden bu tanılar hastalar ve ailelerde yoğun duygusal tepkilere neden olabilir.”“Bu nedenle, tanının doğrulanması için inceleme (örn. karyotip, üreme anatomisinin MRG’si) istenmeden önce, hekim sonuçları göz önünde bulundurmalı ve bu tür tanıların uzun süreli tedavisini yönetme deneyimi olan uzmanlara hastayı göndermeye hazır olmalıdır.”

Tedavi