Özellik Değer
tags sendrom
ad-tr Grup A streptokok (Streptococcus pyogenes) enfeksiyonları
ad-en Group A streptococcal (Streptococcus pyogenes) infections
gen emm geni (M protein); pirojenik ekzotoksin A, B, C, SSA
kalitim —
insidans Farengeal enfeksiyon insidansı 5-15 yaş arası en yüksek
tus-onceligi çok yüksek
guncelleme 2026-10-10
kaynaklar Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları — Bölüm 210, Tablo 210.1, Şekil 210.1-210.2

Grup A Streptokok Enfeksiyonları

“Streptococcus pyogenes olarak da bilinen Grup A streptokok (GAS), çocuklarda ÜST SOLUNUM YOLU (FARENJİT) VE DERİ (İMPETİGO, PİYODERMA) ENFEKSİYONLARININ SIK BİR NEDENİDİR.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 210 —* Stanford T. Shulman ve Caroline H. Reuter*)

Hastalık yelpazesi

Kategori Hastalıklar
DAHA NADİR ENFEKSİYONLAR PERİANAL ‣, VAJİNİT, SEPTİSEMİ, PNÖMONİ, ENDOKARDİT, PERİKARDİT, ‣, SÜPÜRATİF ARTRİT, SELÜLİT, OMFALİT
TOKSİN ARACILI STREPTOKOKSİK TOKSİK ŞOK SENDROMU · NEKROTİZAN FASİİT · KIZIL · ERİZİPEL
İKİ CİDDİ GEÇ KOMPLİKASYON ROMATİZMAL ATEŞ ve AKUT GLOMERÜLONEFRİT → ‣

Etiyoloji

💡 Hemoliz ve Lancefield sınıflaması“GAS’ler GRAM-POZİTİF, KÜRESEL ŞEKİLLİ, ZİNCİR ŞEKLİNDE ÇOĞALMA EĞİLİMİ OLAN BAKTERİLERDİR. Esas olarak memeli (genellikle koyun) KIRMIZI KAN HÜCRELERİNDEKİ HEMOLİTİK ETKİLERİNE GÖRE SINIFLANDIRILIRLAR.”

Tip Hemoliz
β-HEMOLİTİK KOLONİNİN ÇOĞALDIĞI BÖLGEYİ ÇEVRELEYEN KANLI AGARDA TAM HEMOLİZ
α-HEMOLİTİK KISMİ HEMOLİZ
γ-HEMOLİTİK HEMOLİTİK OLMAYAN

“β-HEMOLİTİK STREPTOKOKLAR BAKTERİ HÜCRE DUVARINDA YER ALAN BİR GRUBA ÖZGÜ POLİSAKKARİDE (LANCEFIELD C KARBONHİDRAT) GÖRE GRUPLARA AYRILABİLİR. A’DAN V’YE KADAR VERİLEN HARFLER İLE 20’DEN FAZLA SEROLOJİK GRUP TANIMLANMIŞTIR.”

ℹ️ Basitrasin duyarlılığı“GAS aynı zamanda BASİTRASİN DUYARLILIĞI FARKLILIKLARINA GÖRE DİĞER GRUPLARDAN AYIRT EDİLEBİLİR. ÇOĞU GRUP A SUŞUNUN ÇOĞALMASI, 0.04 ÜNİTE BASİTRASİN İÇEREN A DİSKİ İLE İNHİBE EDİLİR; OYSA DİĞER GRUPLAR GENELLİKLE BU ANTİBİYOTİĞE DİRENÇLİDİR. BU YÖNTEM YAKLAŞIK OLARAK %95 DOĞRUDUR.”

M proteini ve emm tiplendirmesi

Özellik Açıklama
M PROTEİN ANTİJENİ GAS, HÜCRE YÜZEYİNDE VE HÜCRERİNİN DIŞ YÜZEYİNDEN ÇIKAN FİMBRİALARDA BULUNAN M PROTEİN ANTİJENİ BAZ ALINARAK 220’DEN FAZLA SEROTİPE BÖLÜNEBİLİR
emm TİPLENDİRMESİ GAS İZOLATLARININ M-TİPLENDİRMESİ İÇİN MOLEKÜLER YAKLAŞIM, M-PROTEİNİNİ KODLAYAN GAS’NİN emm GENİNİN DİZİNLENMESİNE DAYANIR. EMM TİPLENDİRMESİ KULLANILARAK 220’DEN FAZLA FARKLI M TİPİ TANIMLANMIŞTIR VE BİLİNEN SEROTİPLER İLE EMM TİPLERİ ARASINDA ÇOK İYİ BİR İLİŞKİ VARDIR
BAĞIŞIKLIK BAĞIŞIKLIK BÜYÜK ÖLÇÜDE TİPE ÖZGÜ OPSONİK ANTİ-M ANTİKORUNA DAYANIR

💡 M tipi ile hastalık ilişkisi“Belirli GAS hastalıkları bazı M tipleri ile ilişkili olma eğilimindedir.”

M tipi İlişki
TİP 1, 12, 28, 4, 3 (sırası ile) ABD’DE KARMAŞIK OLMAYAN STREPTOKOKSİK FARENJİTİN EN SIK NEDENLERİDİR
FARENJİT İLE İLİŞKİLİ M TİPLERİ NADİREN DERİ ENFEKSİYONLARINA NEDEN OLUR VE DERİ ENFEKSİYONLARI İLE İLİŞKİLİ M TİPLERİ NADİREN FARENJİTE NEDEN OLUR
Birkaç FARENGEAL SUŞ (örn. M tip 12) GLOMERÜLONEFRİT İLE İLİŞKİLİDİR
DAHA FAZLA DERİ SUŞU (örn. M tip 49, 55, 57 ve 60) NEFRİTOJENİK OLARAK KABUL EDİLİR
M tip 1, 3, 5, 6, 18 ve 29 (Kuzey Amerika’da birçok farengeal serotip) AKUT ROMATOJENİK ATEŞ İLE İLİŞKİLİDİR

[!warning] Romatojenik potansiyel “Romatojenik potansiyel sadece serotipe bağlı değildir; ancak BİRKAÇ SEROTİP İÇİNDEKİ BELİRLİ SUŞLARIN ÖZELLİKLERİDİR.”

Epidemiyoloji

ℹ️ İnsan tek kaynak“İnsanlar GAS için DOĞAL KAYNAKTIR. Bu bakteriler oldukça bulaşıcıdır ve ilgili serotipe karşı tipe özgü bağışıklığı olmayan TÜM YAŞTAKİ NORMAL BİREYLERDE HASTALIĞA NEDEN OLABİLİR.”

Ölçüt Değer
YENİDOĞAN MUHTEMELEN ANNEDEN GEÇEN ANTİKORLARA BAĞLI OLARAK HASTALIK NADİRDİR
FARENGEAL ENFEKSİYON İNSİDANSI BEŞ İLA ON BEŞ YAŞ ARASI ÇOCUKLARDA, ÖZELLİKLE KÜÇÜK OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARINDA EN YÜKSEKTİR
MEVSİM ve COĞRAFYA BU ENFEKSİYONLAR EN ÇOK ABD’NİN KUZEY BÖLGELERİNDE, ÖZELLİKLE KIŞ AYLARINDA VE İLKBAHARIN BAŞLARINDA GÖRÜLÜR
BULAŞ TEDAVİ EDİLMEMİŞ AKUT FARENJİTİ OLAN ÇOCUKLAR GAS’Yİ HAVADAKİ TÜKÜRÜK DAMLACIKLARI VE BURUN AKINTISI İLE YAYARLAR. YAKIN OLMA BULAŞI ARTIRIR; BU NEDENLE OKULLAR, ASKERİ KIŞLALAR VE EVLER YAYILMA İÇİN ÖNEMLİ ORTAMLARDIR
KULUÇKA FARENJİT İÇİN KULUÇKA SÜRESİ GENELLİKLE İKİ İLA BEŞ GÜNDÜR
BULAŞICILIĞIN SONU ÇOCUKLAR GENELLİKLE UYGUN ANTİBİYOTİK TEDAVİSİ BAŞLANDIKTAN 24 SAAT SONRA BULAŞTIRICI OLMAZLAR
KRONİK TAŞIYICI KRONİK FARENGEAL GAS TAŞIYICILARI, BU ORGANİZMAYI NADİREN DİĞER KİŞİLERE BULAŞTIRIR → ‣

Streptokokal piyoderma

💡 Deri yolu farklıdır“Streptokokal piyoderma (İMPETİGO, PİYODERMA) derinin açıkta olduğu ve abrazyonlar ve böcek ısırıklarının daha sık görüldüğü ILIMAN İKLİMLERDE YAZ AYLARINDA YA DA SICAK İKLİMLERDE YIL BOYUNCA MEYDANA GELİR.”

“Sağlıklı derinin GAS ile kolonizasyonu genellikle İMPETİGO GELİŞİMİNE ÖNCÜLÜK EDER. GAS sağlam deriyi penetre edemediği için impetigo ve diğer deri enfeksiyonları AÇIK LEZYON BÖLGELERİNDE (BÖCEK ISIRIKLARI, TRAVMATİK YARALAR, YANIKLAR) MEYDANA GELİR.”

[!warning] İmpetigo serotipleri boğazı kolonize eder ama farenjit yapmaz “İmpetigo serotipleri boğazı kolonize etse de YAYILMA YOLU SOLUNUM YOLU DEĞİL DERİDEN DERİYE OLUR. EL TIRNAKLARI VE PERİANAL BÖLGE GAS BARINDIRABİLİR VE İMPETİGONUN YAYILMASINDA ROL OYNAYABİLİR.”

“Aynı ailede birden fazla impetigo vakası görülmesi sıktır. Hem impetigo hem farenjit ÇOK KALABALIK EVLERDE VE KÖTÜ SAĞLIK ŞARTLARINDA YAŞAYAN ÇOCUKLARDA MEYDANA GELİR.”

İnvazif GAS hastalığı

Ölçüt Değer
ARTIŞ BAKTERİYEMİ, STREPTOKOKSİK TOKSİK ŞOK SENDROMU VE NEKROTİZAN FASİİT DAHİL CİDDİ İNVAZİF GAS ENFEKSİYONLARININ İNSİDANSI GEÇTİĞİMİZ ON YILDA ARTMIŞTIR
YAŞ DAĞILIMI İNSİDANS ÇOK KÜÇÜK VE YAŞLI KİŞİLERDE EN YÜKSEKTİR
‣ ‣ RUTİN KULLANIMINDAN ÖNCE, SUÇİÇEĞİ ÇOCUKLARDA İNVAZİF GAS ENFEKSİYONUNUN EN SIK SAPTANAN RİSK ETMENİYDİ
DİĞER RİSK ETMENLERİ DİYABETES MELLİTUS, ‣ ENFEKSİYONU, DAMAR İÇİ UYUŞTURUCU MADDE KULLANIMI VE KRONİK AKCİĞER YA DA KRONİK KALP HASTALIĞI
GİRİŞ YERİ CİDDİ İNVAZİF GAS ENFEKSİYONUNUN NEREDEYSE %50’SİNDE GİRİŞ YERİ BİLİNMEZ; VAKALARIN ÇOĞUNDA DERİ YA DA SIKLIKLA MÜKÖZ ZARLARIN OLDUĞUNA İNANILIR
AĞIR İNVAZİF HASTALIK NADİREN KLİNİK OLARAK BELİRGİN GAS FARENJİTİNİ TAKİP EDER

Patogenez

💡 M proteini merkezi virulans etmenidir“GAS’nin virulansı esas olarak M PROTEİNİNE BAĞLIDIR VE M PROTEİNİNDEN ZENGİN SUŞLAR İNSAN KANINDA FAGOSİTOZA DİRENÇ GÖSTERİRKEN M PROTEİNİ OLMAYANLAR GÖSTERMEZ.”

“M proteini koruyucu OPSONOFAGOSİTİK ANTİKOR YAPIMINI UYARIR, BU ANTİKORLAR TİPE ÖZGÜDÜR VE HOMOLOG M TİPİ İLE ENFEKSİYONA KARŞI KORUR; ANCAK AYNI KORUMA DİĞER M TİPLERİNE KARŞI SAĞLAMAZ. Bu nedenle çeşitli M tiplerine atfedilen ÇOK SAYIDA GAS ENFEKSİYONU ÇOCUKLUK VE ERGENLİKTE YAYGIN GÖRÜLÜR. Erişkin yaşama gelene kadar insanlar çevrede sık görülen çoğu M tipine karşı muhtemelen BAĞIŞIKLIK KAZANMIŞ OLURLAR.”