McArdle Hastalığı

“Kas fosforilaz aktivitesindeki yetersizlik, GDH tip V’e neden olur. Bu enzimin yokluğunda kasta glikojenoliz ile ATP oluşumunu sınırlandırarak kasta glikojen birikimine yol açar; kas enerji eksikliği hastalıklarının prototipidir” (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Bölüm 105.1).

Klinik Bulgular

• “Belirtiler genellikle geç çocukluk döneminde ya da yaşamın ikinci dekadında gelişmeye başlar.”“McArdle hastalığının 74’e varan ileri yaşlarda da ortaya çıkabildiği gibi, hipotoni, yaygın kas güçsüzlüğü ve solunum komplikasyonları ile karakterize, ölümcül ve erken başlangıçlı formuyla bebeklikte de başlayabileceğini” gösteren çalışmalar vardır.
• “Belirtiler genellikle kas krampları ve ağrısı ile giden egzersiz intoleransı ile karakterizedir. Belirtiler iki tür etkinlikle tetiklenir: sürat koşusu ya da ağır yük taşıma gibi kısa süreli, yüksek yoğunluklu egzersizler ve merdiven ya da yokuş çıkma gibi yoğunluğu daha az, ancak uzun süreli etkinlikler.”
• “Birçok hasta, kısa süreli dinlenme sonrası kas ağrısı ve yorgunluğun geçmesi ile karakterize soluklanma (‘Kas Glikojenozları ve Egzersiz İntoleransı’) fenomenini yaşar.”
• “Hastaların yaklaşık %50’si egzersizle tetiklenen Rabdomiyoliz ikincil miyoglobinüri ile oluşan bordo renkli idrar tarif eder. Yoğun egzersiz sonrası aşırı miyoglobinüri, akut böbrek yetmezliğini başlatabilir.”
• “Altta yatan miyopati nedeniyle bu hastalar statinlerin tetiklediği miyopati ve rabdomiyoliz açısından risk altındadırlar.”
• “Hastalar genellikle egzersiz sırasında aralıklı kas ağrısı ve krampları yaşasalar da McArdle hastalarının %35’i, uyku ve diğer etkinlikleri üzerinde ciddi etkisi olan devamlı ağrıdan yakınır.”

Laboratuvar ve tanı

• “Laboratuvar bulgularında istirahatta yüksek, egzersizle daha da yükselen serum CK düzeyleri izlenir. Egzersiz aynı zamanda yetersiz ATP üretimi nedeniyle kastaki pürin nükleotidlerinin geri dönüşümünün hızlanmasına bağlanan kan amonyak, inozin, hipoksantin ve ürik asit yükselmelerine de yol açabilir.”
• İskemik Egzersiz Testi:“Kanda amonyağın aşırı yükselmesi ile birlikte laktat yükselmesinin izlenmemesi kas glikojenoz işareti eder ve kas glikojenin ya da glukozun laktata dönüşümünde bir bozukluk olduğu düşündürmektedir.” Aynı yanıt fosfofruktokinaz, fosfogliserat kinaz, fosfogliserat mutaz ve LDH eksikliklerinde de görülür.
• Gen:“Kas fosforilaz geninin (PYGM) yeri kromozom 11q13 olarak belirlenmiştir.”“Birinci ekzonda sık görülen bir anlamsız varyant (p.R49X), beyaz ırktan hastaların %90’ında, ekzon 17’deki bir tek kodon delesyonu Japon hastaların %61’inde bulunur.”
• “GDH tip V otozomal resesif bir hastalıktır.”

Tedavi

📝 Eğitim amaçlı“Yorucu egzersizden kaçınmak belirtileri önler; egzersiz kapasitesini arttırmak için düzenli ve orta yoğunlukta egzersiz önerilir. Bu hastalarda egzersiz öncesi glukoz ya da sukroz verilmesi, ya da glukagon enjeksiyonu, toleransı büyük oranda arttırabilir.”“Kreatine klinik yanıt doz bağımlıdır”; “Vitamin B₆ suplementasyonu egzersiz intoleransını ve kas kramplarını azaltır. Yaşam süresi genellikle etkilenmez.”

TUS İpuçları

💡 Klasik vakaGenç, kısa yoğun egzersizle kramp ve kas ağrısı, kısa dinlenmeden sonra “ikinci soluk” ile rahatlama, egzersiz sonrası bordo idrar; iskemik egzersiz testinde laktat YÜKSELMEZ, amonyak yükselir → McArdle.

💡 CPT-II’den ayrımMcArdle: kısa yoğun egzersiz, ikinci soluk, laktat yanıtı yok. CPT-II Eksikliği:uzun süreli egzersiz ve açlık, ikinci soluk yok.