Romatolojik Hastalıkların Tedavisi

“Romatolojik hastalıkların farmakolojik yönetimindeki anahtar ilke, remisyonu tetikleyip erken hastalık kontrolü sağlayarak daha az doku ve organ hasarı sağlamak ve kısa ve uzun dönem sonuçları iyileştirmektir.” (Nelson - Bölüm 15 Romatolojik Hastalıklar, Bölüm 179 · Jeffrey A. Dvergsten, Esi Morgan, C. Egla Rabinovich)

⚠️ Pediatrik kanıt boşluğu“Hastalıkların görece olarak nadir görülmesi nedeniyle, kullanılan pek çok ilaç tedavisinin, pediatrik romatolojik hastalıklar için FDA onayı yoktur. Kanıtlar, vaka serileri, kontrolsüz çalışmalar veya erişkindeki kullanımdan elde edilen verilerle kısıtlı olabilir. Bu durumun istisnası, özellikle yeni ilaçlar için artan sayıda randomize kontrollü çalışmanın (RKÇ) olduğu JİA’dır.”

• DMARD:“Hem biyolojik hem de biyolojik olmayan hastalık modifiye edici anti-romatik ilaçlar (DMARD, disease-modifying antirheumatic drugs), bağışıklık sistemini doğrudan etkiler. DMARD’lar uzmanlar tarafından reçete edilmelidir.”
• [!warning] Canlı Aşı Önlemleri ve Kontrendikasyonları“Canlı aşılar, immünsüpresif glukokortikoid veya DMARD kullanan hastalarda kontraendikedir. Böyle bir tedavi başlanmadan önce, mümkünse Tüberküloz için negatif bir test sonucu (saflaştırılmış protein türevi-PPD ve/veya Quantiferon-TB Gold testi) görülmeli ve hastanın aşılama durumu güncellenmelidir.”“Ölü aşılar kontraendike değildir ve yıllık enjeksiyon ile yapılan grip aşısı önerilmektedir.”

Tablo 179.1 — Çocukluk çağı romatolojik hastalıklarının multidisipliner tedavisi

Nonsteroidal antienflamatuar ilaçlar (NSAİİ)

• “NSAİİ’ler hem ağrıyı hem de artrit, plevrit, Perikard Hastalıkları, üveit ve kütanöz Vaskülitik Sendromlar ile ilişkili akut ve kronik enflamasyonu azaltmak için kullanılır; ancak hastalık modifiye edici değildir.”
• “NSAİİ antienflamatuar etkileri ilacın, vücut ağırlığına (mg/kg) veya vücut yüzey alanına (mg/m²) göre uygun dozlarda ve sadece analjezi için gerekenden daha uzun sürelerle kullanılmasını gerektirir.”
• [!tip] TUS ipucu — etkinin gecikmesi “JİA’da antienflamatuar etkinin kazanılması için ilacın düzenli kullanılması gereken ortalama süre 4-6 haftadır.”
• “NSAİİ’ler, primer olarak enflamasyonu destekleyen bir grup maddeden oluşan prostaglandinlerin üretiminde kritik rol oynayan siklooksijenaz (COX, cyclooxygenase) enzimini inhibe eder.”
• “İki tip COX reseptörü olduğu bilinmektedir; selekoksib ve meloksikam gibi selektif COX-2 inhibitörleri, enflamasyonu artıran reseptörleri inhibe eder ve gastrointestinal (Gİ) yan etki potansiyelleri görece olarak daha düşüktür.”
• Yan etkiler:“NSAİİ’lerin çocuklardaki en sık yan etkileri, bulantı, iştahta azalma ve karın ağrısıdır. Gastrit ve ülser çocuklarda daha az sıklıkta görülür.”
• “Daha az sık yan etkiler ise (uzun süreli NSAİİ tedavisi alan çocukların <%5’inde görülen), duygudurum değişikliği, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu bozukluğunu tetikleyebilecek olan konsantrasyon güçlüğü, uykuya dalma, huzursuzluk, baş ağrısı, kulak çınlaması, alopesi, anemi, artmış karaciğer enzim düzeyleri, proteinüri ve hematüridir.”
• “Bazı ilaçların (indometazin) toksisite riski diğerlerinden (ibuprofen) yüksektir; naproksen orta düzey risk grubundadır.”
• [!tip] TUS ipucu — Porfirilerin Deri Bulguları“Naproksenin kaşıma gibi minör deri travması sonucu oluşan küçük, hipopigmente ve deprese skarlar ile karakterize psödoporfiri adı verilen özellikle bir deri reaksiyonuna neden olma olasılığı diğer NSAİİ türevlerinden daha yüksektir.”“Psödoporfirinin, açık tenli bireylerde ve güneşe maruz kalan bölgelerde olma olasılığı daha yüksektir. Eğer psödoporfiri gelişirse, neden olan ilaç kesilmelidir çünkü skarlar yıllar boyunca kalabilir veya kalıcı olabilir.”
• [!warning] Reye Sendromu ve salisilatlar “Salisilatlar ise salisilat hepatotoksisitesinin görece sıklığı ve Reye sendromuyla ilişkisi nedeniyle diğer NSAİİ’ler ile değiştirilmelidir.”
• “Dermatomiyozit veya sistemik vaskülit hastalarında, Gİ ülser riskinin artmış olması nedeniyle NSAİİ’lerin dikkatli kullanılmalıdır.”