Eşanlamlılar: KOKGB
Kategori: Çocuk Psikiyatrisi · Tür: hastalık
Özet
Otoriteye karşı gelme, öfkeli duygudurum, tartışmacı davranış ve kin beslemeyle karakterize yıkıcı bir bozukluktur; kalıtılabilirlik %61’dir, sıklıkla 6-8 yaşlarda görülür ve ergenlik öncesinde erkeklerde daha sıktır. En sık DEHB eşlik eder. Çocuk sık hiddetlenir, kolay kızar ve alınır, büyüklerle ve buyurma gücü olan kişilerle tartışır, kurallara uymaz, başkalarını kasten kızdırır, kendi yanlışları için başkalarını suçlar ve kin besler. DSM-5’e göre öfkeli duygudurum, tartışmacı davranış ve kin beslemeden en az 4 belirti, en az 6 ay süreyle, kardeşi olmayan en az bir kişiyle etkileşimde bulunur; işlevsellik bozulur ve psikotik bozukluk, madde kullanımı, depresyon veya Bipolar Bozukluk sırasında ortaya çıkmaz, yıkıcı duygudurum düzenleyememe bozukluğu ölçütleri karşılanmaz. Şiddet bir ortamda hafif, iki ortamda orta, üç veya daha fazla ortamda şiddetlidir. Tedavide ebeveyn yönetimi eğitimi, okul temelli müdahaleler ve bilişsel-davranışçı terapi ilk basamaktır; gerekirse risperidon gibi atipik antipsikotikler kullanılır. Ayırıcı tanıda Davranım Bozukluğu, DEHB, duygudurum bozukluğu, OKB, otizm spektrum bozukluğu ve yıkıcı duygudurum düzenleyememe bozukluğu yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Otoriteye karşı gelme, öfkeli duygudurum, tartışmacı davranış ve kin beslemeyle karakterize yıkıcı bozukluktur; kalıtılabilirlik %61, sıklıkla 6-8 yaşlarda görülür, erkeklerde ergenlik öncesi daha sık. En sık DEHB eşlik eder. Tedavide ebeveyn yönetimi eğitimi, okul temelli müdahaleler ve bilişsel-davranışçı terapi ilk basamaktır; gerekirse risperidon gibi atipik antipsikotikler kullanılır. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › Yıkıcı Bozukluklar, Dürtü Denetımı Ve Davranım Bozuklukları; s.4215, s.4216, s.4217, s.4218)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- DSM-5’te yıkıcı, dürtü denetimi ve davranım bozuklukları grubunda (KOKGB, DB, APB, Kleptomani, Piromani) yer alır; grup duygu/davranış düzenlemesini etkiler, çocukluk/ergenlikte başlar (s.4215).
- KOKGB: otoriteye karşı gelme, kurallara uymama, düşmanca tavır, alınganlık, çabuk sinirlenme, kin gütme ve başkalarını suçlama ile karakterizedir; saldırgan davranış kendi başına patolojik değildir ve spesifik değildir (s.4215).
- Ağırlık: belirtiler tek ortamla sınırlıysa hafif, ≥2 ortamda orta, ≥3 ortamda şiddetli (s.4216).
Epidemiyoloji
- Prevalans %3-30; ergenlik öncesi erkeklerde daha sık (1.4:1), 13 yaştan sonra fark azalır; düşük sosyoekonomik düzeyde daha fazla (s.4215).
- 3 yaş civarı başlayabilir, özellikle 6-8 yaşta; ergenlikten sonra başlangıç çok nadir (s.4215).
- En sık eşlik eden DEHB (%30-40; KOKGB’lilerin %40-60’ı DEHB, DEHB’lilerin %40-70’i KOKGB) (s.4215).
- KOKGB kriterlerini karşılayanların %92,4’ü başka bozukluk kriteri de karşılar: duygudurum %45,8, anksiyete %62,3, dürtü denetimi %68,2, madde kullanımı %47,2 (s.4215).
- KOKGB erkeklerde DB için güçlü risk faktörüdür; kızlarda DB riskini artırır ve depresyon/anksiyete riskini yükseltir; düşük oranda DB’ye dönüşür (s.4215–4216).
Etiyoloji ve patogenez
- Genetik, mizaç, ebeveyn yetiştirme biçimi, çevre, akran ve okul faktörleri; psikososyal ve biyolojik etkenlerin ortak etkileşimi (s.4215).