Özellik Değer
tags karşılaştırma
ad-tr Akne varyantları
ad-en Acne variants
tus-onceligi yüksek
guncelleme 2026-10-26
kaynaklar Nelson - Bölüm 30 Deri

Akne Varyantları

Bölüm 689’da tanımlanan akne vulgaris dışı formların karşılaştırması (Nelson - Bölüm 30 Deri).

Varyant Yaş / bağlam Lezyon Ayırt eden / tedavi
> [!tip] İlaç ilişkili akne (steroid aknesi) SİSTEMİK KORTİKOSTEROİD tedavisi kullanan PUBERTE ve PUBERTE SONRASINDAKİ hastalar MONOMORFİK FOLİKÜLİT; başlıca YÜZ, BOYUN, GÖĞÜS (Şekil 689.7), OMUZLAR, SIRTIN ÜST KISMI; KADIN veya ERKEK SAÇLI DERİDE DE görülebilir Steroid tedavisinin başlangıcından YAKLAŞIK 2 HAFTA SONRA oluşurlar. Lezyonlar HEPSİ AYNI ANDA ÇIKAN KÜÇÜK, ERİTEMATÖZ PAPÜLLER veya PÜSTÜLLERDİR. > [!tip] KOMEDONLAR EŞLİK EDEBİLİR, ANCAK NODÜLOKİSTİK LEZYON VE SKAR DOKUSU OLUŞMAZ. İlaç devam edilse bile STEROİD AKNESİ GÖRECE DİRENÇLİ OLSA DA TRETİNOİN veya BENZOİL PEROKSİD JEL KULLANIMINA CEVAP VEREBİLİR
Diğer akneform ilaçlar — — İZONİYAZİD · FENİTOİN · FENOBARBİTAL · TRİMETADİON · LİTYUM KARBONAT · ANDROJENLER (ANABOLİK STEROİDLER) ve B₁₂ VİTAMİNİ
Halojen akne İYODÜR veya BROMÜR İÇEREN İLAÇLARIN ALIMI ya da nadiren VİTAMİN-MİNERAL PREPARATLARININ aşırı alımı; “SAĞLIKLI YİYECEKLER” olarak İYODÜR İÇEREN DENİZ YOSUNU GİBİ ürünlerin aşırı miktarda tüketilmesi Lezyonları genellikle AŞIRI ENFLAMATUVARDIR PROVOKE EDEN İLACIN ALIMININ DURDURULMASI ve UYGUN TOPİKAL ÜRÜNLERİN KULLANIMI genellikle YETERLİ TERAPÖTİK SONUÇLAR sağlar
Klorakne POLİHALOJENLİ BİFENİLLER, POLİHALOJENLİ NAFTALENLER ve DİOKSİNLER gibi HALOJENE AROMATİK HİDROKARBONLARLA TEMAS, İNHALASYON veya YENİLMESİNE bağlı > [!tip] Başlıca lezyonları KOMEDONDUR. Enflamatuvar lezyonları sık görülmese de PAPÜL, PÜSTÜL, NODÜL ve KİST KAPSAYABİLİR. ATROFİK veya HİPERTROFİK SKAR DOKUSU ile iyileşme gerçekleşir En sık YÜZ, KULAK ARKASI BÖLGE, BOYUN, AKSİLLA, GENİTAL BÖLGE ve GÖĞÜS TUTULUR. BURUN SIKLIKLA KORUNUR. > [!warning] Şiddetli maruziyeti olan vakalarda HEPATİT, PORFİRİN ÜRETİMİ, GÜNEŞ GÖREN BÖLGELERDE BÜLLÖZ OLUŞUMLAR, HİPERPİGMENTASYON, HİPERTRİKOZİS ve PALMAR ve PLANTAR HİPERHİDROZİS görülür. TOPİKAL veya ORAL RETİNOİDLER ETKİLİ OLABİLİRKEN BENZOİL PEROKSİD ve ANTİBİYOTİKLER GENELLİKLE ETKİSİZDİR
Neonatal akne Yenidoğanların YAKLAŞIK %20’sinde HAYATLARININ BİRİNCİ AYINDA Başlıca ALIN ve YANAKLARINDA KÜÇÜK ENFLAMATUVAR PAPÜL ve PÜSTÜLLER vardır (Şekil 689.9) · > [!tip] KOMEDON YOKTUR Nedeni bilinmiyor olsa da ALIŞILAGELMİŞ AKNE YERİNE ‣ türlerine karşı ENFLAMATUVAR BİR REAKSİYON OLABİLECEĞİNE DAİR TEORİLER ÖNE SÜRÜLMÜŞTÜR; bu nedenle NEONATAL SEFALİK PÜSTÜLOZ TERİMİ ÖNERİLMEKTEDİR. Diğer teoriler MATERNAL ANDROJENLERİN PLASENTAL TRANSFERİNE, YENİDOĞAN ADRENAL BEZLERİNİN HİPERAKTİVİTESİNE ve ANDROJENİK HORMONLARA YENİDOĞANIN SON ORGAN CEVABININ AŞIRI DUYARLANMASINA bağlanmıştır. TEDAVİ GENELLİKLE GEREKSİZDİR. İstenirse lezyonlar TOPİKAL ANTİFUNGAL ve/veya BENZOİL PEROKSİDLE etkin biçimde tedavi edilebilir
İnfantil akne Genellikle 3 AY ile 1 YAŞ arasında; ERKEKLERDE KIZLARA GÖRE DAHA YAYGIN Akne lezyonları, neonatal akneye göre DAHA FAZLA SAYIDA, PLEOMORFİK, ŞİDDETLİ ve KALICIDIR (Şekil 689.9). YÜZDE başlıca AÇIK ve KAPALI KOMEDONLAR bulunur. PAPÜL ve PÜSTÜLLER SIKÇA, ancak NODÜLOKİSTİK LEZYONLAR NADİREN GELİŞİR. %10-15 KADAR NOKTASAL SKAR görülür Süreç görece KISALABİLİR veya LEZYONLAR AYLAR veya YILLAR KADAR KALICI OLABİLSE DE, ERÜPSİYONLAR GENELLİKLE 4 YAŞINA KADAR GERİLER. TOPİKAL BENZOİL PEROKSİD JEL ve TRETİNOİN kullanımıyla lezyonlar birkaç hafta içinde ortadan kalkar. ORAL ERİTROMİSİN NADİREN GEREKLİDİR. > [!warning] Aknesi DİRENÇLİ SEYREDEN bir çocukta MUTLAKA KONJENİTAL ADRENAL HİPERPLAZİ veya VİRİLİZAN TÜMÖRLER gibi ANORMAL ANDROJEN KAYNAKLARI ARAŞTIRILMALIDIR
> [!warning] Orta çocukluk çağı dönemi aknesi 1 ve 7 YAŞ ARASI — Başlangıçlı akneler DOĞAL KABUL EDİLMEZ. Her ne kadar yenidoğanın ADRENAL BEZLERİ 1 YAŞINA KADAR YÜKSEK SEVİYEDE ANDROJEN SEKRESYONU yapsa da 7 YAŞINDA GERÇEKLEŞİR ‣A KADAR YATIŞIR. ORTA DÖNEM ÇOCUKLUK ÇAĞINDA AKNE NEDENİYLE BAŞVURAN ÇOCUKLARDA ALTTA YATAN ENDOKRİNAL ANORMALLİKLER ARAŞTIRILMALIDIR. Bu akninin altında yatan sebepleri PUBERTE PREKOKS, GEÇ BAŞLANGIÇLI KONJENİTAL ADRENAL HİPERPLAZİ veya ANDROJEN SALGILAYAN BİR TÜMÖR olabilir. ANDROJEN FAZLALIĞINA YÖNELİK BİR ÇALIŞMA YAPMAK GEREKLİDİR
Tropikal akne TROPİKAL İKLİMLERDE Lezyonlar temel olarak TÜM SIRT, GÖĞÜS, KALÇA ve UYLUKLARDA SIKICA VE SÜPÜRE PAPÜL ve NODÜL BASKINDIR AŞIRI SICAK VE NEME BAĞLI AKNENİN ŞİDDETLİ BİR TÜRÜ. PİLOSEBASE KANAL AÇIKLIKLARININ NEMLENMESİ KANAL TIKANIKLIĞINI ŞİDDETLENDİREBİLİR. Etkilenmiş bireylerde ERÜPSİYON ANINDA BELİRGİN OLMAYAN ADOLESAN AKNESİ ÖYKÜSÜ VARDIR. > [!warning] S. aureus ile İKİNCİL ENFEKSİYON BİR KOMPLİKASYON OLABİLİR. ÇEVRESEL FAKTÖRLER ÖNLENEMEDİĞİNDE ERÜPSİYON, AKNE TEDAVİSİNE DİRENÇLİDİR
Akne konglobata Başlıca ERKEKLERDE görülen; SİYAHİLERE GÖRE BEYAZLARDA DAHA YAYGIN; ancak ADOLESANLARDA DA GÖRÜLEBİLEN KRONİK PROGRESİF ENFLAMATUVAR BİR HASTALIK Genellikle ÖNCEDEN AKNE VULGARİS ÖYKÜSÜ vardır. Temel lezyon NODÜL OLMASINA RAĞMEN BİR ÇOK KOMEDONLAR, PAPÜLLER, NODÜLLER, KİSTLER, APSELER ve MULTİKANALİZE SİNUS TRAKTLARININ GELİŞİMİ İLE SUBKÜTANÖZ DİSEKSİYONU GİBİ LEZYONLARI İÇEREN KARIŞIMDIR. ŞİDDETLİ SKAR DOKUSU GELİŞİMİYLE karakterizedir YÜZ GENELLİKLE KORUNMUŞTUR, ancak SIRT ve GÖĞÜSTE ELE OLARAK KALÇALAR, ABDOMEN, KOLLAR ve UYLUKLARI DA TUTABİLİR. KONSTİTÜSYONEL SEMPTOMLAR ve ANEMİ ENFLAMATUVAR SÜRECE EŞLİK EDEBİLİR. Koagülaz pozitif stafilokoklar ve β-hemolitik streptokoklar lezyonlardan yapılan kültürlerde sıklıkla ürerler, ancak PATOGENEZDE BAŞLICA İLGİLİ OLDUĞU DÜŞÜNÜLMEMEKTEDİR. > [!warning] Akne konglobata zaman zaman HİDRADENİTİS SÜPÜRATİVA ve KAFA DERİSİNİN DİSSEKAN ‣ ile ilişkilidir (FOLİKÜLER OKLÜZYON TRİADI OLARAK) ve EROZİF ARTRİT ve ANKİLOZAN SPONDİLOARTRİT ile KOMPLİKE OLABİLİR. ENDOKRİNOLOJİK ÇALIŞMALARDA ÖZELLİK YOKTUR. RUTİN AKNE TEDAVİSİ GENELLİKLE ETKİSİZDİR. Yoğun enflamatuvar aktiviteyi baskılamak için KORTİKOSTEROİD SİSTEMİK TEDAVİ GEREKEBİLİR. İZOTRETİNOİN BAZI HASTALAR İÇİN EN ETKİLİ TEDAVİ OLABİLİR, ANCAK TEDAVİNİN BAŞLANGICINDA ALEVLENMEYE NEDEN OLABİLİR
> [!warning] Akne fulminans (akut febril ülsere akne) GENÇ ERKEKLERDE SIRT ve GÖĞÜSTE ANİ BAŞLANGIÇLI, AŞIRI ENFLAMATUVAR, HASSAS, ÜLSERATİF AKNEİFORM LEZYONLAR ile karakterizedir. GENİŞ NODÜLLERİN EKSÜDATİF, NEKROTİK, ÜLSERE, KURUTLANMIŞ PLAKLARA DÖNÜŞME EĞİLİMİ AYIRT EDİCİ ÖZELLİĞİDİR Lezyonlar genellikle YÜZÜ TUTMAZ ve SKAR DOKUSUYLA İYİLEŞİR. Çoğu hastada ÖNCEDEN HAFİF PAPÜLOPÜSTÜLER veya NODÜLER AKNE ÖYKÜSÜ vardır. ATEŞ, DÜŞKÜNLÜK, ARTRALJİ, MİYALJİ, AĞIRLIK KAYBI ve LÖKOSİTOZ gibi KONSTİTÜSYONEL SEMPTOMLAR ve BULGULAR YAYGINDIR. KAN KÜLTÜRLERİ STERİLDİR. > [!tip] KAVAL KEMİĞİ ÜZERİNDE bazen ERİTEMA NODOSUM lezyonu gelişebilir. KLAVİKULA, STERNUM ve EPİFİZYEL BÜYÜME PLAKLARINDA OSTEOLİTİK KEMİK LEZYONLARI gelişebilir, etkilenen kemikler NORMAL GÖRÜLÜR veya İYİLEŞİRKEN HAFİF SKLEROZ ve KALINLAŞMA OLUR. SALİSİLAT YALIJI, ARTRALJİ ve ATEŞ İÇİN FAYDALI OLABİLİR. İLK KORTİKOSTEROİDLER (1 mg/kg PREDNİZON) BAŞLANIR. 1 HAFTA SONRA İZOTRETİNOİN (0,5-1,0 mg/kg) EKLENİR. DAPSON İZOTRETİNOİN KULLANILMADIĞINDA ETKİLİ OLABİLİR. KORTİKOSTEROİD ORAZ 6 HAFTA İÇİNDE KADEMELİ OLARAK AZALTILIR. İKİNCİL ENFEKSİYONLAR BELİRTİLİ OLMAKSIZIN ANTİBİYOTİK KULLANIMI ENDİKE DEĞİLDİR

Akne konglobata ve akne fulminans ayrımı

💡 Akne konglobataya kıyasla AKNE FULMİNANS DAHA GENÇ HASTALARDA ÇIKAR; BAŞLANGICI DAHA ŞİDDETLİDİR; EŞLİK EDEN KONSTİTÜSYONEL SEMPTOMLAR VE ÜLSERE KRUTLU LEZYONLARI DAHA SIKTIR VE ÇOK BAŞLI KOMEDONLAR VE YÜZ TUTULUMU DAHA NADİRDİR (Nelson - Bölüm 30 Deri).

İlişkili sendromlar

Sendrom Açılım
> [!tip] PAPA sendromu PİYOJENİK ARTRİTLİ PİYODERMA GANGRENOZUM ve AKNE (bkz. Bölüm 188)
> [!tip] SAPHO sendromu KRONİK REKÜRREN MULTİFOKAL ‣ / SİNOVİT, AKNE, PÜSTÜLOZİS, HİPEROSTOZİS, OSTEİT (bkz. Bölüm 188)

💡 TUS ipucuYenidoğanda KOMEDONSUZ papülopüstül → NEONATAL AKNE (neonatal sefalik püstüloz, Pityrosporum); tedavi gerekmez.3 ay-1 yaş, KOMEDONLU, pleomorfik, skar bırakan → İNFANTİL AKNE; dirençliyse KAH/virilizan tümör araştır.1-7 yaş arasında akne DOĞAL DEĞİLDİR → puberte prekoks, geç başlangıçlı KAH, androjen salgılayan tümör araştırılır. Bu, en sık sorulan akne-endokrin bağlantısıdır. Steroid aknesi: MONOMORFİK papüller, steroidden ~2 hafta sonra, NODÜLOKİSTİK LEZYON ve SKAR YOK. Akne vulgaris ise POLİMORFİKTİR. Klorakne: lezyon başlıca KOMEDON; BURUN KORUNUR; benzoil peroksid ve antibiyotik etkisiz.Akne fulminans = ateş + artralji + lökositoz + OSTEOLİTİK kemik lezyonları; tedavi ÖNCE KORTİKOSTEROİD, 1 hafta sonra izotretinoin (ters sıra alevlenme yapar). Foliküler oklüzyon triadı: akne konglobata + hidradenitis suppurativa + saçlı derinin dissekan selüliti (Pilonidal Sinüs ve Apsesi sinüs eklenirse TETRAD) → Hidradenitis Suppurativa.

📝 Klinik bilgi — yalnızca eğitim amaçlı

Bağlantılar