| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Küçük dozlarda çocuklar için (6 yaş altı) toksik olabilen yaygın maddeler |
| ad-en | Common substances potentially toxic to children in small doses (under 6 years) |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-09 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi |
Tablo 77.1 (Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi, Bölüm 77). “Küçük doz tipik olarak bir ya da iki hap veya 5 ml’yi ifade eder.”
| MADDE | TOKSİSİTE |
|---|---|
| Alifatik hidrokarbonlar (örn. benzin, gaz yağı, lamba yağı) | AKUT AKCİĞER ZEDELENMESİ |
| Sıtma ilaçları (klorokin, kinin) | NÖBET, ARİTMİ |
| Benzokain | ‣ |
| β-adrenerjik reseptör blokerleri | BRADİKARDİ, HİPOTANSİYON |
| Kalsiyum kanal blokerleri | BRADİKARDİ, HİPOTANSİYON, HİPERGLİSEMİ |
| Kafur | NÖBET |
| Kostik maddeler (pH <2 veya >12) | HAVAYOLU, ÖZOFAGUS VE MİDE YANIKLARI |
| Klonidin | LETARJİ, BRADİKARDİ, HİPOTANSİYON |
| Difenoksilat ve atropin | MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ BASKILANMASI, SOLUNUM BASKILANMASI |
| Hipoglisemikler, ağızdan (sülfonilüre, meglitinid) | HİPOGLİSEMİ, NÖBET |
| Çamaşır deterjanı paketleri (tablet deterjanlar) | HAVA YOLU SORUNLARI, SOLUNUM SIKINTISI, ZİHİNSEL DURUM DEĞİŞİKLİĞİ |
| Lindan | NÖBET |
| Monoamin oksidaz inhibitörleri | HİPERTANSİYONU İZLEYEN KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÇÖKMESİ |
| Metil salisilat | TAKİPNE, ‣, NÖBET |
| Opioidler (özellikle metadon, buprenorfin) | MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ VE SOLUNUM BASKILANMASI |
| ‣ tarım ilaçları | KOLİNERJİK KRİZ |
| Fenotiyazinler (özellikle klorpromazin, tioridazin) | NÖBET, ARİTMİ |
| Teofilin | NÖBET, ARİTMİ |
| Trisiklik antidepresanlar | MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ BASKILANMASI, NÖBET, ARİTMİ, HİPOTANSİYON |
“β Yağda çözünen β-blokerler (örn. propranolol) suda çözünen β-blokerlere (örn. atenolol) göre daha toksiktir.”
💡 Nöbet yapanlar — altı maddeSıtma ilaçları · Kafur · Lindan · Metil salisilat · Fenotiyazinler · Teofilin · TCA’lar · Oral hipoglisemikler (hipoglisemi üzerinden)
💡 Aritmi yapanlar — dört maddeSıtma ilaçları (klorokin, kinin) · Fenotiyazinler · Teofilin · TCA’lar
⚠️ Kardiyovasküler çöküş yapan grupβ-blokerler ve kalsiyum kanal blokerleri → bradikardi + hipotansiyon. Kalsiyum kanal blokerlerini ayıran özellik: HİPERGLİSEMİ (insülin salınımı bloke olur). MAO inhibitörleri → önce hipertansiyon, sonra kardiyovasküler çöküş.Klonidin → letarji + bradikardi + hipotansiyon (opioid toksidromunu taklit eder; naloksona kısmi yanıt verebilir).
⚠️ Ölüme en çok yol açanlar (2015, <6 yaş)“2015 yılında, Karbonmonoksit Zehirlenmesi (CO), piller ve analjezikler (çoğunlukla opioidler) küçük çocuklarda (<6 yaş) zehirle ilgili ölümlerin başlıca nedenleriydi.”“Ek olarak, uyarıcılar/sokaklarda satılan uyuşturucular, kardiyovasküler ilaçlar ve alifatik hidrokarbonlar önemli mortalite nedenleriydi.”
💡 TUS ipucuBir veya iki hap öldürebilir: TCA, kalsiyum kanal blokeri, β-bloker, opioid (metadon/buprenorfin), sülfonilüre, klonidin, teofilin, kamfor, klorokin.Benzokain → methemoglobinemi (EMLA’daki prilokain de aynı riski taşır). Metil salisilat (kış yeşili yağı) → takipne + metabolik asidoz — Salisilat Zehirlenmesi konsantre hâli. Yağda çözünen β-bloker (propranolol) suda çözünenden (atenolol) DAHA TOKSİK — kan-beyin bariyerini geçer. Çamaşır deterjanı kapsülleri (tablet deterjanlar) modern bir tehlike: hava yolu, solunum sıkıntısı, bilinç değişikliği.