| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Suçiçeği |
| ad-en | Varicella (chickenpox) |
| gen | — |
| kalitim | — |
| insidans | Aşı öncesi ABD’de yılda ~4 milyon olgu, 11.000-15.000 yatış, 100-150 ölüm; aşı sonrası insidans %90-91 azaldı |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-14 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları |
Suçiçeği, VARİSELLA-ZOSTER VİRUSUNUN (VZV) PRİMER ENFEKSİYONUDUR; ÇOCUKLUK ÇAĞINDA YAYGIN, ATEŞLİ, DÖKÜNTÜLÜ BİR HASTALIKTIR ve DUYUSAL GANGLİONİK NÖRONLARDA ÖMÜR BOYU LATENT ENFEKSİYON BIRAKIR (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 280).
ℹ️ İki hastalık, tek virusPRİMER ENFEKSİYON = SUÇİÇEĞİ. LATENT ENFEKSİYONUN YENİDEN AKTİVASYONU = Herpes Zoster.
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Aile | VZV, HERPES SİMPLEKS VİRUSUNA BENZERLİK GÖSTEREN NÖROTROFİK BİR İNSAN HERPESVİRUSUDUR |
| Yapı | VZV ZARFLI; HÜCRESEL ve HUMORAL BAĞIŞIKLIK HÜCRELERİNİN HEDEFİ OLAN 71 PROTEİNİ KODLAYAN ÇİFT ZİNCİRLİ BİR DNA GENOMU İÇERİR |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Aşı öncesi | 1995’te suçiçeği aşısı bulunmadan önce, ABD’de NEREDEYSE HERKESİN GEÇİRDİĞİ BULAŞICI BİR ÇOCUKLUK ENFEKSİYONUYDU; çocukların çoğu 10 YAŞINA KADAR ENFEKTE OLUYOR, YETİŞKİNLERİN %5’İNDEN AZI DUYARLI KALIYORDU |
| İklim etkisi | ILIMAN İKLİME SAHİP OLAN ÜLKELERDE ENFEKSİYON PATERNİ KARAKTERİSTİK OLMAYA DEVAM ETMEKTEDİR; TROPİK BÖLGELERDE ÇOCUKLAR SUÇİÇEĞİNİ DAHA GEÇ EDİNİR ve GENÇ YETİŞKİNLERİN DAHA YÜKSEK BİR ORANI DUYARLI KALIR |
| Aşı öncesi yük (ABD) | HER YIL YAKLAŞIK 4 MİLYON SUÇİÇEĞİ, 11.000-15.000 HASTANEYE YATIŞ ve 100-150 ÖLÜM |
| Risk grupları | Suçiçeği BEBEKLERDE, YETİŞKİNLERDE ve BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ BASKILANMIŞ KİŞİLERDE SAĞLIKLI ÇOCUKLARA GÖRE DAHA YÜKSEK KOMPLİKASYON ve ÖLÜM ORANLARI OLAN CİDDİ BİR HASTALIKTIR |
| Bulaştırıcılık | Suçiçeğinin AYNI EVDE BULUNAN VZV DUYARLI BİREYLERE %65-86 ORANINDA BULAŞIR; OKUL İÇİ TEMASTA BU ORAN DAHA DÜŞÜKTÜR |
| Bulaşıcı dönem | Suçiçeği, DÖKÜNTÜ ORTAYA ÇIKMADAN 24-48 SAAT ÖNCE VE VEZİKÜLLER KABUKLANINCAYA KADAR, GENELLİKLE DÖKÜNTÜNÜN BAŞLAMASINDAN 3-7 GÜN SONRA BULAŞICIDIR |
| Aerosol bulaş | VZV’nin KUTANÖZ LEZYONLARLA VİRUSUN AEROSOLİZASYONU İLE YAYILDIĞINA DAİR KANITLAR MEVCUTTUR, ANCAK DAHA AZ ÖLÇÜDE OROFARİNGEAL SEKRESYONLARDAN DA YAYILMA MEYDANA GELEBİLİR |
| Zonadan suçiçeği | DUYARLI KİŞİLERE, VZV OLAN YETİŞKİNLER ve ÇOCUKLARLA YAKIN TEMASTAN SONRA CİLT LEZYONLARINDAN VİRUSUN AEROSOLİZASYONU YOLUYLA DA SUÇİÇEĞİ BULAŞABİLİR |
💡 Aşı programının etkisi (ABD)İnsidans 1995’ten bu yana %90-91 AZALDI; SUÇİÇEĞİ İLE İLİŞKİLİ HASTANEYE YATIŞLAR %84 AZALDI.
Suçiçeği ile ilişkili ölümlerde 1990-1994 ile 2005-2007 arasında GENEL POPÜLASYONDA %88, 20 YAŞINDAN KÜÇÜK KİŞİLERDE %97’LİK BİR DÜŞÜŞ OLMUŞTUR.
DOLAYLI AŞILAMA ETKİLERİYLE AŞILAMA İÇİN UYGUN OLMAYAN 12 AYLIKTAN KÜÇÜK BEBEKLER DE DAHİL OLMAK ÜZERE TÜM YAŞ GRUPLARINDA MORBİDİTE ve MORTALİTEDE DÜŞÜŞLER GÖRÜLMÜŞTÜR — toplum bağışıklığının klasik örneği.
2006’da ÇOCUKLUK ÇAĞI SUÇİÇEĞİ AŞILAMASI 2 DOZ OLARAK DÜZENLENMİŞTİR.
| Aşama | İçerik |
|---|---|
| Giriş | Primer enfeksiyon (suçiçeği), virusun ÜST SOLUNUM YOLU ve TONSİLLER LENFOİD DOKU MUKOZASINA YERLEŞMESİNDEN KAYNAKLANIR |
| İnkübasyon | 10-21 GÜNLÜK İNKÜBASYON SÜRESİNİN BAŞLARINDA, VİRUS BÖLGESEL LENFOİD DOKUDA ÇOĞALIR ve T LENFOSİTLERE YAYILIR |
| Viremi | Bu da virusun DERİDE YAYILIMI ve VİREMİYE NEDEN OLUR, BİRKAÇ GÜN SONRA DOĞAL BAĞIŞIKLIK YANITI GELİŞİR |
| Döküntü | DERİDE DOĞUŞTAN GELEN BAĞIŞIKLIĞIN ÜSTESİNDEN GELDİKTEN SONRA, KULUÇKA DÖNEMİ SONA ERDİĞİNDE YAYGIN KUTANÖZ LEZYONLAR GELİŞİR |
| Kontrol | ADAPTİF İMMÜN YANIT, ÖZELLİKLE HÜCRESEL BAĞIŞIKLIK, VİRAL REPLİKASYONU SINIRLAR ve HASTALIĞIN İYİLEŞMESİNİ SAĞLAR |
| İmmün yetmezlikte | Bağışıklığı baskılanmış çocuklarda HÜCRESEL İMMÜNİTE CEVABININ YETERSİZ OLMASI SÜREKLİ VİRAL REPLİKASYONA NEDEN OLUR; bu durum AKCİĞERLERDE, KARACİĞERDE, BEYİNDE ve DİĞER ORGANLARDA UZAMIŞ ve DİSSEMİNE ENFEKSİYONLARA YOL AÇAR |
| Latans | Latent enfeksiyon, KULUÇKA DÖNEMİNDE veya HASTALIK SÜRECİNDE GELİŞİR; VZV, RETROGRAD OLARAK DUYUSAL AKSONLARDAN OMURİLİK BOYUNCA DORSAL KÖK GANGLİONLARI ve KRANİAL SİNİR GANGLİONLARINA TAŞINIR |
| Enterik sinir sistemi | Latensi, ENTERİK SİNİR SİSTEMİ DE DAHİL OLMAK ÜZERE SPİNAL ve KRANİAL SİNİR GANGLİYONLARINI ENFEKTE EDEN VİREMİDEN DE GELİŞEBİLİR |
| Nerede kalır | VZV SADECE GANGLİON NÖRONLARINDA LATENT KALIR |
⚠️ Zoster sine herpeteLatent VZV’nin REAKTİVASYONU genellikle TEK TARAFLI ve DERMATOMAL VEZİKÜLER DÖKÜNTÜ olarak kendini gösteren Herpes Zoster neden olur.
VZV reaktivasyonu DÖKÜNTÜ OLMADAN (ZOSTER SİNE HERPETE) da meydana gelebilir: DÖKÜNTÜSÜZ TEK TARAFLI DERMATOMAL AĞRI, ASEPTİK MENENJİT ve GASTROİNTESTİNAL HASTALIK (ENTERİK ZOSTER) ile karakterize vakalar vardır.
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Kuluçka | Kuluçka süresi 10 İLA 21 GÜN ARASINDA DEĞİŞMESİNE RAĞMEN HASTALIK GENELLİKLE MARUZİYETTEN 14-16 GÜN SONRA BAŞLAR |
| Subklinik | SUBKLİNİK SUÇİÇEĞİ NADİRDİR; NEREDEYSE MARUZ KALAN TÜM DUYARLI KİŞİLERDE, BAZI DURUMLARDA FARK EDİLMEYECEK KADAR HAFİF DE OLSA DÖKÜNTÜ OLUŞUR |
| Prodrom | Prodromal semptomlar ÖZELLİKLE BÜYÜK ÇOCUKLARDA ve YETİŞKİNLERDE GÖRÜLEBİLİR |
| Prodromun zamanı | DÖKÜNTÜ ORTAYA ÇIKMADAN 24-48 SAAT ÖNCE ATEŞ, HALSİZLİK, ANOREKSİ, BAŞ AĞRISI ve BAZEN HAFİF KARIN AĞRISI ORTAYA ÇIKABİLİR |
| Ateş | Ateş genellikle 37.8-38.9 °C’DİR, ANCAK 41.1 °C KADAR YÜKSEK OLABİLİR; ATEŞ ve DİĞER SİSTEMİK SEMPTOMLAR GENELLİKLE DÖKÜNTÜ BAŞLADIKTAN SONRA 2-4 GÜN İÇİNDE DÜZELİR |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Yerleşim | Suçiçeği lezyonları genellikle KAFA DERİSİ, YÜZ ve GÖVDEDE GÖRÜLÜR |
| Evrim | İlk ekzantem, AÇIK RENKLİ SIVI DOLU VEZİKÜLLER OLUŞTURMAK İÇİN PAPÜLER AŞAMADA GELİŞEN YOĞUN PRURİTİK ERİTEMATÖZ MAKÜLLERDEN OLUŞUR |
| Bulanıklaşma | Lezyonların BULANIKLAŞMASI ve GÖBEKLENMESİ 24-48 SAAT İÇİNDE BAŞLAR |
| Eş zamanlı evreler | İlk lezyonlar KABUKLANIRKEN, ÖNCE GÖVDEDE ve SONRA EKSTREMİTELERDE YENİ LEZYONLAR OLUŞUR; ÇEŞİTLİ AŞAMALARDAKİ LEZYONLARIN EŞ ZAMANLI VARLIĞI KARAKTERİSTİKTİR (Şekil 280.1) |
| Dağılım | Döküntü SANTRAL (“kırpma” dağılımı) OLARAK VÜCUDUN ORTASINDA veya ORTASINA YAKINDIR; DÖKÜNTÜLERİN BÜYÜK ÇOĞUNLUĞU GÖVDE ve EKSTREMİTELERİN PROKSİMALİNDE BULUNUR |
| Mukoza | OROFARİNKS ve VAJİNA MUKOZASINDA ÜLSERATİF LEZYONLAR YAYGINDIR; birçok çocukta GÖZ KAPAKLARINDA ve KONJUNKTİVALARDA VEZİKÜLER LEZYONLARA RASTLANABİLİR |
| Kornea | KORNEA TUTULUMU ve CİDDİ OKÜLER HASTALIK NADİRDİR |
| Lezyon sayısı | Sağlıklı çocuklarda suçiçeği lezyonlarının sayısı 10 İLE 1.500 ARASINDA DEĞİŞİKLİK GÖSTERSE DE ORTALAMA LEZYON SAYISI YAKLAŞIK 300’DÜR |
| İkincil olgular | EV İÇİ TEMASLA BULAŞMADA ve DAHA BÜYÜK ÇOCUKLARDA ORTAYA ÇIKAN HASTALIK GENELLİKLE DAHA FAZLA LEZYON OLUŞUR ve YENİ LEZYON GELİŞİMİ 7 GÜNDEN SONRA DA DEVAM EDEBİLİR |
| Deri bozukluğu zemini | EKZANTEM, YAKIN ZAMANDA GÜNEŞ YANIĞI veya EGZAMA GİBİ CİLT BOZUKLUKLARI OLAN ÇOCUKLARDA ÇOK DAHA AĞIR OLABİLİR |
| Pigment | Lezyon bölgelerinin HİPOPİGMENTASYONU veya HİPERPİGMENTASYONU BAZI ÇOCUKLARDA GÜNLER HATTA HAFTALARCA DEVAM EDEBİLİR; ANCAK LEZYONLAR İKİNCİL OLARAK ENFEKTE OLMADIKÇA CİDDİ SKARLAŞMA BEKLENMEZ |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Etiyoloji | Aşılamadan sonra ortaya çıkan variselliform döküntüler VAHŞİ TİP VZV, AŞI SUŞU VZV veya DİĞER ETİYOLOJİLERİN (örn. BÖCEK ISIRIKLARI, KOKSAKİVİRUS) BİR SONUCU OLABİLİR |
| Zamanlama | Aşılama sonrası 0-42. GÜNLERDE, VAHŞİ TİP veya AŞI SUŞU VZV’DEN DÖKÜNTÜ OLASILIĞI, BİR BİREYİN AŞILAMA PROGRAMININ AŞAMASINA BAĞLI OLARAK DEĞİŞİR |
| Erken dönem | Aşı programının erken aşamalarında, İLK 1-2 HAFTA İÇİNDEKİ DÖKÜNTÜ HÂLÂ EN YAYGIN OLARAK VAHŞİ TİP VZV’DEN KAYNAKLANMAKTADIR |
| 14-42. gün | Aşılamadan 14-42 GÜN SONRA ORTAYA ÇIKAN DÖKÜNTÜ VAHŞİ TİP veya AŞI SUŞLARININ BİR SONUCU OLABİLİR |
| Aşı suşu döküntüsü | Aşıdan sonra AŞI SUŞUNDAKİ VZV’NİN NEDEN OLACAK DERECEDE HAFİFTİR; genellikle ASEMPTOMATİK veya YAKIN LEZYONA NEDEN OLUR, ancak NADİRDİR |
| Virülans | AŞI VİRUSUNUN VİRÜLANSI KLİNİK OLARAK GÖSTERİLMEMİŞTİR |
⚠️ “Breakthrough” suçiçeği (aşıya rağmen)DÖKÜNTÜ BAŞLANGICINDAN 42 GÜN ÖNCE AŞILANMIŞ BİR KİŞİDE ORTAYA ÇIKAN ve VAHŞİ TİP VİRUSUN NEDEN OLDUĞU HASTALIKTIR.
BİR DOZ SUÇİÇEĞİ AŞISI, ORTA ve ŞİDDETLİ SUÇİÇEĞİNİN ÖNLENMESİNDE %98 ve VAHŞİ TİP VZV’YE MARUZ KALDIKTAN SONRA TÜM HASTALIKLARI ÖNLEMEDE %82 ETKİLİDİR.
Bu durum ev, okul veya kreş gibi salgın ortamlarında VZV’ye YAKIN MARUZİYET SONRASI BİR DOZ AŞI ALAN HER BEŞ ÇOCUĞUN YAKLAŞIK 1’İNDE “BREAKTHROUGH” SUÇİÇEĞİ ENFEKSİYONU OLABİLECEĞİ ANLAMINA GELİR.
“Breakthrough” hastalıktaki döküntü SIKLIKLA ATİPİKTİR ve BASKIN OLARAK MAKÜLOPAPÜLERDİR; VEZİKÜLER DÖKÜNTÜ DAHA AZ GÖRÜLÜR. HASTALIKTA EN FAZLA 50 LEZYONUN OLDUĞU HAFİF DÖKÜNTÜ, DAHA AZ KOMPLİKASYON ve DAHA AZ YA DA ATEŞSİZ BİR KLİNİK VARDIR.
“Breakthrough” vakaları DAHA AZ BULAŞICIDIR ancak bulaşıcılık, LEZYONLARIN SAYISI İLE ORANTILI OLARAK DEĞİŞİR: TİPİK “BREAKTHROUGH” VAKALARININ (<50 LEZYON) YAKLAŞIK ÜÇTE BİRİ BULAŞICIDIR, ≥50 LEZYONLU ATILIM VAKALARI İSE VAHŞİ TİP KADAR BULAŞICIDIR.
Sonuç olarak, “breakthrough” hastalık olan çocuklar POTANSİYEL OLARAK ENFEKSİYÖZ KABUL EDİLMELİ ve LEZYONLAR KABUKLANIP YENİ LEZYON OLUŞMAYINCAYA KADAR OKULDAN UZAK TUTULMALIDIR.
💡 İki doz, bir dozdan daha koruyucudurBİR KLİNİK ÇALIŞMADA 2 DOZ AŞI UYGULAMASININ TÜM HASTALIKLARI ÖNLEME ORANI %98, GÜNLÜK AŞILAMA KOŞULLARINDA %92’DİR.
ABD’de RUTİN 2 DOZ AŞILAMAYA GEÇİLMESİ, YALNIZCA 1 DOZ AŞILANAN ÇOCUKLAR ARASINDA MEYDANA GELEN OKUL SALGINLARINI ÖNEMLİ ÖLÇÜDE AZALTMIŞTIR.
2 DOZ AŞI YAPILANLAR ARASINDA “BREAKTHROUGH” HASTALIĞA YAKALANMA OLASILIĞI 1 DOZ ALANLARDAN DAHA AZDIR ve HASTALIK DAHA HAFİF GEÇİRİLİR.