Karaciğer Hastalıklarının Bulguları

(Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi, Bölüm 382)

Patolojik temel

“Zedelenme, enflamatuar hücre infiltrasyonu ve hücre ölümünün (nekroz) ardından skar oluşumu (fibrozis) ve olasılıkla nodül oluşumuyla (rejenerasyon) giden iyileşme sürecikle sonuçlanır. Siroz, bütün ilerleyici fibrotik karaciğer hastalıklarının son aşamasıdır.”

ℹ️ Kolestazın iki yüzü“Kolestaz, safra akışında karaciğer dışı ya da da içindeki tıkanıklığın neden olduğu zedelenmeye alternatif ya da eşlik eden bir yanıttır. Safra asitleri, konjuge bilirübin, kolesterol ve eser elementler gibi normalde safrayla atılan maddeler serumda birikir.”Ekstrahepatik:“tıkanıklıkta, lobül içi safra kanallarında safra pigmenti birikimi, parankim boyunca safra göllenmesi ya da enfarkt görülebilir.”İntrahepatik:“kolestazda, karaciğer hücre zedelenmesi ya da karaciğer işleyişindeki değişiklik, çözünmüş madde ve suyun salgılanmasında yavaşlamaya yol açar.”“Son durum, tıkayıcı kolestazdan klinik olarak ayırt edilemeyebilir.”Siroz:“Histolojik olarak, portal alanları birbirine bağlayan ve parankimde nodüller oluşturan, fibrotik doku bantlarının varlığıyla tanımlanan siroz, bütün akut ya da kronik karaciğer hastalıklarının son aşamasıdır.”“Siroz, geniş septalarla ayrılmış çeşitli boyutlarda (5 cm’ye kadar) nodüllerle makronodüler ya da ince septalarla ayrılmış benzer boyutlu (<1 cm) nodüllerle mikronodüler olabilir; karışık formlar da olabilir.”

Hepatomegali

“Karaciğer büyümesine birkaç mekanizma neden olabilir” (Tablo 382.1) → Hepatomegali Mekanizmaları

Normal karaciğer boyutu — ölçüm kuralları

• “Normal karaciğer boyutunun kestirimi, karaciğer kenarının kostal sınırın altına uzanım düzeyi, perküsyonda matitenin uzanımı gibi yaşla ilişkili klinik değerlendirmeye ya da karaciğer dikey ekseninin uzunluğunun görüntüleme teknikleri ile ölçümüne dayanır.”
• “Çocuklarda, normal karaciğer kenarı sağ kostal sınırın iki santimetre altına kadar hissedilebilir.”
• “Yenidoğan bebeklerde, karaciğer kenarının sağ orta klavikuler çizgide kostal sınırın 3,5 cm altına uzanması karaciğerde büyümeyi gösterir.”
• Dikey uzunluk:“Karaciğer uzunluğu, sağ orta klavikuler çizgide matite üst sınırının perküsyonu ve alt kenarın palpe edilmesiyle ölçülür.”
• “Karaciğer uzunluğu, her iki cinsiyette vücut ağırlığı ve yaşla doğrusal olarak artar; bir haftalıkken yaklaşık 4,5-5,0 cm iken 12 yaşına kadar erkeklerde yaklaşık 7-8 cm ve kızlarda 6,0-6,5 cm’ye kadar değişir.”

⚠️ Yalancı hepatomegaliRiedel lobu:“Karaciğerin sağ lobunun alt kenarı aşağı doğru uzanır (Riedel lobu) ve normalde bazı insanlarda büyük bir kitle olarak palpe edilebilir.”“Karaciğerin diyafram (hiperinflasyon) ya da göğüs içi organlar tarafından aşağı doğru itilmesi, yanlışlıkla bir hepatomegali izlenimi yaratabilir.”

• “Ultrasonografi, karaciğer boyutu ve sertlik derecesinin yanı sıra safra kesesi büyüklüğünün değerlendirilmesinde yararlıdır.”
• Safra kesesi:“Safra kesesi uzunluğu normalde bebeklerde 1,5-5,5 cm (ortalama: 3 cm) ve ergenlerde 4-8 cm arasında değişir; genişlik her yaş için 0,5-2,5 cm arasında değişir.”
• “Sepsisli bebeklerde safra kesesi distansiyonu görülebilir. Biliyer atrezi olan bebeklerde safra kesesi sıklıkla yoktur.” → Biliyer Atrezi

Sarılık (ikterus)

• “Sklera, deri ve mukoza membranlarında sarı renk değişikliği hiperbilirübineminin işaretidir.”