| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| konu | Tirozinemi tip I-II-III, hawkinsinüri, yenidoğanın geçici tirozinemisi ve alkaptonüri |
| guncelleme | 2026-09-19 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar |
“Tirozin diyet ile alınıp sindirilen proteinlerden veya endojen olarak fenilalaninden sentezlenir. Protein sentezi için kullanılır ve dopamin, norepinefrin, epinefrin, melanin ve tiroksinin öncülüdür. Tirozinin fazlası karbondioksit ve suya metabolize olur” (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Bölüm 103.2, Şekil 103.1).
“Hipertirozinemiye sebep olan kalıtsal enzim eksiklikleri fumarilasetoasetat hidrolaz (FAH), tirozin aminotransferaz ve 4-hidroksifenilpirüvat dioksijenazdır (4-HPDD).”
⚠️ Kazanılmış hipertirozinemi“Kazanılmış hipertirozinemi ciddi hepatoselüler işlev bozukluğu (karaciğer yetmezliği), Nütrisyonel Dermatozlar (vitamin C 4-HPDD için kofaktör) ve hipertiroidizm durumlarında görülür. Hipertirozinemi yemekten hemen sonra alınan kan örneklerinde ve prematür bebeklerde sık görülür” — yani yüksek tirozin tek başına kalıtsal hastalık demek değildir (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar).
| Tip I (hepatorenal) | Tip II (Richner-Hanhart) | Tip III | ‣ | |
|---|---|---|---|---|
| Enzim | Fumarilasetoasetat hidrolaz (FAH) | Sitozolik tirozin aminotransferaz (TAT) | 4-hidroksifenilpirüvat dioksijenaz (4-HPDD) | Homogentisat dioksijenaz |
| Gen / lokus | FAH, 15q25.1 | TAT, 16q22 | HPD | — |
| Kalıtım | Otozomal resesif | Otozomal resesif | Otozomal resesif | Otozomal resesif |
| Sıklık | Dünyada ~1/100.000; Quebec Saguenay-Lac Saint-Jean’de 1/846 | Seyrek | “sadece birkaç hasta bildirilmiştir” | ~1/250.000 |
| Hedef organ | Karaciğer + böbrek + periferik sinir | Göz + deri + SSS | SSS (karaciğer ve böbrek normal) | Eklem + kıkırdak + kalp kapağı |
| Tanısal metabolit | Serum ve idrarda süksinilaseton | Tirozin >500 µmol/L (1.100-2.750 olabilir) | Tirozin 350-700 µmol/L + 4-hidroksifenillaktik/asetik asit | İdrarda homogentisik asit |
| Süksinilaseton | VAR — tanısal | Normal | Normal | Normal |
| Yaş | İlk bir yıl, çoğu 2-6 ay | Oküler bulgular 6 ay gibi erken | 1-17 ay | Çocukta idrarın kararması, erişkinde okronozis ve artrit |
(Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar)
“Tirozinemi tip 1 FAH eksikliğinin sebep olduğu, pek çok sistemi tutan ciddi bir hastalıktır. Karaciğer, böbrek ve sinir zedelenmesine muhtemelen tirozin metabolitleri özellikle fumarilasetoasetat ve süksinilaseton neden olur.”
❗ Başlangıç yaşı prognozu belirler“İki aylıktan önce bulgu veren bebeklerde bir yıllık mortalite oranı %60 iken altı aylıktan sonra bulgu veren bebeklerde bu oran %4’e düşmektedir.”“Bulgular ne kadar erken ortaya çıkarsa prognoz o kadar kötüdür.”