Eşanlamlılar: AGBHS Farenjiti, AGBHS Tonsilliti, Bakteriyel Tonsillit, GABHS Tonsillit, GAS Farenjiti, GAS Tonsillofarenjiti, Streptokokkal Farenjit, Streptokokkal Tonsillit, Streptokoksik Farenjit, Streptokoksik Tonsillofarenjit, Streptokok Farenjiti
Kategori: Enfeksiyon Hastalıkları · Tür: hastalık
Özet
Grup A streptokok farenjiti, Streptococcus pyogenes’in neden olduğu, çocuklarda bakteriyel farenjit ve tonsillitin en sık etkenidir; akut tonsillofarenjit olgularının yaklaşık %15-30’undan sorumludur, 5-15 yaşta ve ekim-mart döneminde sıktır, damlacıkla bulaşır, kuluçka süresi 3-5 gündür. Ani başlayan yüksek ateş, belirgin boğaz ağrısı, baş ağrısı, karın ağrısı, bulantı, kusma, miyalji, halsizlik ve Pediatrik Yutma Bozukluğu görülür; muayenede farenks ve tonsil hiperemisi, eksüdatif ve hipertrofik tonsiller (Centor kriterleri), ağrılı servikal Lenfadenopati, yumuşak damak ve orofarenks peteşisi, çilek dil ve kızıl benzeri döküntü bulunabilir; öksürük refleksi kaybı Centor kriteridir. Lökositoz ve CRP yüksekliği destekleyicidir, özgün değildir; ASO geç yükselir ve akut tanıda değil komplikasyon takibinde kullanılır. Tanı klinik, McIsaac skoru, hızlı antijen testi (duyarlılık %70-90, özgüllük %90-100) ve boğaz kültürü iledir; altın standart boğaz kültürüdür, hızlı antijen testi pozitifse kültüre gerek yoktur, negatifse kültür alınır; 3 yaş altında rutin test gerekmez. Penisilin V 10 gün, amoksisilin veya tek doz benzatin penisilin ile tedavi edilir; asıl amaç ilk 10 günde akut romatizmal ateşi önlemektir, akut glomerülonefriti önlemez. Ayırıcı tanıda adenovirüs ve Viral Farenjit, difteri, enfeksiyöz mononükleoz, Epiglottit, Herpangina, peritonsiller ve Retrofaringeal Apse yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Çocuklarda akut tonsillofarenjit olgularının yaklaşık %15-30’undan sorumlu S. pyogenes enfeksiyonu; en sık 3-15 yaşta görülür. Altın standart boğaz kültürüdür; hızlı antijen testi pozitifse kültür gerekmez, negatifse kültür alınır. Antibiyotik tedavisi gerekir. (Enfeksiyon › Üst Solunum Yolu Enfeksiyonlarında Akılcı Antibiyotik Kullanımı; s.1275, s.1276)
- Çocuklarda en sık bakteriyel farenjit etkeni; 5-12 yaş ve kış aylarında sık. Kuluçka 3-5 gün. Penisilin/amoksisilin 10 gün ile tedavi edilir; ARA’yı önler, APSGN’yi önlemez. (Göğüs Hastalıkları › Akut Farenjit Etıyolojı; s.2761, s.2762, s.2763, s.2764)
- Çocuklarda en sık bakteriyel tonsillit etkeni AGBHS’dir; okul çağında ve kış aylarında sık, damlacık veya temasla bulaşır. Tanı boğaz kültürü (altın standart) veya hızlı antijen testi ile konur; tedavi penisilin/amoksisilin ile 10 gündür. Süpüratif ve non-süpüratif (ARA, APSGN) komplikasyonları vardır. (Göğüs Hastalıkları › Akut Tonsillit; s.2767, s.2768, s.2769, s.2770)
- Bakteriyel tonsillitin en sık nedeni; 5-15 yaşta sık, damlacıkla bulaşır. Penisilin V 10 gün veya tek doz benzatin penisilin; akut romatizmal ateşi önlemek için ilk 10 günde tedavi verilmelidir. (Kulak Burun Boğaz › Tonsil Ve Adenoid Hastalıkları; s.4993, s.4994, s.4995)
- Streptococcus pyogenes’e bağlı en önemli bakteriyel farenjit; 5-15 yaşta sık, ekim-mart döneminde yoğun. Tedavinin asıl amacı akut romatizmal ateşin önlenmesidir (ilk 10 gün); akut glomerulonefriti önlemez. Tanı McIsaac skoru, hızlı antijen testi ve boğaz kültürü ile. (Kulak Burun Boğaz › Farenjit; s.4997, s.4998, s.4999)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Bakteriyel tonsillofarenjitlerin en sık nedeni Streptococcus pyogenes (GAS); viral-bakteriyel ayrım klinikle mümkün değildir (s.1275, s.2763)
Epidemiyoloji
- Akut tonsillofarenjitlerin yaklaşık %15-30’u GAS, en sık 3-15 yaş (s.1275); başka bölümlerde pediatrik bakteriyel tonsillitin %15-35’i GABHS (akut tonsillit etkenleri çoğunlukla viral, bakteriyel olanlar ~%30-35), en sık 5-15 yaş (s.4993–4995); farenjit en sık 4-7 yaşta, GAS en sık 5-15 yaş, boğaz ağrısının ~%20-30’unun nedeni GAS (s.4997)
- Okul çağı (5-12 yaş) ve soğuk kış aylarında (ekim-mart) sık; cinsiyet farkı yok; damlacık veya direkt temas; risk: kalabalık aile, okul, yurt (s.2763, s.2768, s.4993–4995, s.4997)
- 3 yaş altında hem AGBHS hem akut romatizmal ateş çok seyrek olduğundan şüphe yoksa boğaz kültürü/hızlı antijen testi gerekmez (s.2763, s.2769)
- Okul/anaokulunda taşıyıcılık %10-15 (s.2771); toplumda ~%20’lere varan GABHS taşıyıcılığı vardır (s.4993–4995)
- Çocuklar yılda >5 ÜSYE geçirir, ortalama GAS oranı dört yılda 1; bugüne dek penisilin dirençli GAS saptanmamıştır (s.4997)