Kategori: Çocuk Psikiyatrisi · Tür: hastalık

Özet

Kişisel kullanım veya parasal değer dışındaki nedenlerle kontrol edilemeyen, tekrarlayan çalma dürtüsüdür; kadınlarda baskındır (E:K 1:3), kronik ve alevlenme-remisyonlu seyreder, duygudurum bozuklukları sık eşlik eder. Kişi çalmadan önce artan gerginlik yaşar, çalarken haz veya rahatlama duyar; sonrasında yoğun suçluluk ve utanç, çalmadığı dönemlerde depresif duygudurum görülür. DSM-5’e göre kişisel kullanım veya parasal değer için gerekli olmayan nesneleri çalma dürtüsüne yineleyici biçimde karşı koyamama, kızgınlık veya intikam amacı ya da sanrı-varsanı bulunmaması ve Davranım Bozukluğu, mani veya antisosyal kişilik bozukluğuyla daha iyi açıklanamaması gerekir. Ayırıcı tanıda antisosyal ve borderline kişilik bozuklukları, Bipolar Bozukluk ve yeme bozuklukları yer alır. FDA onaylı ilaç yoktur; SSRI, opioid antagonistleri, duygudurum dengeleyiciler ve bilişsel davranışçı terapi kullanılır.

Bölümlerdeki özetler

• Kişisel kullanım veya parasal değer dışında nedenlerle kontrol edilemeyen, tekrarlayan çalma dürtüsüdür; kadınlarda baskın (E:K 1:3), kronik, alevlenme ve remisyonlu seyirlidir. Duygudurum bozuklukları sık eşlik eder. FDA onaylı ilaç yoktur; SSRI, opioid antagonistleri, duygudurum dengeleyiciler ve bilişsel davranışçı terapi kullanılır. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › Yıkıcı Bozukluklar, Dürtü Denetımı Ve Davranım Bozuklukları; s.4225, s.4226, s.4227)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• Kişisel kullanım veya finansal kazanç dışındaki nedenlerle çalma dürtüsüne karşı koyamama; davranışın yanlış ve anlamsız olduğu bilinse de kontrol edilemez; çalınan eşyalar çoğu zaman ihtiyaç duyulan şeyler değildir (s.4225).

Epidemiyoloji

• Kadınlarda baskın, E/K 1:3; hamilelik, ergenlik, menopozdaki ruhsal sıkıntı rol oynayabilir; alevlenme ve remisyonlarla kronik (s.4226).

Etiyoloji ve patogenez

• Düşük benlik saygısı, stresli çocukluk, düzensiz menstrual döngü, kötü aile ortamı, ebeveyn çatışması; ailede ruhsal bozukluk, intihar, alkol kullanımı; birinci derece akrabalarda duygudurum bozukluğu, alkol kullanım bozukluğu ve kleptomani (s.4225).
• Serotonin ve dopamin dengesizliği; opioid sistem dengesizliği dürtü kontrolünü bozabilir (s.4226).

Tanı

• DSM-5 (Tablo 5): kişisel kullanım/parasal değeri için gerekmeyen nesneleri çalma dürtüsüne yineleyen biçimde karşı koyamama; eylemden önce artan gerginlik; çalarken haz/rahatlama; kızgınlık/intikam için veya sanrı/varsanıyla ilişkili olmamalı; Davranım Bozukluğu, mani veya antisosyal KB ile açıklanmamalı (s.4226).

Ayırıcı tanı

• En sık eşlik eden duygudurum bozuklukları (yaşam boyu %59-100); diğer dürtü kontrol bozuklukları %20-46, anksiyete %60-80, alkol/madde %23-50, yeme bozuklukları %60 (s.4226).
• Ayırıcı: bipolar (çalarken aşırı mutlu/sinirli; kleptomanide çalmadığında depresif), borderline (kararsız ilişkiler, olumsuz benlik, uygunsuz öfke), antisosyal (suçluluk/utanç yok; kleptomanide yoğun var), yeme bozuklukları (s.4226).

Tedavi