Özellik Değer
tags karşılaştırma
baslik Çocukluk çağı anksiyete bozukluklarının ayrımı — Şekil 38.2 algoritması ve DSM-5 ölçütleri
tus-onceligi yüksek
guncelleme 2026-09-27
kaynaklar Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar

Anksiyete Bozuklukları Karşılaştırması

Şekil 38.2 — Kaygı, korku ve panik değerlendirmesi

“Asıl belirti nedir?”

                       Asıl belirti nedir?
        ┌───────────────────┼───────────────────┐
      KAYGI               KORKU               PANİK
        │                   │                   │
  Kaygı ile birlikte   Korkular travma     Panik bozukluk
  alışılmamış          maruziyetinden      Agorafobi
  davranışlar var mı?  mi kaynaklanıyor?
    ┌────┴────┐          ┌────┴────┐
  Hayır      Evet       Evet      Hayır
    │          │          │          │
  Yaygın    Obsesif-   Akut stres  Özgül fobiler
  anksiyete kompulsif  bozukluğu   Sosyal anksiyete
  Anksiyeteli bozukluk Travma      Ayrılık anksiyetesi
  uyum      PANDAS     sonrası     Selektif mutizm
  bozukluğu            stres
                       bozukluğu

(Kaynak: Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar, Şekil 38.2; Kliegman RM, Lye PS, Bordini B, et al., Nelson pediatric symptom-based diagnosis, 2018, Elsevier, s.429)

Ana karşılaştırma

Bozukluk Çekirdek korku/kaygı Tipik yaş Süre ölçütü Prevalans Tedavi
Çocukluk Çağı Anksiyete Bozuklukları Bakım verenden ayrılma; ona zarar geleceği Ortalama 7,5 yaş, puberte öncesi 4 hafta (çocukta) %3,5-5,4 BDT + SSGİ
Çocukluk Çağı Anksiyete Bozuklukları Belirli ortamlarda konuşma Okul öncesi-okul >1 ay — Davranışçı terapi + fluoksetin
Çocukluk Çağı Anksiyete Bozuklukları Belirli bir nesne/durum Çocukluk ≥6 ay %0,5-2 Sistematik duyarsızlaştırma ± SSGİ
Çocukluk Çağı Anksiyete Bozuklukları Başkalarınca değerlendirilme, utanma Ergenlik veya öncesi ≥6 ay — SET-C ± SSGİ; β-bloker FDA onaysız
Çocukluk Çağı Anksiyete Bozuklukları Yeni atak geçirme korkusu Zirve 15-19 yaş ≥1 ay endişe %1-2 SSGİ + BDT; iyileşme ~%70
Çocukluk Çağı Anksiyete Bozuklukları Kaçılamayacak durumlar (5 durumdan ≥2) Ergen ≥6 ay — Panik bozukluktan bağımsız tanı
Çocukluk Çağı Anksiyete Bozuklukları Çok sayıda olay/etkinlik hakkında kontrol edilemeyen endişe Ergenlik ≥6 ay %2,5-6 BDT + SSGİ (± buspiron); iyileşme ~%80
Obsesif Kompulsif Bozukluk Obsesyon ve/veya kompulsiyon %80’i çocukluk/ergenlik >1 saat/gün %1-3 YBOCS>21 → BDT + SSGİ; 4 FDA onaylı ilaç
Travma Sonrası Stres Bozukluğu Travmanın yeniden yaşantılanması Her yaş >1 ay ~%6 (18 yaşa kadar) Travma odaklı BDT

💡 TUS ipucu — çocuğa özgü ölçüt farklarıYaygın anksiyete: erişkinde 6 belirtiden 3’ü gerekli, çocukta yalnızca 1 yeterlidir. Kalıcı depresif bozukluk (distimi): erişkinde 2 yıl, çocuk/ergende 1 yıl. Özgül fobi:“Çocuklarda, korku ya da anksiyete, ağlama, öfke nöbeti, donakalma ya da sıkıca sarılma ile kendini gösterebilir.”Sosyal anksiyete:“Çocuklarda, korku ya da anksiyete, ağlama, öfke nöbeti, donakalma, sıkıca sarılma, sinme ya da sosyal ortamlarda konuşamama ile kendini gösterebilir.”TSSB:“Altı yaşından büyük çocuklarda, travmatik olay(lar)ın kapsadığı konuların … dışa vurulduğu yineleyici oyunlar ortaya çıkabilir.”

Örtüşen bulgular ve ayrım noktaları

Örtüşme Nasıl ayırt edilir?
YAB ↔︎ OKB “Kaygı ile birlikte alışılmamış davranışlar var mı?” — ritüel/kompulsiyon varsa OKB
YAB ↔︎ sosyal fobi “Sosyal ortamlara duyulan korku YAB değil diğer bozukluklarda da ortaya çıkabilir.” SF’de kaçınma sonrası anksiyete geçer, YAB’de endişe devam eder
AAB ↔︎ panik bozukluk “AAB’li çocuklarda ergenlik döneminde panik bozukluk gelişme olasılığı AAB’si olmayanlara göre üç kat daha fazladır.” Panikte atak ipucusuz ve birdenbire
Panik atak ↔︎ panik bozukluk “İpuçlu panik ataklar diğer anksiyete bozukluklarında da görülebilir” — bozukluk için ipucusuz atak + sonrasında en az 1 ay endişe gerekir
Okul reddi “Okula gitmeyi reddeden yaşça küçük kaygılı çocuklarda AAB olma olasılığı daha yüksektir, oysa yaşça büyük kaygılı çocuklar genellikle SF nedeniyle okula gitmeyi reddeder.”
‣ ↔︎ SF “Seçici mutizm, SF ile örtüşen bir bozukluk olarak kavramsallaştırılır”
OKB ↔︎ Tik Bozuklukları ve Tourette Bozukluğu Kompulsiyonda kaygıyı azaltma amacı, tikte premonitör duyusal dürtü

Organik ayırıcı tanı

⚠️ Anksiyeteyi taklit eden tıbbi durumlar“Ergenlik döneminde aşırı kafein veya diğer uyarıcıların kullanımı yaygındır”; ayrıca “Graves Hastalığı, hipoglisemi, lupus, feokromositoma ve diğer bozukluklar” dışlanmalıdır (Tablo 38.1, Şekil 38.2). Panikte tuzak:“Çocuklar akut Solunum Sıkıntısı ve Yetmezliği ile başvurabilir, ancak ateş, hışıltı veya Tekrarlayan ve Geçmeyen Stridor Nedenleri eşlik etmediği için sıklıkla anormal organik nedenler dışlanır.”

Tedavi ilkeleri — ortak noktalar

📝 Klinik bilgi — yalnızca eğitim amaçlı“Verilen bilişsel-davranışçı terapi (BDT) ve seçici serotonin geri alım inhibitörlerinin (SSGİ’ler) kullanımını desteklemektedir.”“Olumlu bir yanıt elde etmek için SSGİ’lerin BDT ile birleştirilmesi en iyi yaklaşım olabilir; uzun süreli SSGİ tedavisi ek fayda sağlayabilir.”“YAB dâhil anksiyete bozuklukları olan pediatrik hastalarda BDT ve SSGİ’nin birlikte kullanılması sıklıkla daha iyi yanıt verir.”Trisiklik ve benzodiazepin:“Trisiklik antidepresanların (TSA’lar) ve benzodiazepinlerin (klonazepam) kontrollü çalışmaları, bu ajanların genel olarak etkili olmadığını göstermektedir.”İstisnalar: sosyal fobide SET-C, özgül fobide sistematik duyarsızlaştırma, YAB’de ek buspiron, OKB’de klomipramin ve glutamat modülatörleri.

Bağlantılar