Eşanlamlılar: Orak Hücre Hastalığı
Kategori: Hematoloji · Tür: hastalık
Özet
Beta-globin genindeki nokta mutasyonuyla HbS oluşan, otozomal resesif en sık hemoglobinopatilerden biridir; oraklaşma, Hemolitik Anemi ve vazo-oklüzif krizlere yol açar. Oraklaşma 6-8 haftadan itibaren başlar, semptomlar 5-6 aydan sonra ortaya çıkar; ilk bulgu aşırı huzursuzluk ve el-ayak ağrılı şişliği (daktilit) olabilir. Tekrarlayıcı iskelet-kas ve karın ağrısı atakları, Anemi, retikülositoz, sarılık, LDH yüksekliği ve hem direkt hem indirekt hiperbilirubinemi görülür; Splenomegali erken çocuklukta bulunur, dalak enfarktıyla otosplenektomi ve fonksiyonel hiposplenizm gelişir, bu nedenle kapsüllü bakteri enfeksiyonu, bakteriyemi ve sepsis riski yüksektir. Organ iskemisi beyin, iskelet, akciğer, dalak ve karaciğeri tutar; olguların %65’inde karaciğer etkilenir (pigmente Kolelitiyazis, demir birikimi, Viral Hepatit, iskemik ataklar), akut hepatik kriz sağ üst kadran ağrısı, hepatomegali, transaminaz yüksekliği ve koagülopati ile %39 olguda görülür, intrahepatik Kolestaz nadir ancak ölümcüldür ve tek tedavi kan değişimidir. Femur ve humerus başında kemik nekrozu ve osteomiyelit gelişebilir, osteomiyelit etkeni Salmonella olabilir ve ayrım için MR kullanılır. Hidroksiüre ağrılı atakları önler. Ayırıcı tanıda Bilyer Hastalıklar ve safra taşı yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- En sık hemoglobinopatilerden; oklüziv krizlerle karakterizedir. 5-6 aylıkta daktilit (el-ayak şişliği ve ağrısı) ile aşırı huzursuzluk yapabilir. (Sosyal Pediatri › Huzursuz Bebek -epıdemıyolojı-patogenez; s.268)
- Beta globin genindeki nokta mutasyonuyla HbS oluşan otozomal resesif hastalıktır; oraklaşma, hemoliz ve vazo-oklüzif krizlere yol açar. Dalak enfarktına bağlı hiposplenizm nedeniyle kapsüllü bakteri enfeksiyonları sık görülür; hidroksiüre ağrılı atakları önler. (Hematoloji-Onkoloji › Hemolitik Anemi Ve Hemoglobinopatiler; s.1581, s.1582)
- Olguların %65inde karaciğer etkilenir: pigmente safra taşı, demir birikimi, viral hepatit, iskemik ataklar. Akut hepatik kriz %39 olguda; intrahepatik kolestaz nadir ancak ölümcül, tek tedavi kan değişimi. (Gastroenteroloji › Sistemik Hastalıklarda Karaciğer Tutulumu; s.3694, s.3695)
- Beta-globin geni mutasyonu ile oraklaşma; kemik nekrozu ve osteomiyelit gelişebilir, osteomiyelitte etken Salmonella olabilir. (Ortopedi › İskelet Displazileri, Metabolik Kemik Hastalıkları Ve Hematolojik Hastalıklarda Ortopedik Yaklaşım; s.5190)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Dünyada en sık hemoglobinopatilerden; ağrılı oklüziv krizlerle karakterizedir (s.268)
- β-globin geninde kalıtsal nokta mutasyonuyla anormal hemoglobin (HbS) üretimi; OR geçer, anne-babada hastalık beklenmez (s.1581)
Epidemiyoloji
- Yalnız Afrika’da yılda >200.000 SCA’lı çocuk doğar (s.1581)
- Heterozigotlar (HbAS) sıtmaya karşı avantajlıdır: HbS Sıtma parazitinin çoğalmasını engeller; heterozigotlarda HbS düzeyi ciddi vazo-oklüzif olayları tetiklemeyecek kadar düşüktür (s.1582)
Etiyoloji ve patogenez
- HbS tetrameri deoksijenlenince zayıf çözünür, hücre içi jelleşme ve polimerizasyon olur; tekrarlayan oraklaşma/oraklaşmama döngüleri eritrosit zarında parçalanma, hemoliz ve vazo-oklüzif olaylara yol açar; lökosit adezyon molekülleri ve NO tükenmesi endotel hasarında rol oynar; hücre kaynaklı mikropartiküller vazooklüzyona katkıda bulunur; endotel hasarı protein C, protein S, NO gibi koruyucu modülatörlerin bozulmuş üretimi/artan tüketimiyle sürer (s.1581)
- Hücre içi yüksek HbS nedeniyle ısı değişikliği, asidoz, enfeksiyon, dehidratasyon, hipotermi ve kan viskozitesi artışı oraklaşmayı kolaylaştırır (s.1582)