Eşanlamlılar: Çocukluk Çağı Depresyonu, Depresif Bozukluk, Major Depresyon, Majör Depresyon, MDB
Kategori: Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi · Tür: hastalık
Özet
Ergenlerde engelliliğe bağlı yaşam yılı kaybının ilk nedenidir; ilgi azlığı, keyif alamama ve çökkün ya da irritabl duygudurum ile dikkat, uyku, iştah gibi alanlarda işlev kaybıyla giden multifaktöriyel bir duygudurum bozukluğudur. Bebeklikten itibaren görülebilir, ergenlikte genellikle orta ergenlikte başlar ve kızlarda 2-3 kat sıktır; %25-50 anksiyete eşlik eder, çoğu zaman uzun süre tanı alamaz. Çocuk ve ergende çökkün duygudurum yerine irritabilite olabilir; ayrıca ilgi kaybı, iştah ve uyku değişiklikleri, psikomotor ajitasyon veya yavaşlama, yorgunluk, değersizlik-suçluluk, konsantrasyon güçlüğü, umutsuzluk, İntihar Davranışı, intihar düşünceleri, okul başarısında düşme ve ergenlik öncesinde baş ve karın ağrısı gibi somatik yakınmalar görülür; bebeklik ve okul öncesinde yüz ifadesinde mutsuzluk ve kilo alamama dikkat çeker, şiddetli olguda sanrı ve halüsinasyon olabilir. Tanı klinik ve DSM-5 temellidir: iki hafta boyunca 9 belirtiden en az 5’i (en az biri çökkün duygudurum veya ilgi-zevk kaybı), klinik sıkıntı ya da işlev kaybı, madde veya tıbbi duruma ve psikotik bozukluğa bağlanamama, hiç mani/hipomani dönemi olmaması; tarama ölçekleri yardımcıdır ancak tanı koydurucu değildir. Tedavi psikoeğitim, psikoterapi (BDT, KAT), orta-ağır olguda SSRI (fluoksetin, essitalopram) ve aile terapisidir. Ayırıcı tanıda Bipolar Bozukluk, Hipotiroidi, Cushing sendromu, Anemi, DEHB, Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu, Davranım Bozukluğu, süregiden depresif bozukluk, uyum bozukluğu ve premenstrüel disforik bozukluk bulunur.
Bölümlerdeki özetler
- Ergenlerde engelliliğe bağlı yaşam yılı kaybının ilk nedeni; kızlarda iki kat fazla, genellikle orta ergenlikte başlar, %25-50 anksiyete eşlik eder. Genellikle uzun süre tanı alamaz. Tanıda klinik değerlendirme esastır, tarama ölçekleri yardımcıdır; tedavi psikoeğitim, psikoterapi, ilaç ve aile terapisi. (Ergen Sağlığı › Depresyon, Anksiyete Bozukluğu Ve/veya Özkıyım Düşünceleri Olan Ergene Yaklaşım; s.344, s.345, s.346)
- İlgi azlığı, keyif alamama ve çökkün ya da irritabl duygudurum ile dikkat, uyku, iştah gibi alanlarda işlev kaybıyla giden multifaktöriyel duygudurum bozukluğudur; bebeklikten itibaren görülebilir, ergenlikte kızlarda 2-3 kat sık. Tanı klinik (DSM-5); hafif-orta olguda psikoterapi (BDT, KAT), orta-ağır olguda psikoterapi artı SSRI (fluoksetin, essitalopram) önerilir. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › Major Depresif Bozukluk; s.4269, s.4270, s.4271, s.4272)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- MDB: ilgi azlığı, keyif alamama ve/veya çökkün ya da irritabl duygudurum ile dikkat, uyku, iştah gibi alanlarda işlevsellik kaybıyla karakterize ruhsal bozukluk; tanı DSM-5 ölçütleriyle konur (s.4269)
- Tarihçe: 1960’lardan önce çocuklarda üst benlik yeterince gelişmediğinden MDB olamayacağına, ergende nadir olduğuna inanılırdı; 1970-80’lerde Davranım Bozukluğu, dikkat dağınıklığı, psikosomatik belirtilerin MDB’yi maskelemediği ve çocuk/ergende de görülebileceği, sonra bebeklikten itibaren görülebileceği saptandı (s.4269)
- DSM-5 A: 2 hafta boyunca 9 belirtiden en az 5’i ve işlevsellikte değişim; en az biri çökkün duygudurum veya ilgi/zevk kaybı olmalı. Belirtiler: (1) çökkün duygudurum (çocuk/ergende irritabl olabilir), (2) ilgi/zevk azalması, (3) diyet dışı kilo kaybı/alımı (ayda >%5; çocukta beklenen kilo alımının sağlanamaması), iştah değişimi, (4) uykusuzluk/aşırı uyku, (5) psikomotor ajitasyon/retardasyon, (6) yorgunluk, (7) değersizlik/aşırı suçluluk, (8) konsantrasyon güçlüğü/kararsızlık, (9) tekrarlayan ölüm/intihar düşüncesi, girişim veya plan (s.4269)
- DSM-5 B: belirgin sıkıntı veya işlevsellikte düşme; C: madde veya tıbbi duruma bağlanamaz; D: şizoaffektif bozukluk, şizofreni spektrumu ve psikotik bozukluklarla daha iyi açıklanamaz; E: hiç mani/hipomani dönemi geçirilmemiştir (madde/tıbbi duruma bağlı olanlar hariç) (s.4269–4270)
- Önemli yitime (yas) verilen olağan tepki depresyon dönemini andırabilir, ancak yasa ek olarak major depresyon da olabilir; karar öykü ve acının kültürel dışavurumuna göre verilir (s.4269–4270)
- Çocuk ve erişkin DSM-5 ölçütleri ortaktır; farklar: duygudurumda çocukta çökkün yerine irritabl olabilir, iştahta yeterli kilo alamama; ICD-10’da çocuk ve erişkin ölçütleri farklı değildir (s.4270)
- DSM-5 depresif atak özellikleri: bunaltılı, karma özellikli, melankolik, atipik, duygudurumla uyumlu psikoz, uyumsuz psikoz, katatoni, doğum zamanı başlayan, mevsimsel (s.4270)
Epidemiyoloji
- Bebeklikte sıklık %0,5-3, ergenlik öncesi %1-2,5; ergenlikte yaşam boyu en az bir kez MDB %20; 13-18 yaş 10.123 ergende yaşam boyu %11, 12 aylık %7,5 (s.4270)
- Türkiye 2018 çalışmasında (5842 ilkokul öğrencisi, ort. yaş 8,7) MDB sıklığı %1,7 (s.4270)