Özellik Değer
tags sendrom
ad-tr Sekonder baş ağrıları
ad-en Secondary headaches
tus-onceligi yüksek
guncelleme 2026-10-06
kaynaklar Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi

Sekonder Baş Ağrıları

Bölüm 613.2 (Andrew D. Hershey, Marielle A. Kabbouche, Hope L. O’Brien ve Joanne Kacperski) (Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi).

Konu Ayrıntı
> [!tip] Tanı mantığı SEKONDER BAŞ AĞRISI TANISINI KOYMANIN ANAHTARI ALTTA YATAN NEDENİ BELİRLEMEK ve DİREKT NEDEN ve ETKİYİ GÖSTEREBİLMEKTİR. Bu yapılamadığında tanı spekülatif kalacaktır. Bu özellikle ŞÜPHELENİLEN ETİYOLOJİ YAYGIN GÖRÜLÜYORSA GEÇERLİDİR

Post-travmatik baş ağrısı

Konu Ayrıntı
> [!warning] Sıklık BAŞ AĞRISI, KONKÜZYON ve HAFİF TRAVMATİK BEYİN HASARINI TAKİBEN SIK GÖRÜLEN BİR DURUMDUR; KAFA TRAVMASI GEÇİRMİŞ LİSE ve ÜNİVERSİTE ATLETLERİNİN %86’SINDA BİLDİRİLMİŞTİR
Tanım tartışması ICHD-3’ün persistan post-travmatik baş ağrıları sınıflaması ile uyumludur. KONKÜZYON ve POST-TRAVMATİK BAŞ AĞRISI HIZLA GELİŞMEKTE OLAN ARAŞTIRMA ALANLARI OLMAKLA BİRLİKTE ŞU AN PEDİATRİDE BU KONULARDA KESİN BİLİMSEL KANIT EKSİKLİĞİ BULUNMAKTADIR
> [!tip] Akut vs persistan ICHD-3 POST-TRAVMATİK BAŞ AĞRISI 3 AYDAN KISA SÜRÜYORSA AKUT, 3 AYDAN UZUN SÜRÜYORSA PERSİSTAN OLARAK SINIFLANDIRIR. Bu zaman periyodu ICHD-II tanı kriterleri ile uyumludur, fakat KRONİK yerine PERSİSTAN terimi kullanılmaya başlanmıştır
> [!warning] 7 gün kuralı tartışmalı ICHD-3 KRİTERLERİNDE POST-TRAVMATİK BAŞ AĞRISININ, KAFAYA ALINAN HASARDAN SONRAKİ 7 GÜN İÇİNDE YA DA BİLİNÇ TEKRAR KAZANILDIKTAN SONRA BAŞLADIĞI BELİRTİLSE DE, ARAŞTIRMACILAR BU 7 GÜNLÜK EŞİK DEĞERİN BAĞLAYICI OLMADIĞI YORUMUNU YAPAR
> [!tip] Önceden var olan baş ağrısı BAZI ÇALIŞMALAR, KONKÜZYONDAN 3 AY SONRA POST-TRAVMATİK BAŞ AĞRISI OLAN ÇOCUKLARIN YAKLAŞIK YARISININ ÖNCEDEN BULUNAN BAŞ AĞRISI ÖYKÜSÜ OLDUĞUNU ve %31’İNİN YARALANMADAN ÖNCE MİGREN veya OLASI MİGREN OLDUĞUNU GÖSTERMİŞTİR. AYRICA YARALANMADAN 3 AY SONRA BAŞ AĞRISI OLAN HASTALARIN %56’SINDA AİLEDE MİGREN ÖYKÜSÜ VARDI
> [!warning] Risk faktörleri ÖNCEDEN ANKSİYETE VE/VEYA DEPRESYONU OLANLAR ve UYUMSUZ BAŞA ÇIKMA DAVRANIŞI OLANLARIN PERSİSTAN POST-TRAVMATİK BAŞ AĞRISI İÇİN DAHA YÜKSEK RİSK ALTINDA OLABİLECEĞİ DÜŞÜNÜLMEKTEDİR
> [!tip] Yönetim PERSİSTAN HALE GELDİĞİNDE, SIKLIKLA FARMAKOLOJİK MÜDAHALE, FİZİKSEL REHABİLİTASYON ve BİLİŞSEL-DAVRANIŞÇI TERAPİLERİ İÇEREN ÇOK BOYUTLU BİR YÖNETİM YAKLAŞIMI KULLANILIR. BU NEDENLE TEDAVİ BAŞ AĞRISININ TİPİNE UYGUN OLMALI ve AYRICA ÇOCUĞUN KLİNİK İHTİYAÇLARINA ODAKLANMALIDIR
> [!warning] Rebound riski PERSİSTAN POST-TRAVMATİK BAŞ AĞRISI OLAN ÇOCUKLAR SIK ANALJEZİK KULLANIMINA İHTİYAÇ DUYABİLİR. REBOUND BAŞ AĞRILAR SIKTIR ve TEDAVİYİ ZORLAŞTIRABİLİR. KONKÜZYONA DUYARLI HASTALARDA İLAÇ KULLANIMI BAŞ AĞRISINA NEDEN OLABİLİR ve BU PRİMER BAŞ AĞRISI BOZUKLUĞUNUN BULUNDUĞU HASTALARDA İYİ BİLİNEN BİR DURUMDUR
Kronik günlük baş ağrısı AŞIRI İLAÇ KULLANIMI, KONKÜZYON İLE İLİŞKİSİZ KRONİK GÜNLÜK BAŞ AĞRISI BULUNAN ÇOCUKLARIN ve ERGENLERİN %20-30’UNDA BAŞ AĞRISININ KRONİKLEŞMESİNE KATKIDA BULUNAN BİR FAKTÖR OLABİLİR

Sinüs baş ağrısı

⚠️ Aşırı teşhis edilir (overdiagnosed)SİNÜS BAŞ AĞRISI, REKÜRREN BAŞ AĞRISININ EN SIK HATALI TEŞHİS KONULAN (OVERDIAGNOSED) FORMUDUR.ÇOCUKLARDA ALTTA YATAN MİGRENİN SİNÜS BAŞ AĞRISI OLARAK YANLIŞ TANI ALMASI OLMASA DA, ERİŞKİNLERDE KENDİLERİ YA DA HEKİMLERİ TARAFINDAN SİNÜS BAŞ AĞRISI TANISI KONULAN HASTALARIN %90’A KADARINDA MİGREN OLDUĞU BULUNMUŞTUR.BAŞ AĞRISI TEKRARLIYORSA ve ARALIĞI SAATLER İÇİNDE YANIT VERİYORSA, İLK OLARAK MİGREN ARALA GELMELİDİR. PÜRÜLAN NAZAL AKINTI, ATEŞ veya Kronik ve Tekrarlayan Öksürük YOKSA SİNÜS BAŞ AĞRISI TANISI KONMAMALIDIR.

İlaç-aşırı kullanım baş ağrısı (MOH)

Konu Ayrıntı
> [!tip] Tanım MOH; 3 AYDAN UZUN SÜREDİR AYDA 15 GÜNDEN DAHA FAZLA VAR OLAN BAŞ AĞRISI ve AYDA 15 GÜNDEN FAZLA BASİT ANALJEZİK VE/VEYA AYDA 10 GÜNDEN FAZLA TRİPTAN YA DA BU KOMBİNASYON İLAÇLARIN KULLANILMASI OLARAK TANIMLANIR
> [!warning] Şüphe uyandıran bulgular ANALJEZİK KULLANIMINDA ARTIŞ (REÇETESİZ YA DA REÇETELİ) İLE BİRLİKTE AZALMIŞ ETKİ ve DA SIK ÇEKİLME BULGULARI (ÖRNEĞİN ANALJEZİK REBOUNDU)
Tedavi MOH, İLAÇLARIN İNEFEKTİF KULLANIMI ve DA BAŞ AĞRISININ YANLIŞ TANI ALMASI İLE KÖTÜLEŞEBİLİR. HASTALAR KOMBİNASYON ANALJEZİKLERİ YA DA TRİPTANLAR GİBİ ANTİMİGREN İLAÇLARIN KULLANIMINDA UYARILMALIDIR

Artmış kafa içi basıncı

Konu Ayrıntı
> [!warning] Nedenler BU BİR KİTLE (TÜMÖR, VASKÜLER MALFORMASYON, KİSTİK YAPI) YA DA BASINCIN İNTRİNSİK ARTIŞI (İDİYOPATİK İNTRAKRANİYAL HİPERTANSİYON, DİĞER ADIYLA ‣) KAYNAKLI OLABİLİR
> [!tip] Mekanizma İLK DURUMDA BAŞ AĞRISI KİTLE ETKİSİNE ve DURA ÜZERİNDE LOKAL BASINCA BAĞLI GELİŞİR; İKİNCİ DURUMDA İSE BAŞ AĞRISI DURA ÜZERİNDEKİ DİFFÜZ BASINÇ NEDENİYLE GELİŞİR
> [!warning] İİH nedenleri İDİYOPATİK İNTRAKRANİYAL HİPERTANSİYON ETİYOLOJİSİ: YAĞDA ÇÖZÜNEN MADDELERİN (ÖR. VİTAMİN A, RETİNOİK ASİT, MİNOSİKLİN) AŞIRI ALIMINA, HORMONAL DEĞİŞİKLİKLERE (KADINLARDA ATMIŞ İNSİDANS) ya da VENÖZ DRENAJ BLOKAJINA (MASTOİDİTE BAĞLI TRANSVERS VENÖZ SİNÜS İNFLAMASYONU) KAYNAKLANIYOR OLABİLİR
> [!tip] Değerlendirme sırası ÖYKÜDEN ŞÜPHE EDİLDİĞİNDE YA DA PAPİL ÖDEM VARLIĞI NEDENİYLE ARTMIŞ BASINÇTAN ŞÜPHELENİLİYORSA, MANYETİK REZONANS ANJİYOGRAFİ ve VENOGRAFİ İLE MRG, KİTLE YA DA VASKÜLER ANOMALİ TESPİT EDİLMEZSE TAKİBEN ‣ YAPILMALIDIR
> [!warning] LP tekniği LOMBER PONKSİYON İDİYOPATİK İNTRAKRANİYAL HİPERTANSİYON İÇİN TANISAL ve TERAPÖTİK OLABİLİR, ANCAK HASTA BACAKLARINI UZATMIŞ RAHAT BİR ŞEKİLDE POZİSYONDAYKEN YAPILMALIDIR; ÇÜNKÜ ABDOMİNAL BASINÇ İNTRAKRANİYAL BASINCI SUNİ BİÇİMDE ARTIRABİLİR
Tedavi BAŞ AĞRISI DEVAM EDERSE VEYA GÖRME ALANI DEĞİŞİKLİKLERİ VARSA, KARBONİK ANHİDRAZ İNHİBİTÖRÜ İLE FARMAKOLOJİK TEDAVİ, OPTİK SİNİR FENESTRASYONU VEYA ŞANT TEDAVİSİ DÜŞÜNÜLMELİDİR

Artmış kafa içi basınçla ilişkili olmayan sekonder baş ağrıları

⚠️ KapsamARTERİYOVENÖZ MALFORMASYONLAR, BERRY ANEVRİZMASI, SANTRAL SİNİR SİSTEMİNİN ETKİLENEN KOLLAJEN-VASKÜLER HASTALIKLARI, HİPERTANSİF ENSEFALOPATİ, ENFEKSİYÖZ ya da OTOİMMÜN ETİYOLOJİLER, AKUT SUBARAKNOİD KANAMA ve İNMEDİR.SEKONDER BAŞ AĞRISININ YÖNETİMİ ALTTA YATAN NEDENE GÖRE YAPILIR. FİZİK MUAYENE ve NÖRO-RADYOLOJİK PROSEDÜRLERE, ÖYKÜ ve FİZİK MUAYENEDEN ELDE EDİLEN İPUÇLARINA GÖRE KARAR VERİLİR.TANI OLARAK, SEKONDER BAŞ AĞRISININ TEDAVİSİ, ALTTA YATAN NEDENİ TEDAVİ EDİLDİĞİNDE BAŞ AĞRISI İYİLEŞMELİDİR. BAŞ AĞRISI DEVAM EDERSE, TEŞHİS ve TEDAVİ SORGULANMALIDIR; İKİSİNDEN BİRİNDE YA DA İKİSİNDE DE BİRDEN HATA OLABİLİR.

💡 TUS ipucuPOST-TRAVMATİK BAŞ AĞRISI: ICHD-3’e göre <3 ay AKUT, >3 ay PERSİSTAN. Kafa travması geçiren atletlerin %86’sında görülür.PERSİSTAN post-travmatik baş ağrısı olan çocukların YARISINDA önceden baş ağrısı ÖYKÜSÜ, %31’inde MİGREN vardı; %56’sında AİLEDE MİGREN öyküsü.SİNÜS BAŞ AĞRISI EN SIK YANLIŞ TANI KONULAN FORMDUR — erişkinde “sinüs baş ağrısı” tanılılarının %90’a kadarı MİGRENDİR. PÜRÜLAN AKINTI, ATEŞ veya KRONİK ÖKSÜRÜK YOKSA TANI KONMAZ.MOH TANIMI: >3 ay, ayda ≥15 gün baş ağrısı + ayda ≥15 gün BASİT ANALJEZİK ya da ayda ≥10 gün TRİPTAN/KOMBİNASYON.PSÖDOTÜMÖR SEREBRİ ETİYOLOJİLERİ: VİTAMİN A, RETİNOİK ASİT, MİNOSİKLİN, hormonal değişiklikler, MASTOİDİTE BAĞLI venöz sinüs trombozu.LOMBER PONKSİYON BACAKLAR UZATILMIŞ POZİSYONDA YAPILMALIDIR — fleksiyonda abdominal basınç BOS basıncını YALANCI YÜKSEK gösterir.MRG + MR ANJİYOGRAFİ/VENOGRAFİ ÖNCE, sonra LP.

📝 Klinik bilgi — yalnızca eğitim amaçlı

Bağlantılar