Özellik	Değer
tags	bulgu
baslik	Çocukta tromboz — risk etmenleri, anatomik sendromlar ve klinik tablolar (ters indeks)
tus-onceligi	yüksek
guncelleme	2026-09-24
kaynaklar	Nelson - Bölüm 20 Kan

Tromboz ile Giden Durumlar

Çocukta venöz veya arteriyel tromboz saptandığında düşünülmesi gereken risk etmenleri ve sendromların ters indeksi. (Nelson - Bölüm 20 Kan, Bölüm 506)

Epidemiyoloji — neden artıyor?

“Kritik hastalığı olan çocukların tedavisi ve destekleyici bakımındaki ilerlemeler ile birlikte tromboz için genetik risk etmenlerinin daha fazla farkında olunması çocuklarda tromboembolik olayların (TO) tanısında artışa yol açmıştır.”

“Genel pediatrik nüfusda trombozun toplam insidansı çok düşük olsa da (0,07/100.000) hastaneye yatan çocuklarda VTE hızı her 10.000’de 60 başvurudur.”
“Bir yaşından küçük çocuklar pediatrik VTE’lerin en büyük kısmından sorumludur ve ergenlikte ikinci bir zirve olmaktadır.”
“Çalışmalar ABD genelinde pediatrik üçüncül basamak hastanelerde venöz tromboembolizm (VTE) tanısında önemli artış olduğunu doğrulamıştır.”

💡 TUS ipucu — iki yaş zirvesi Pediatrik VTE bimodal: <1 yaş (kateter ilişkili) ve ergenlik (Hormonal Kontrasepsiyon, obezite, travma).

Tablo 506.1 — Tromboz için risk etmenleri

Kategori	Risk etmenleri
Genel	Kalıcı kateter (PICC yol dahil) · Enfeksiyon · Travma · Cerrahi · Kanser · Hareketsizlik · Kardiyak hastalık/prostetik kapak · Sistemik lupus · Romatoid artrit · ‣ · ‣/‣ · ‣ · Diyabet · Gebelik · Obezite · Prematürite · Paroksismal Noktürnal Hemoglobinüri · Antifosfolipid antikor sendromu · Trombotik trombositopenik purpura
Kalıtsal Trombofililer	Faktör V Leiden mutasyonu · Protrombin mutasyonu · Antitrombin III eksikliği · Protein C eksikliği · Protein S eksikliği · Homosisteinüri · Artmış faktör VIII · Disfibrinojenemi
Anatomik	Torasik çıkış tıkanıklığı (Paget-Schroetter sendromu) · İliyak ven kompresyon sendromu (May-Thurner sendromu) · İnferior vena kava yokluğu
İlaçlar	Östrojen içeren kontraseptifler · Asparajinaz · Heparin (heparin ilişkili trombositopeni) · Kortikosteroidler

(Kaynak: Nelson - Bölüm 20 Kan, Tablo 506.1. PICC: Periferik yolla girilen santral venöz kateter)

Santral venöz kateter — en önemli tek risk

“TO geliştiren çocukların çoğunluğunda birden çok risk etmenleri bulunmaktadır ve bunlar kazanılmış, kalıtsal ya da anatomik olabilir (Tablo 506.1).”

“Santral venöz kateter varlığı (SVK, perifer olarak girilen santral venöz kateter) pediatrik hastalarda VTE için tek başına en önemli risk etmenidir, bu yenidoğanda VTE’nin yaklaşık %90’ı ve çocuklukdaki VTE’nin yaklaşık %60’ıyla ilişkilidir.”
Kimlerde: “Bu kateterler prematüre yenidoğanlar ve akut ve kronik hastalıkları olan çocukların tedavisi için sıklıkla gereklidir ve intravenöz hiperalimentasyon, kemoterapi, Diyaliz, antibiyotikler ya da destekleyici tedavi için kullanılırlar.”
Mekanizma: “SVK endotelyal çizgiye zarar verebilir ve/veya kan akımında bozulmaya neden olarak tromboz riskini artırabilir.”

Antifosfolipid antikor sendromu (APS)

“APS tekrarlayan fetal kayıp ve/veya yeniya tromboza karakterize erişkinlerde iyi tanımlanmış bir sendromdur.”

“Antifosfolipid antikorlar hem venöz hem de arteriyel tromboza neden olduğu iyi anlaşılamamıştır. APS tanısı hem klinik hem de laboratuvar anormalliklerinin olmasını gerektirir.”