Özellik	Değer
tags	sendrom
ad-tr	Paroksismal noktürnal hemoglobinüri (PNH)
ad-en	Paroxysmal nocturnal hemoglobinuria
omim	-
gen	PIGA (somatik mutasyon)
lokus	X kromozomu (genel bilgi)
kalitim	Edinsel — kök hücrede somatik mutasyon; kalıtsal değil
insidans	Çocuklarda nadir (Nelson, Bölüm 488)
tus-onceligi	yüksek
guncelleme	2026-10-04
kaynaklar	Nelson - Bölüm 20 Kan

Paroksismal Noktürnal Hemoglobinüri

💡 TUS ipucu — neden “edinsel” ama gen mutasyonu var? Mutasyon germline değil, kemik iliği kök hücresinde somatik olarak oluşur ve klonal olarak yayılır. Bu yüzden PNH kalıtsal değildir ama tek bir genin (PIGA) kusurudur.

Etiyoloji

“Paroksismal Noktürnal Hemoglobinüri (PNH) kemik iliğinde multipotent kök hücrelerindeki hücre zarının edinsel bir hastalığıdır.” (Nelson - Bölüm 20 Kan, Bölüm 488)

“Altta yatan somatik mutasyon, kök hücrelerinin klonal topluluğunda yayılır; böylece bu mutant öncüllerden gelişen tüm kan hücreleri, özellikle eritrositler, kompleman aracılı yıkıma duyarlı hale gelirler (Şekil 488.1).”
Mekanizma:“Bu mutasyon, hücreyi alternatif veya klasik yolaklar yoluyla kompleman aracılı lizisten koruyan hücre zarındaki proteinlerin eksikliğine (kısmi veya tam) neden olur (Tablo 488.1).”
Eksik proteinler:“Bu kompleman düzenleyici proteinler, ”decay accelerating factor” (DAF, CD55), reaktif lizisin membran inhibitörü (CD59), ve C8 bağlayan proteindir.”
“Altta yatan mekanizması; bu koruyucu proteinleri hücre yüzeyinde tutan glikolipid zincirdeki bozukluktur.”
“PNH hastalarında glikozilfosfatidilinozitol zincir proteinini kodlayan PIGA geninde çeşitli mutasyonlar saptanmıştır.”

Şekil 488.1 — Kompleman aracılı liziz

Protein	Normal işlevi	PNH’de
CD55 (DAF)	“Decay accelerating factor” — C3 ve C5 konvertazları hızlandırılmış olarak parçalar	Eksik
CD59	“Reaktif lizisin membran inhibitörü” — MAK (membran atak kompleksi) oluşumunu engeller	Eksik

“MAK, membran atak kompleksi: C5b, C6, C7, C8 ve birkaç C9 molekülünden oluşur (9n).”

💡 TUS ipucu — tedavi hedefiEkulizumab şemada C5’e etki eder — C5 konvertazdan sonraki basamağı bloke ederek MAK oluşumunu engeller.

Klinik Bulgular

“PNH çocuklarda nadir görülen bir hastalıktır.”
“Çocuk hastaların yaklaşık %60’ında kemik iliği yetmezliği, geri kalanında genellikle belirgin…” hemoliz bulguları görülür.

✅ Tam okundu Bölüm 488’in klinik bulgular, laboratuvar, tedavi ve tablolar kısmı 2026-10-04 hastalık taramasında (PDF s.40-41) işlendi. Tablolar: PNH Sınıflandırması ve GPI-Zincir Protein Eksiklikleri.

Hemoglobinüri ve tromboz

İntravasküler hemolizin eşlik ettiği aralıklı veya kronik anemi vardır (Tablo 488.2 — bkz. PNH Sınıflandırması ve GPI-Zincir Protein Eksiklikleri).