Eşanlamlılar: BB, Bipolar II Bozukluk, Bipolar I Bozukluk, Manik Depresif Bozukluk

Kategori: Çocuk Psikiyatrisi · Tür: hastalık

Özet

Tekrarlayan mani, hipomani, depresyon ve karışık ataklarla seyreden, genetik yükü yüksek çok faktörlü bir duygudurum bozukluğudur; olguların %70’inden fazlasında 25 yaş öncesi başlar, çocuk ve ergende karışık, hızlı döngülü ve eşik altı seyir sıktır. DSM-5 ve ICD kriterlerine göre manik atak en az 1 hafta, hipomanik atak en az 4 gün sürer; yükselmiş/huzursuz duygudurum, düşünce hızlanması, uyku ihtiyacında azalma, dikkat dağınıklığı, hedefe yönelik aktivite artışı ve belirgin işlev bozulması vardır; karışık atakta mani sırasında disfori, anhedoni, yorgunluk ve değersizlik eklenir. Çocukta yükselmiş duygudurum ve grandiyozite daha nadir, irritabilite, öfke nöbetleri, duygusal labilite ve cinsel içerikli konuşma/davranış sıktır; psikoz görülebilir. Nörogörüntülemede toplam beyin hacminde azalma ve çocuk/ergende amigdala küçülmesi bildirilmiştir. Tedavide duygudurum düzenleyiciler (lityum), atipik antipsikotikler ve psikososyal müdahale kullanılır. Ayırıcı tanıda DEHB, Davranım Bozukluğu, Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu, anksiyete bozuklukları, madde kullanımı, şizofreni, tiroid fonksiyon bozukluğu, Multipl Skleroz ve beyin tümörü bulunur.

Bölümlerdeki özetler

• Tekrarlayan mani, hipomani, depresyon ve karışık ataklarla seyreden, yüksek genetik yüklü çok faktörlü duygudurum bozukluğu; olguların %70’inden fazlasında 25 yaş öncesi başlar, çocuk ve ergende karışık, hızlı döngülü ve eşik altı seyir sık. Tedavide duygudurum düzenleyiciler (lityum) ve atipik antipsikotikler ile psikososyal müdahale kullanılır. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › Bipolar Bozukluk -epidemiyoloji; s.4277, s.4278, s.4279, s.4280)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• BB: duygudurumdaki patolojik değişiklikler ile tekrarlayan mani, hipomani, depresyon ve karışık ataklarla karakterize; alt tipler bipolar I, bipolar II, BB-BTA ve siklotimik bozukluk; psikososyal işlevselliği belirgin azaltır, yaklaşık 10-20 potansiyel yaşam yılı kaybıyla ilişkilidir (s.4277)
• Atak dönemi: başlangıç duygudurumdan net ayrılan değişimin manik atak için en az 1 hafta, hipomanik atak için en az 4 gün sürmesi; BB-I prototipi manik ve sıklıkla depresif ataklarla seyreder (s.4277)
• Manik dönem: anormal derecede yükselmiş veya huzursuz ruh hali, düşünce hızlanması, uyku ihtiyacında azalma, dikkat dağınıklığı, hedefe yönelik aktivite artışı, işlevsellikte belirgin bozulma; karışık atak: manik dönem sırasında disfori, anhedoni, yorgunluk, değersizlik gibi ek depresif semptomlar (s.4277)
• Tanı ölçütleri DSM-5 ve ICD sistemlerinde belirtilmiştir (s.4277)

Epidemiyoloji

• BB’lilerin %70’ten fazlasında klinik belirtiler 25 yaşından önce başlar; çocuk ve ergende bipolar ve ilişkili bozuklukların yaşam boyu prevalansı yaklaşık %2, eşik altı semptomlar %4,3 (s.4277)
• Türkiye’de 7-12 yaş çocuklarda BB yaygınlığı yaklaşık %1,1 (s.4277)
• Okul öncesinde veri kısıtlı ve ergenlikten daha nadir; büyük oranda ergenlikte, sıklıkla 15-19 yaşta başlar; eskiden kız-erkek eşit sanılırdı, günümüzde erkeklerde tanı olasılığı kızlardan fazla (s.4277)
• Erişkin BB’li hastaların beşte birinde ilk döngü çocukluk-ergenliğe denk gelir (s.4277)

Etiyoloji ve patogenez

• Etiyoloji tam aydınlatılmamıştır: genetik, nörokimyasal, nörobiyolojik ve çevresel faktörler (s.4278)