Eşanlamlılar: Hava Yolu Yabancı Cismi, YCA
Kategori: Göğüs Hastalıkları · Tür: hastalık
Özet
Çocuklarda, özellikle 1-3 yaşta ve erkeklerde sık görülen, çoğunlukla kuruyemiş gibi organik cisimlerin aspirasyonudur; en sık bronşlarda, sağ ana bronşta yerleşir, yaklaşık %90 radyolüsendir ve çek-valv obstrüksiyon yapar. Ani boğulma/öksürük atağı, asemptomatik dönem ve komplikasyon dönemi olmak üzere üç aşama izler; aile boğulma nöbetini unutmuş olabilir. Öksürebilen hasta izlenir; ciddi bulguda infantta 5 sırt-5 göğüs basısı, çocukta abdominal bası, yanıtsızlaşırsa KPR uygulanır. Yerleşime göre larinkste stridor ve ses kısıklığı, bronşta hışıltı (tek taraflı, Astım tedavisine yanıtsız), ateş, hemoptizi, tekrarlayan veya persistan lokalize Pnömoni görülür; üst hava yolu yerleşimi solunum arrestine yol açabilir. Muayenede tek taraflı solunum sesi azalması, lokalize ronküs, siyanoz, çekilme ve deri altı amfizem saptanabilir. Grafide obstrüktif amfizem/hiperaerasyon (yaklaşık %60) en sık dolaylı bulgudur; atelektazi, pnömoni (%9-26), pnömotoraks, pnömomediastinum ve mediastinal kayma görülür; radyoopak cisim yaklaşık %10’dur. Tanı öykü, fizik muayene, PA ve lateral (inspiryum-ekspiryum) grafi ve seçilmiş hastalarda BT’ye dayanır; şahitli aspirasyon veya kuvvetli klinik-radyolojik bulguda bronkoskopi yapılır. Kesin tanı ve tedavi rijid bronkoskopidir (belirsiz olgularda fleksibl). Tanı gecikirse atelektazi (yaklaşık %25) ve bronşektazi (30 günü aşan geç tanıda %25) gelişir. Ayırıcı tanıda astım, Akut Bronşiolit, krup, Epiglottit, retrofaringeal ve peritonsiller abse, pnömoni, mukus tıkacı, endobronşiyal kitle ve trakeobronşiyal darlık yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Çocuklarda, özellikle 2-5 yaşta sık görülen akut solunum sıkıntısı nedenidir ve kardiyak arreste yol açabilir. Öksürebilen hasta izlenir; ciddi bulguda infantta 5 sırt-5 göğüs basısı, çocukta abdominal bası, yanıtsızlaşırsa KPR uygulanır. (Çocuk Yoğun Bakım › Kardiyopulmoner Resüsitasyon; s.915)
- Ani başlayan semptomlarla seyreden, dört yaş altında daha sık görülen ve astım tedavisine yanıtsız persistan solunum bulgularıyla düşünülen durumdur. (Alerji › Astım; s.1387)
- Özellikle 5 yaş altında boğulma nöbetini izleyen kronik öksürük veya tekrarlayan/persistan lokalize pnömoni nedenidir; bronkoskopi ile çıkarılması gecikirse atelektazi ve bronşektazi gelişir. (Göğüs Hastalıkları › Kronik Ya Da Tekrarlayıcı Solunum Semptomları; s.2720, s.2722, s.2723)
- Okul öncesi çocukta solunum sıkıntısının ayırıcı tanısında; kronik öksürük zemininde boğulma ya da öksürme atakları ile düşünülür. (Göğüs Hastalıkları › Trakeomalazi Ve Bronkomalazi; s.2783)
- Çocuklarda, özellikle 1-3 yaşta ve erkeklerde sık görülen, çoğunlukla organik (kuruyemiş) cisimlerin aspirasyonudur; en sık sağ ana bronşa yerleşir. Tanı öykü, muayene ve görüntüleme ile; kesin tanı ve tedavi rijid bronkoskopidir (belirsiz olgularda fleksibl bronkoskopi). Geç tanıda atelektazi, pnömoni, bronşiektazi gibi komplikasyonlar gelişir. (Göğüs Hastalıkları › Yabancı Cisim Aspirasyonları; s.2787, s.2788, s.2789, s.2790)
- En sık <3 yaşta, en sık bronşlarda, sağda daha sık; yaklaşık %90 radyolüsen; çek-valv obstrüksiyon; klinik şüphede bronkoskopi gerekir. (Radyoloji › Pediatrik Hava Yolu Ve Toraks Radyolojisi; s.4605, s.4606)
- En sık 1-2 yaşta, 3 yaş altı ve erkeklerde; çoğu bronşlarda (sağ ana bronş). Üç klinik aşama: boğulma/öksürük, asemptomatik dönem, komplikasyon. Tanı anamnez, PA ve lateral grafi, şüphede BT/fleksibl bronkoskopi; tedavi rijit bronkoskopi. (Kulak Burun Boğaz › Yabancı Cisim Aspirasyonu Ve Kostik Madde Yaralanmaları; s.5045, s.5047)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Solunum yolunu tıkayıp oksijenasyon ve ventilasyonu bozabilen, yaşamı tehdit edebilen olaydır; aerodigestif yabancı cisimler yılda ~1000 pediatrik ölüme neden olur (s.5045)
- YCA çocuklarda önemli morbidite ve az da olsa mortalite yapan yaygın sorundur; rijid bronkoskopi ile ilk YC çıkarımı Gustav Killian (1876, domuz kemiği); Chevalier Jackson ameliyatsız çıkarma enstrümanları geliştirdi (s.2787)
- Çocuklar küçük yetişkin değildir; YCA en sık 18 ay civarında görülür (s.2787)
Epidemiyoloji
- Çocuklarda en çok korkulan akut solunum sıkıntısı nedenlerinden; özellikle 2-5 yaş arasında sık (s.915)