| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | kavram |
| ad-tr | Edinsel immün yetmezliklerde görülen enfeksiyonlar |
| ad-en | Infections in acquired immunodeficiency |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-10 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları — Bölüm 205.2 |
“İmmün yetmezlikler enfeksiyonlara veya malignite, Kistik Fibrozis, diyabetes mellitus, orak hücreli anemi veya malnütrisyon gibi ALTTA YATAN HASTALIKLARA İKİNCİL OLARAK EDİNİLEBİLİR.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 205.2 — Marian G. Michaels, Hey Jin Chong ve Michael Green)
| Durum | Mekanizma |
|---|---|
| ORGAN NAKLİNDE REJEKSİYON | İMMÜN-BASKILAYICI İLAÇLAR KONAĞI ENFEKSİYONLARA DUYARLI HALE GETİREBİLİR |
| KÖK HÜCRE NAKLİNDEN SONRA ‘GRAFT-VERSUS-HOST’ HASTALIĞI (GVHD) | ÖNLEMEK VEYA TEDAVİ ETMEK İÇİN KULLANILAN İLAÇLAR AYNI ETKİYİ YAPAR → Graft-Versus-Host Hastalığı |
| ROMATOLOJİK VEYA DİĞER OTOİMMÜN HASTALIKLARI KONTROL ETMEK İÇİN KULLANILAN İLAÇLAR | DA ENFEKSİYON GELİŞME RİSKİNDE ARTIŞLA İLİŞKİLİ OLABİLİR |
| DALAĞIN CERRAHİ OLARAK ÇIKARILMASI | BENZER ŞEKİLDE BİREYLERİ ENFEKSİYONLARIN RİSKLİ HALE GETİRİR → Splenektomi |
| NORMAL MUKOZA VE DERİ ENGELLERİNİ BOZAN HERHANGİ BİR DURUM (YANIKLAR, CERRAHİ, KALICI KATETERLER) | ENFEKSİYON RİSKİNİN ARTMASINA YOL AÇABİLİR |
ℹ️ HIV Enfeksiyonu ve AIDS“Edinsel immün yetmezlik sendromunun (AIDS) nedeni olan HIV ENFEKSİYONU, DÜNYA ÇAPINDA EDİNSEL İMMÜN-YETMEZLİĞİN ÖNEMLİ BİR ENFEKSİYÖZ NEDENİ OLMAYA DEVAM ETMEKTEDİR. HIV enfeksiyonu tedavisi bırakıldığında, bağışıklık sisteminin birçok parçasında, ancak BİLHASSA T HÜCRE-ARACILI BAĞIŞIKLIK ÜZERİNDE ÖNEMLİ ETKİLER YAPARAK BİRİNCİL T HÜCRE İMMÜN YETMEZLİKLERİNDE GÖRÜLENLER İLE AYNI TİP ENFEKSİYONLARA YATKINLIĞA YOL AÇAR.”
⚠️ Virusların kendisi geçici immün yetmezlik yapar“Diğer organizmalar da bağışıklık sisteminde geçici değişikliklere neden olabilir. ÇOK SEYREK OLARAK TOPLUM KAYNAKLI VİRUSLAR İLE İLİŞKİLİ GEÇİCİ NÖTROPENİLER, BAKTERİYEL ENFEKSİYONLARA BAĞLI ÖNEMLİ HASTALIKLARA YOL AÇABİLİR.”
“Bağışıklığın bozulması veya normal mukozal bağışıklığın sekteye uğraması nedeniyle ikincil enfeksiyonlar ortaya çıkabilir”:
ℹ️ Üç risk kaynağı birden“Malignitesi çocukların bağışıklık sistemleri, KANSER TEDAVİSİ İÇİN KULLANILAN İLAÇLAR VE KANSERİN DOĞRUDAN ETKİLERİ nedeniyle bozulabilir. ANTİKANSER TEDAVİNİN TİPİ, SÜRESİ VE YOĞUNLUĞU BU ÇOCUKLARDAKİ ENFEKSİYONLAR İÇİN EN ÖNEMLİ RİSK FAKTÖRÜ OLMAYA DEVAM ETMEKTE VE SIKLIKLA BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİN BİRÇOK KOLUNU ETKİLEMEKTEDİR.”
Ek katkılar: MUKÖZ MEMBRAN BOZUKLUKLARININ OLMASI, KALICI KATETERLER, MALNÜTRİSYON, ANTİBİYOTİKLERE UZAMIŞ MARUZİYET VE SIK HASTANEYE YATIŞ.
⚠️ Risk derinlik ve süreye bağlıdır“Bağışıklık sisteminin birçok kolu etkilenebilse de kanserli çocuklarda enfeksiyona yatkınlığa neden olan başlıca bozukluk NÖTROPENİDİR. Kanser tedavisi almakta olan çocuklarda enfeksiyon riskinin birincil öngörücüsü NÖTROPENİNİN DERİNLİK VE SÜRESİDİR.”
| MNS | Risk düzeyi |
|---|---|
| <500 hücre/mm³ | BAKTERİYEL VE FUNGAL ENFEKSİYONLAR İÇİN ÖZEL RİSK ALTINDADIR |
| <100 hücre/mm³’ün altında olanlarda ise EN YÜKSEK DÜZEYDEDİR | |
| 500-1.000 hücre/mm³ | DE ENFEKSİYON İÇİN BİR MİKTAR RİSK TAŞIR, ANCAK RİSKLERİ O DENLİ YÜKSEK DEĞİLDİR |
⚠️ Nötrofil eksikliği bulguları da siler“NÖTROFİL EKSİKLİĞİ ENFLAMATUAR YANITTA KÜÇÜLMEYE, ENFEKSİYON YERLERİNİ SINIRLANDIRMA YETENEĞİNDE AZALMAYA VE MUHTEMELEN ENFEKSİYONUN TEK BULGUSUNUN ATEŞ OLARAK KALMASINA YOL AÇABİLİR.”
“Dolayısıyla FİZİKSEL BULGU VE BELİRTİLERİN OLMAMASI ENFEKSİYON VARLIĞININ GÜVENİLİR OLARAK DIŞLANAMAYACAĞINDAN AMPİRİK ANTİBİYOTİKLERE GEREKSİNİM VARDIR” (Şekil 205.1) → Febril Nötropeni
ℹ️ Nerede bakılmalı?“NÖTROPENİ VE ATEŞİ OLAN HASTALARDA ENFEKSİYONUN BELİRTİ VE BULGULARI SİLİK OLABİLECEĞİNDEN; ATEŞ VARLIĞI OROFARİNKS, AKCİĞERLER, PERİNEUM VE ANÜS, DERİ, TIRNAK YATAKLARI VE İNTRAVASKÜLER KATETER GİRİŞ YERLERİNE DİKKAT EDİLEREK TAM FİZİK MUAYENEYİ KAPSAYAN AYRINTILI BİR DEĞERLENDİRME GEREKTİRİR” (Tablo 205.2) → Kök Hücre Naklinden Sonra Konak Savunması ve Patojenler
| İnceleme | Not |
|---|---|
| TAM KAN SAYIMI, SERUM KREATİNİN, KAN ÜRE AZOTU VE SERUM TRANSAMİNAZLARI | KAPSAMLI LABORATUVAR DEĞERLENDİRMESİ YAPILMALIDIR |
| SANTRAL VENÖZ KATETERLER (SVK) | TÜM AÇIKLIKLARINDAN VE BİR PERİFERİK VENDEN KAN KÜLTÜRÜ ALINMALIDIR. HER NE KADAR DEVAM EDEN ATEŞ VE NÖTROPENİLERDE PERİFERİK VENDEN ÖRNEK ALINMASI SIKLIKLA İHMAL EDİLSE DE ENFEKSİYON KAYNAĞININ YERİNİN SAPTANMASINI KOLAYLAŞTIRDIĞINDAN, İLK ANTİBİYOTİK DOZU UYGULANMADAN ÖNCE ALINMALI VE BİR SVK’DA BİR VEYA DAHA FAZLA POZİTİF KÜLTÜRÜ OLAN HASTALARDA YENİDEN ALINMASI DA DÜŞÜNÜLMELİDİR |
| İLİŞKİLİ KLİNİK BELİRTİLER VARSA | DİĞER MİKROBİYOLOJİK ÇALIŞMALAR DA YAPILMALIDIR: ÜST SOLUNUM YOLU BULGULARI İÇİN NAZAL ASPİRAT; İSHALLİ OLAN HASTALARDA ‣ VEYA ‣ GİBİ VİRUSLAR VEYA ‣ TOKSİNİ İÇİN DIŞKI; İDRAR SIKLIĞINDA ARTIŞ, DİZÜRİ VEYA HEMATÜRİ GİBİ BELİRTİLERİ OLAN KÜÇÜK ÇOCUKLAR VEYA BÜYÜK HASTALARDA İDRAR TETKİKİ VE KÜLTÜRÜ; VE DERİ LEZYONLARI İÇİN BİYOPSİ VE KÜLTÜR |
| AĞIR NÖTROPENİK HASTALARDA AKCİĞERLERDE İNFİLTRASYON GÖRÜLMEYEBİLSE DE | ALT SOLUNUM YOLU BELİRTİLERİ OLAN HER HASTANIN AKCİĞER GRAFİSİ ÇEKİLMELİDİR. BURUN AKINTISI UZAMIŞ İSE İKİ YAŞINDAN BÜYÜK ÇOCUKLARDA SİNÜS GRAFİSİ ÇEKİLMELİDİR. BELİRGİN NÖTROPENİ VE KARIN AĞRISI OLAN HASTALARDA TİFLİT VARLIĞINI DEĞERLENDİRMEK İÇİN ABDOMİNAL BT ÇEKİLMESİ DE DÜŞÜNÜLMELİDİR |
| GENİŞ SPEKTRUMLU ANTİBİYOTİKLERE YANIT VERMEYEN, ATEŞ VE NÖTROPENİ BULGULARI 96 SAATTEN DAHA UZUN SÜRE DEVAM EDEN HASTALARA | TORAKS BT TARAMASI VE FUNGAL BİYOBELİRTEÇ (örn. GALAKTOMANNAN, β-D-GLUKAN)** TESTLERİ DÜŞÜNÜLMELİDİR** |
| ENDOSKOPİK İŞLEMLER ESNASINDA ANORMAL BULGULAR TESPİT EDİLİR VEYA RADYOGRAFİK OLARAK AKCİĞER NODÜLLERİ TANIMLANIR İSE | SİTOLOJİ İÇİN BİYOPSİ, GRAM BOYAMA VE KÜLTÜR GÖNDERİLMESİ DÜŞÜNÜLMELİDİR |
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.
💡 TUS ipucu — edinsel immün yetmezlik
- HIV, birincil T hücre immün yetmezliği ile AYNI TİP enfeksiyonlara yatkınlık yaratır.
- İnfluenza sonrası S. pneumoniae/S. aureus pnömonisi; suçiçeği sonrası grup A streptokokal selülit ve fasiit — iki klasik ikincil bakteriyel enfeksiyon.
- Kanserli çocukta enfeksiyon riskinin BİRİNCİL öngörücüsü nötropeninin DERİNLİĞİ VE SÜRESİDİR.
- MNS <500 özel risk, <100 en yüksek risk; 500-1.000 bir miktar risk.
- Nötropenide enfeksiyonun TEK bulgusu ateş olabilir — fizik bulgu yokluğu enfeksiyonu dışlamaz, bu yüzden ampirik antibiyotik zorunludur.
- Kan kültürü SVK’nın TÜM açıklıklarından + bir PERİFERİK venden, ilk antibiyotik dozundan ÖNCE.
- Belirgin nötropeni + karın ağrısı → TİFLİT (abdominal BT).
- 96 saatten uzun ateş + nötropeni → toraks BT + galaktomannan / β-D-glukan.
- Muayenede özellikle bakılacak yerler: orofarinks, akciğerler, perineum ve anüs, deri, tırnak yatakları, kateter giriş yerleri.