Eşanlamlılar: Beslenme ve Yutma Bozukluğu, Disfaji

Kategori: Dil ve Konuşma · Tür: hastalık

Özet

Prematürite, solunum-kalp, gastrointestinal ve nörolojik hastalıklar, konjenital anomaliler ve iyatrojenik nedenler gibi birçok faktöre bağlı oral, farengeal veya özofageal evrede gelişen yutma ve beslenme sorunudur; aspirasyon pnömonisi ve yetersiz beslenme riski taşır. Beslenme sırasında ağlama, besin reddi, uykuya dalma, nefes alıp vermede güçlük, uzun beslenme süresi, çiğneme güçlüğü, öksürük, takılma hissi, salya akması, tekrarlayan kusma, kilo alamama, ateş ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonu görülür; muayenede sıvıların ağızdan veya burundan gelmesi, hırıltılı ve sulu ses, siyanoz, ral, stres belirtileri, boğulma, stridor, hipoksemi, apne ve çekilmeler saptanabilir. Klinik değerlendirme yapılır; aspirasyon ya da penetrasyon (bolusun laringeal vestibüle girmesi) şüphesinde modifiye baryum yutma çalışması (altın standart) veya fiberoptik endoskopik yutma çalışması kullanılır. Tedavi çok disiplinli ekiple yürütülür. Anoreksiya nervoza ve Çocukluk Dönemi Beslenme Güçlüğü ayırıcı tanıdadır.

Bölümlerdeki özetler

• Prematürite, solunum-kalp, gastrointestinal, nörolojik hastalıklar, konjenital anomaliler, iyatrojenik nedenler gibi birçok faktöre bağlı oral, farengeal veya özofageal evre yutma ve beslenme sorunu; aspirasyon pnömonisi ve yetersiz beslenme riski taşır. Değerlendirmede MBYÇ (altın standart) ve FEYÇ kullanılır, tedavi çok disiplinli ekiple yürütülür. (Dil ve Konuşma › Çocukluk Çağı Beslenme Ve Yutma Bozuklukları; s.664, s.666, s.667, s.669)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• Yeme-yutma 30’dan fazla sinir ve kasın istemli ve refleksif aktivitesini içeren karmaşık bir davranıştır; iki biyolojik işlevi ağız boşluğundan mideye gıda geçişi ve hava yolu korumasıdır (s.660).
• Yutma evreleri: oral hazırlık (çiğneme, bolus oluşturma), oral transfer (yutma refleksinin tetiklenmesi), farengeal ve özofageal evre (s.660).
• Penetrasyon: yutma sırasında bolusun laringeal vestibüle kaçması; aspirasyon: bolusun ses telleri düzeyinin altına inmesi (s.663, 669).
• Primer aspirasyon hava yolunun yukarısından gelen bolusun aspirasyonudur; sekonder aspirasyon aşağıdan gelen bolusunki (reflü, kusma, striktür üstünde veya özofagusta tutulan yiyecek) (s.663).
• Besleyici emme: sıvı ağıza çekilir, öne-arkaya dil hareketi ve bir miktar çene açma-kapama; besleyici olmayan emme: sıvı çekilmez, yatıştırma amaçlı, yukarı-aşağı dil hareketi ve daha az çene hareketi (s.663).

Epidemiyoloji

• Yutma ve beslenme bozukluğu olan yenidoğan ve çocuklarda yetersiz beslenme ve akciğer enfeksiyonu riski yüksektir (s.664).

Etiyoloji ve patogenez

• Yenidoğanda ağız boşluğu ve çene küçük, dil nispeten büyük, bukkal yağ yastıkları büyüktür; larenks servikal omurgada yüksek konumdadır ve uvula ile epiglottis temas halindedir, bu aspirasyona karşı ek koruma sağlar (s.660).
• Yutma fazları: oral hazırlıkta dudaklar meme ucunu sarar, bolus dil ile sert damak arasında tutulur, yumuşak damak dil tabanına çekilir; oral transferde dil peristaltik hareketle bolusu geriye iter ve yumuşak damak nazofarenksi kapatır; farengeal fazda vokal foldlar ve ventriküler bantlar kapanır, aritenoidler epiglot tabanına eğilir, hyoid ve larenks yukarı-öne çekilir, epiglot bolusu yanlara çevirir, bolus piriform sinüslerden geçip üst özofageal sfinkter üstünde birleşir; özofageal fazda peristaltik dalga bolusu mideye taşır (s.661).
• Bebeklerde özofagus fazı aktif emzirme burst’ünün sonuna kadar gözlenmeyebilir; bebekler sütle hava yutar ve geğirmeleri gerekir (s.661).