Eşanlamlılar: GDH Tip 1, Glikojen Depo Hastalığı Tip Ia, Glukoz-6-Fosfataz Eksikliği, GSD I, Von Gierke Hastalığı
Kategori: Metabolizma · Tür: hastalık
Özet
Glikojen depo hastalığı tip 1 (von Gierke hastalığı), G6PC1 (Ia) veya SLC37A4 (Ib) mutasyonuna bağlı glukoz-6-fosfataz eksikliğiyle oluşan otozomal resesif, en sık ve en ağır hepatik glikojenozdur. Genellikle 3-6 aylıkken karın şişliği ile fark edilen masif hepatomegali, beslenmeden 2-4 saat sonra yaşamı tehdit eden Hipoglisemi (konvülziyon yapabilir) ve Laktik Asidoz (yenidoğanda ön planda) görülür; karaciğer yetmezliği yoktur. Dislipidemi, hiperürisemi (gut), hipofosfatemi, hafif transaminaz yüksekliği, taş bebek yüzü, ağır Yetersiz Büyüme ve böbrek fonksiyon bozukluğu eşlik eder. Tip Ib’de Nötropeni, nötrofil disfonksiyonu, tekrarlayan enfeksiyonlar ve pansitopeni de vardır. Tip 0, 3, 6 ve 9 daha hafiftir, ketonüri vardır ve laktik asidoz yoktur. Tanı hipoglisemi, laktik asidoz, hepatomegali, hiperlipidemi ve hiperürisemi ile düşünülür, genetik analizle doğrulanır. Tedavi sık beslenme, çiğ mısır nişastası, gece sürekli beslenme ve artmış karbonhidrattır; çiğ mısır nişastasıyla erişkin yaşa ulaşan hasta sayısı artmıştır. Adenom, böbrek hastalığı ve Osteoporoz komplikasyon olarak görülür. Ayırıcı tanıda diğer glikojen depo hastalıkları yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- G6Pase eksikliği; uzamış açlıkta yaşamı tehdit eden hipoglisemi ve laktik asidoz. Tip Ib’de nötropeni de vardır. Tip 0, 3, 6 ve 9 daha hafiftir, ketonüri vardır ve laktik asidoz yoktur. (Çocuk Acil › Çocuklarda Hipoglisemi; s.769)
- Glukoz-6-fosfataz eksikliğine bağlı en sık ve en ağır GDH formu; 3-6 aylıkken beslenmeden 2-4 saat sonra hipoglisemi ile başlar. (Endokrinoloji › Hipoglisemi Glukoz Homeostazı; s.2377)
- Glukoz-6-fosfataz eksikliğine bağlı hepatik glikojenoz; karaciğer yetmezliği olmaksızın masif hepatomegali, hipoglisemi ve laktik asidozla seyreder, çiğ mısır nişastası tedavisiyle erişkin yaşa ulaşan hasta sayısı artmıştır. Tip Ib’de pansitopeni görülür. (Metabolizma › Kalıtsal Metabolizma Hastalıklarına Klinik Ve Laboratuvar Yaklaşım; s.2419, s.2421, s.2424, s.2425)
- GSPC (G6PC) mutasyonuna bağlı en sık ve en ağır GDH tipi; hipoglisemi, hepatomegali, laktik asidoz, hiperlipidemi ve hiperürisemi ile seyreder. Tedavi sık beslenme, çiğ mısır nişastası ve gece sürekli beslenmedir; adenom, böbrek hastalığı, osteoporoz komplikasyonları görülür. (Metabolizma › Glikojen Depo Hastalıkları; s.2515, s.2516, s.2517, s.2520)
- G6PC1 (Ia) veya SLC37A4 (Ib) mutasyonlu otozomal resesif; kısa açlıkta hayatı tehdit eden hipoglisemi. Diyette artmış karbonhidrat gerekir. (Genetik › Metabolik Hastalıklar; s.4142, s.4143)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Tüm GDH’ler içinde en sık ve kliniği en ağır form (von Gierke; ilk GDH 1929’da Edgar von Gierke tarafından tanımlanmıştır); karaciğer glikojenozları grubunda; enerji eksikliği tipi KMH örneği; dört alt grup: Ia glukoz-6-fosfataz eksikliği (G6PC1/GSPC, en sık ve en ağır), Ib SLC37A4 ilişkili (moleküler analizle tanı konan Ic ve Id, Ib ile aynı mutasyonlardan kaynaklanır); renal disfonksiyon eşlik edebilir (s.2377, s.2415, s.2515, s.2516, s.4142–4143)
- Glikojen depo hastalıkları glikojen yapım/yıkım bozukluklarıdır; karaciğer tutulumunda hepatomegali, Hipoglisemi, büyüme geriliği; kas tutulumunda kas güçsüzlüğü, egzersiz intoleransı, rabdomiyoliz, kardiyomiyopati; böbrek ve nörolojik tutulum eşlik edebilir (s.4142).
Epidemiyoloji
- Tip I yaklaşık 100.000 doğumda 1; Aşkenazi Yahudilerinde yaklaşık 1/20.000 (s.4142).
Etiyoloji ve patogenez
- Glukoz-6-fosfataz (G6Pase) eksikliği; glukoneogenez ve glikojenolizin son/ortak basamağı; başlıca karaciğer ve böbreklerde glukoz-6-fosfat taşıyıcısı ile birlikte bulunur, açlıkta glukoz sağlar; eksiklikte glikojenoliz ve glukoneogenez sağlam olsa da serbest glukoz elde edilemez; otozomal resesif (s.769, s.2377, s.2516, s.4142–4143)
- Genler: G6PC1 (GSDIa, patojenik varyantların %80’i; dizi ~%95, del/dup ~%5), SLC37A4 (GSDIb, %20; dizi ~%95, del/dup ~%5) (s.4143).