Eşanlamlılar: İntihar, İntihar Düşüncesi, İntihar Girişimi, Kendine Zarar Verme, Suisid

Kategori: Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi · Tür: hastalık

Özet

Bireyin ölme niyetiyle kendi yaşamına son vermesi veya bunu denemesidir; adolesanlarda ikinci en sık ölüm nedenidir ve girişimlerin çoğu dürtseldir. Depresyon, Bipolar Bozukluk, madde kullanımı, istismar, agresyon ve dürtüsellik risk faktörleridir; en önemli risk faktörü geçmiş girişim öyküsüdür. Klinikte intihar düşüncesi veya planı, ölüm düşünceleri (majör depresyonlu adolesanların %68’inde), umutsuzluk, değersizlik hissi, depresif duygudurum, psikomotor ajitasyon ve dürtüsellik görülür; orta-yüksek riskte öfke ve düşmanca tutum, yüksek riskte emir veren halüsinasyon ve sanrı eşlik edebilir. Girişimlerin %2,9’u zehirlenmeyle tıbbi bakım gerektirir. Risk düzeyi (düşük, orta, yüksek) niyet, ölümcüllük, depresyon şiddeti, psikoz, umutsuzluk, yardım arayışı ve destek sistemine göre uzmanca belirlenir. Önleme primer, sekonder ve tersiyer düzeylerde yapılır; tedavide BDT, DDT, lityum ve klozapin kullanılır. Ayırıcı tanıda Kendine Zarar Verme Davranışı yer alır.

Bölümlerdeki özetler

• Ergen ölüm nedenleri arasında ilk beşte yer alır; çoğunlukla depresyon eşlik eder. Değerlendirmede niyet, plan, yöntem erişimi, dürtüsellik, psikotik belirti ve madde kullanımı sorgulanır; yüksek riskte acil ergen psikiyatri değerlendirmesi olmadan taburcu edilmez. (Ergen Sağlığı › Depresyon, Anksiyete Bozukluğu Ve/veya Özkıyım Düşünceleri Olan Ergene Yaklaşım; s.344, s.345, s.346)
• Bireyin ölme niyetiyle kendi yaşamına son vermesi veya girişimidir; adolesanlarda ikinci en sık ölüm nedenidir. Depresyon, bipolar bozukluk, madde kullanımı, istismar, agresyon ve dürtüsellik risk faktörleridir; girişimlerin çoğu dürtüseldir. Önleme primer, sekonder, tersiyer düzeyde; tedavide BDT, DDT, lityum, klozapin kullanılır. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › İntıhar Ve Kendıne Zarar Verme Davranışı; s.4371, s.4372, s.4373)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• İntihar: bireyin ölme niyetinin açık/örtük kanıtıyla kendi hayatına son vermesi; intihar girişimi: ölme niyetinin kanıtıyla ölümle sonuçlanmayan kendine zarar verme; tamamlanmamış girişim: ölmeyi amaçlayıp fiziksel hasar oluşmadan eylemin durdurulması (s.4371)
• İntihar düşüncesi yaşamına son vermeyi isteme düşüncesidir, ciddiyeti plan ve niyet derecesine göre değişir; intihar niyeti kendine zarar verici davranışta bulunma isteği; ölümcüllük yöntemin yarattığı nesnel hayati tehlikedir ve bireyin tıbbi beklentisiyle tutarlı olmayabilir (s.4371)
• İntihar girişimlerinde niyet her zaman açık olmasa da çoğunlukla yaşamı sonlandırma amacı vardır; yüksek niyetli girişimler planlıdır; girişimlerde MDB ve PTSB, KZVD’de borderline kişilik bozukluğu daha sık görülür (s.4371)

Epidemiyoloji

• Özkıyım ergen ölüm nedenleri arasında ilk beşte (s.344)
• DSÖ: yılda yaklaşık 800 bin kişi intiharla ölür; önceki girişim genel popülasyonda en önemli risk faktörüdür; 2016’da 15-29 yaşta ikinci sık ölüm nedeni, %79’u düşük-orta gelirli ülkelerde; en sık yöntemler pestisit, ası, ateşli silah (s.4371)
• Türkiye 2015’te intihar olgularının %34.3’ü 15-29 yaş; kadınlarda %18 ile en çok 15-19 yaş; 2017’de kaba intihar hızı yüz binde 3.82 (s.4371)
• 9-12. sınıf anketinde son 12 ayda %16.9 ciddi intihar girişimi düşünmüş (kızlarda %21.3, erkeklerde %12.8), %16.5 plan yapmış, %8.5 en az bir girişimde bulunmuş (kız %11.5, erkek %5.4); girişimlerin %2.9’u tıbbi bakım gerektirmiştir (s.4371, s.4372)
• Çocukluk döneminde intihar çok nadirdir; en sık ası, psikopatoloji adolesanlara göre daha az, geçmiş girişim risk faktörüdür (s.4372)

Etiyoloji ve patogenez