Özellik	Değer
tags	bulgu
ad-tr	Hirsutizm
ad-en	Hirsutism
konu	Androjene bağımlı bölgelerde aşırı terminal kıllanma — nedenden tanıya
tus-onceligi	yüksek
guncelleme	2026-09-27
kaynaklar	Nelson - Bölüm 24 Çocuklarda Jinekolojik Problemler

Hirsutizm

“Hirsutizm, kıllanmanın androjen bağımlı olduğu bölgelerde, anormal derecede artmış terminal (matür, kalın, koyu renkli) kıllanma artışı olarak tanımlanır.” (Nelson - Bölüm 24 Çocuklarda Jinekolojik Problemler, Bölüm 567)

💡 TUS ipucu — hirsutizm ≠ maskülinizasyon“İzole bir bulgu olarak hirsutizm, maskülinizasyondan ayırt edilmelidir.”

“Maskülinizasyon genellikle hızlı bir değişim (aylar içinde) olarak ortaya çıkan kas kitlesinde değişim, klitoral genişleme ve ses değişikliğini içerir.”

“Maskülinizasyon bulguları görülmesi, hastada androjen kaynağının araştırılması amacıyla neoplazi açısından zorunlu kılar.”

Neden oluşur?

“Hirsutizm, androjenik stimülasyonun derecesine ve androjenlere karşı ailesel bölgesel folikül duyarlılığının kombinasyonunun bir sonucudur ve etnik gruplar arasında önemli ölçüde değişiklik gösterir.”
“Genellikle hastaların kozmetik endişeleri hirsutizm bulgularının klinik araştırma ve tedavi için bir sorun olup olmadığını belirler.”

Derecelendirme

Modifiye Ferriman-Gallwey skoru (Şekil 567.2) — dokuz androjene duyarlı vücut bölgesinde kıllanma 1-4 arası derecelendirilir: üst dudak, çene, göğüs, üst karın, alt karın, üst sırt, alt sırt, üst kol, uyluk.

Ayırıcı Tanı

Durum	Ayırt eden özellik
Polikistik Over Sendromu	En sık; “genellikle, yüksek androjen ve anovulasyon ile ilişkili hirsutizme (PKOS) ile ilişkili olmayan benign hiperandrojenizme benzer şekilde antiandrojen veya androjen baskılayıcı tedaviye yanıt verir.”
Benign fonksiyonel aşırı androjen üretimi	“(anovulasyon olmadan hiperandrojenizm olması)”; androjen hafif yüksek, ovulasyon korunmuş
İdiyopatik hirsutizm	“androjen yüksekliği olmadan, androjene bağımlı alanlarda saç/kıl artışı” — androjen normal
Geç (erişkin) başlangıçlı Konjenital Adrenal Hiperplazi	17-OHP yüksek; “Hastalar öncelikle menstrüel öykü alınarak ovulatuvar hastalıklar açısından değerlendirilmelidir; hiç adet görmeyenler veya adet düzensizliği olanlara PKOS tanısı konabilir.”
Androjen salgılayan over veya adrenal tümör	Hızlı başlangıç + maskülinizasyon; testosteron / DHEAS belirgin yüksek
‣	Kas kaybı, hipertansiyon, karakteristik muayene
Etnik/ailesel kıllanma	Androjen normal, ilerleyici değil; aile öyküsü

“Yetişkin başlangıçlı adrenal hiperplazi ve PKOS dışlandığında kalan hastalar, ya ailesel veya etnik yatkınlığa bağlı artmış son organ duyarlılığıyla normal androjen seviyelerine ya da overyan androjenlerin fonksiyonel ve benign aşırı üretimine sahiptir.”
“İkinci grupta androjenlerin (testosteron, DHEAS) ölçümleri normal veya hafifçe yüksek olabilir.”
“Testosteron, dolaşımdaki seks-steroidi bağlayıcı globulini baskılar; bu nedenle, artmış testosteron üretimi olduğunda total testosteron yüksek ölçülmeyebilir, ancak ‘serbest’ veya ‘biyoyararlanılabilir’ testosteron tahminleri hiperandrojenizmi açıklar.”
“Serbest testosteron ölçümleri, idiyopatik hirsutizmi hafif benign hiperandrojenik durumlardan ayırır; bu ayrımı yapmak hastanın yönetimine çok az katkıda bulunur ve maliyeti artırır.”

Tedavi (Tablo 567.4)

📝 Klinik bilgi — yalnızca eğitim amaçlı

SİSTEMİK TEDAVİLER

Androjen üretiminin bastırılması: Kombine oral kontraseptifler (düşük androjenik aktiviteye sahip etinil estradiol + progestin)
Androjen blokajları: Spironolakton, finasterid, flutamid, siproteron asetat (ABD’de mevcut değildir)