Eşanlamlılar: Bronşiolit, RSV Bronşiyoliti
Kategori: Çocuk Acil · Tür: hastalık
Özet
İki yaşından küçük çocuklarda, çoğunlukla RSV (sonra rinovirüs) kaynaklı, sonbahar ve kışın görülen küçük hava yolu enfeksiyonudur; genelde kendini sınırlar. 1-3 gün süren üst solunum yolu prodromunu (burun akıntısı ve tıkanıklığı, öksürük) takiben hışıltı ve/veya krepitan ral ile solunum güçlüğü gelişir; ateş (RSV’de daha düşük, adenovirüste daha yüksek), kusma, huzursuzluk ve beslenmede azalma eşlik eder. Takipne, burun kanadı solunumu, interkostal/subkostal çekilme, ekspiryumda uzama ve göğüs ön-arka çapında artış görülür; hışıltı çok daraldığında duyulmayabilir, solunum sıkıntısı 3-5. günlerde zirve yapar. Mukus tıkacı ve atelektaziye bağlı hipoksemi, dehidratasyon, hiponatremi (ADH yüksekliği), apne (prematüre, 2-3 ay altı ve komorbid hastalarda) ve solunum yetmezliğinde hiperkapni görülebilir. Tanı öykü ve pulse oksimetriyi içeren fizik muayeneyle klinik olarak konur, akciğer grafisi ve laboratuvar rutin gerekmez. Ağır bronşiolit sürekli artan solunum çabası, SaO2 <%95, apne veya akut solunum yetmezliğidir (ağır: SatO2 <%85, solunum sayısı >70/dk, siyanoz, beslenememe; orta: SatO2 %86-92, 50-70/dk; hafif: SatO2 >%93, <50/dk); SatO2 <%90 oksijen endikasyonudur. Tedavi hidrasyon, nazal aspirasyon, oksijen, ağırda YANKO/CPAP ve gerekirse entübasyondur; rutin bronkodilatör, hipertonik salin ve glukokortikoid önerilmez. Ayırıcı tanıda Astım, bakteriyel Pnömoni, boğmaca, kistik fibrozis, konjenital kalp hastalığı, kalp yetmezliği, Vasküler Halka, aspirasyon pnömonisi, tüberküloz ve kronik akciğer hastalığı vardır.
Bölümlerdeki özetler
- Genellikle 2 yaş altında, çoğunlukla RSV (sonra rinovirüs) kaynaklı küçük hava yolları enfeksiyonu; sonbahar ve kışın görülür, genelde kendini sınırlar. Tanı klinik; tedavi destek (hidrasyon, burun aspirasyonu, oksijen), ağır olguda YANKO/CPAP, gerekirse entübasyondur. Rutin bronkodilatör, hipertonik salin ve glukokortikoid önerilmez. (Çocuk Acil › Akut Bronşiolit Tanı Ve Tedavisi; s.708, s.709, s.710, s.711)
- Özellikle süt çocuklarında ve RSV enfeksiyonlarında ÜSYE sonrası alt solunum yolu tutulumu ile gelişir. (Göğüs Hastalıkları › Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları; s.2751, s.2752)
- İki yaşından küçük çocuklarda virüslerin (en sık RSV, sonra rinovirüs) neden olduğu alt solunum yolu hastalığı; üst solunum yolu semptomlarını izleyen hışıltı ve/veya krepitan ral ile solunum güçlüğü yapar. Tanı klinik; tedavi hidrasyon, nazal aspirasyon ve oksijen/YANKOT/CPAP gibi destek tedavisidir, bronkodilatör ve steroid önerilmez. (Göğüs Hastalıkları › Akut Bronşiolit; s.2935, s.2936, s.2937, s.2938)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Alt solunum yollarında küçük hava yollarının (bronşiol) enfeksiyonu; genellikle <2 yaşta, üst solunum yolu enfeksiyonunu takiben wheezing/hışıltı ve/veya krepitan ral ve solunum güçlüğü ile karakterize klinik tablo; tipik olarak viral primer enfeksiyon veya re-enfeksiyon (s.708, s.2935).
- Ağır bronşiolit: 15 dk arayla tekrarlayan muayenelerde sürekli artan solunum çabası (takipne, burun kanadı, interkostal/subkostal/suprasternal retraksiyon, yardımcı kas kullanımı), hipoksemi (SaO2 <%95, duruma göre yorumlanır), apne veya akut solunum yetmezliğinden biri veya birkaçı; hiçbiri yoksa ağır olmayan bronşiolit (s.709)
Epidemiyoloji
- İnfant ve <2 yaş çocuklarda, özellikle sonbahar-kış aylarında; hastaneye yatışın en önemli nedenlerinden, çocukluğun ilk 5 yılında önemli solunum hastalığı nedeni; en sık hastane yatışı 2-6 ay arası bebeklerde; epidemiyolojisi RSV epidemiyolojisine benzer (s.708, s.2936).
- Bir yaş altı çocukların %11-12’si hastalanır, %1’inde hastane tedavisi gerekir (s.2935).
- Gelişmiş ülkelerde RSV bronşioliti ile yatan çocuklarda genel ölüm oranı <%0,1; küçük bebeklerde (6-12 hafta), düşük doğum ağırlıklılarda ve komorbiditede (kardiyopulmoner hastalık, immün yetmezlik) mortalite artar (s.708)
- Ağır hastalık risk faktörleri (Tablo 1): prematüre doğum (özellikle ≤36 hafta), düşük doğum ağırlığı, 12 haftalıktan küçük olmak, kronik akciğer hastalığı, havayolunun anatomik bozuklukları, hemodinamiyi bozan doğumsal kalp hastalığı, immün yetmezlik, nörolojik hastalık; ayrıca sigara dumanı, kalabalık ev, epidemi öncesi son iki ayda doğmuş olmak ve 2500 m üzerinde yaşamak (s.2936).
- Yoğun bakım ihtiyacı risk faktörü yoksa %7; konjenital kalp hastalığı, BPD, immün yetmezlikte %19-37; 6 haftadan küçüklerde %29’a kadar (s.2936, 2937).
Etiyoloji ve patogenez