| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma, solunum |
| ad-tr | Kronik Grup A Streptokok Taşıyıcılığı ve Tekrarlayan Farenjit |
| ad-en | Chronic Group A Streptococcal Carriage and Recurrent Pharyngitis |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-08 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi — Bölüm 409 |
ℹ️ TanımUYGUN ANTİBİYOTİK TEDAVİSİNE VEYA SEMPTOMLARIN DÜZELMESİNE RAĞMEN FARİNKSİNDE GAS BULUNMAYA DEVAM EDEN HASTALAR STREPTOKOK TAŞIYICISIDIR. BU HASTALARDA ORGANİZMAYA ENFLAMATUAR YANIT OLMAZ VEYA ÇOK AZ OLUR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| Hipotez | Durum |
|---|---|
| Antibiyotik yetersizliği | KRONİK TAŞIYICILIĞIN NEDENLERİ BİLİNMEMEKTEDİR; KESİNLİKLE ANTİBİYOTİK TEDAVİSİNE PENİSİLİN DİRENCİ YA DA TEDAVİYE UYUMSUZLUK İLE İLGİLİ DEĞİLDİR |
| Faringeal β-laktamaz üreten organizmalar | KO-PATOJENİTE KAVRAMINI (FARİNKSTE β-LAKTAMAZ ÜRETEN ORGANİZMALARIN VARLIĞI) DESTEKLEYEN ÇOK AZ KANIT VARDIR |
✅ Taşıyıcılar risk oluşturmazTAŞIYICILARIN DİĞER KİŞİLERE TEMASLARI İLE ÇOK AZ RİSK OLUŞTURUR, ANCAK SONRAKİ BOĞAZ AĞRISI ATAKLARINDA TANI KONULMASINI ZORLAŞTIRABİLİR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
STREPTOKOK TAŞIYICISI OLAN (GAS İLE KRONİK KOLONİZASYONU OLAN) BİR ÇOCUK TAMAMEN VİRAL ENFEKSİYONA BAĞLI FARENJİT İÇİN DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE GAS TEST SONUCU POZİTİF OLABİLİR.
⚠️ Tedaviye yaklaşımTEKRARLAYAN POZİTİF TEST SONUCU OLAN FARENJİTLER AİLE VE HEKİMLERDE ENDİŞE YARATIR. KRONİK TAŞIYICILIĞI ORTADAN KALDIRMA ÇABASI GENELLİKLE GEREKSİZDİR. BUNUN YERİNE, KLİNİK FARENJİTİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE TEDAVİSİ, KRONİK TAŞIYICILIĞI GÖZ ÖNÜNE ALINMAKSIZIN, YUKARIDAKİ KLİNİK KRİTERLER KULLANILARAK, TEST POZİTİF HASTALARIN RUTİN OLARAK TEDAVİ EDİLMESİ VE NEGATİF TESTLERE SAHİP HASTALARDA ANTİBİYOTİKLERDEN KAÇINILMASI MANTIKLIDIR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
BU YAKLAŞIMDA GENELLİKLE HASTAYA VE AİLEYE KRONİK TAŞIYICILIĞIN ÖNEMLİ BİR SAĞLIK SORUNU OLMADIĞI GÜVENCESİ VERMEK BÜYÜK ÇABA GEREKTİRİR.
ℹ️ Uzmanlar şu az seçilmiş durumlarda eradikasyon önermektedir | Durum | |—| | TOPLUMDA ARA YA DA APSGN SALGINI OLDUĞUNDA | | AİLEDE VEYA HASTADA ARA ÖYKÜSÜ OLDUĞUNDA | | BAKIM EVİ, SAĞLIK TESİSİ GİBİ KAPALI YA DA YARI KAPALI BİR TOPLULUKTA GAS FARENJİTİ SALGINI OLDUĞUNDA | | AİLE YETERLİ TEDAVİYİ GÜVENCESİ VERMEK RAĞMEN AİLE BİREYLERİNİN BİRBİRİNE BULAŞTIRMASINA BAĞLI TEKRARLAYAN SEMPTOMATİK GAS FARENJİT ATAKLARI OLDUĞUNDA | | KRONİK TAŞIYICILIK VEYA TEKRARLAYAN STREPTOKOKAL FARENJİT NEDENİYLE Tonsillektomi ve Adenoidektomi Endikasyonları PLANLANDIĞINDA | | AİLE ÜYELERİ ARASINDA GAS TAŞINMASI İLE İLGİLİ DEĞİŞTİRİLEMEYEN AŞIRI ENDİŞE (“STREPTOFOBİ”) VARLIĞINDA |
| Rejim | Doz ve süre |
|---|---|
| Klindamisin | AĞIZDAN ALINAN 10 GÜNLÜK KLİNDAMİSİN TEDAVİSİ ETKİLİDİR (20 mg/kg/gün üçe bölünerek 10 günde verilir); ERİŞKİN DOZU 150-450 mg GÜNDE 3 DOZ |
| Amoksisilin-klavulanat | (40 mg amoksisilin/kg/gün 2.000 mg’a kadar çıkabilir, üçe bölünerek 10 günde verilir) |
| Rifampin + benzatin penisilin | DÖRT GÜNLÜK AĞIZDAN RİFAMPİN (20 mg/kg/gün 600 mg’a kadar çıkabilir, iki doza bölünerek) VE İNTRAMUSKÜLER BENZATİN PENİSİLİN BİR KERE YA DA AĞIZDAN PENİSİLİN 10 GÜN BOYUNCA KULLANILABİLİR (RİFAMPİN PENİSİLİN TEDAVİSİNİN İLK GÜNÜNDE BAŞLANIR) |
ℹ️ Neden tekrarlar?TEKRARLAYAN FARENJİTİN NEDENLERİ (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi):
M PROTEİN TİPİNE ÖZEL BAĞIŞIKLIK GELİŞTİRİLMEDİĞİ İÇİN AYNI M TİPİ İLE TEKRAR ENFEKTE OLMA
AĞIZDAN ANTİBİYOTİK TEDAVİSİNE KÖTÜ UYUM
Makrolidler DİRENCİ OLDUĞUNDA TEDAVİDE MAKROLİD VERİLMESİ
YENİ BİR M TİPİ İLE ENFEKTE OLMAK
İNTRAMUSKÜLER BENZATİN PENİSİLİN TEDAVİ UYUMSUZLUĞU ORTADAN KALDIRIR
STREPTOKOK TAŞIYICILIĞI DURUMUNDA GÖRÜNEN NÜKSLER TEKRARLAYAN FARENJİTİN BİR DİĞER NEDENİDİR
ATİPİK SEYREDİYORSA KRONİK GAS TAŞIYICILIĞI OLASIDIR
⚠️ Tekrarlayan Ateş sendromlarıTEKRARLAYAN GAS FARENJİTİ NADİRDİR, EĞER VARSA, BİR BAĞIŞIKLIK BOZUKLUĞUNUN BELİRTİSİDİR. BUNUNLA BİRLİKTE, TEKRARLAYAN ATEŞ VEYA OTOENFLAMATUAR SENDROMLARIN BİRÇOĞU, UZAMIŞ FARENJİT (>1 HAFTA), Enfeksiyöz Mononükleoz VE LEMIERRE SENDROMUNDA GÖRÜLEBİLİR. AYNI ZAMANDA NÖTROPENİ, SLE, EBH GİBİ OTOİMMÜN HASTALIKLAR, TEKRARLAYAN ATEŞ SENDROMU GİBİ EŞLİK EDEN BOZUKLUKLARI TELKİN ETMEKTEDİR. BU GİBİ DURUMLARDA FARENJİT, ALTTA YATAN TANIYI DÜŞÜNDÜRMESİ GEREKEN BİR DİZİ KLİNİK BULGUDAN BİRİ OLACAKTIR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Endikasyon | TONSİLLEKTOMİ, BELGELENMİŞ SIK FARENJİT GEÇİREN HASTALARDA (ÖNCEKİ YILDA HER YIL ≥7 ATAK, ÖNCEKİ 3 YILDA HER YIL ≥3 ATAK) FARENJİT SIKLIĞINI YILDA 1-2’YE AZALTIR |
| Doğal seyirle karşılaştırma | BUNUNLA BİRLİKTE TEDAVİ EDİLMİŞ FARENJİT SIKLIĞI (GAS OLAN VEYA OLMAYAN) ZATEN ZAMANLA AZALMAKTADIR |
| İki yıl sonra | TONSİLLEKTOMİ YAPILDIKTAN SONRAKİ İKİ YIL AĞIR ETKİLENEN ÇOCUKLARDAKİ FARENJİT SIKLIĞI AMELİYAT OLAN VE OLMAYAN ÇOCUKLARDA BENZERDİR |
| Risk-yarar | AZ SAYIDA ÇOCUK ÇOK ŞİDDETLİ ETKİLENİR, TONSİLLEKTOMİNİN KISITLI FAYDASI İLE ANESTEZİ VE CERRAHİNİN GETİRDİĞİ RİSKLER İYİ TARTILMALIDIR |
⚠️ Belgelenmemiş ataklar yetersizdirBELGELENMEMİŞ TEKRARLAYAN FARENJİT ÖYKÜSÜ TONSİLLEKTOMİ ÖNERİLMESİ İÇİN YETERSİZDİR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
💡 TUS ipucu — taşıyıcılık ve tekrarlayan farenjit
- TAŞIYICI = ANTİBİYOTİK SONRASI GAS POZİTİF AMA ENFLAMATUAR YANIT YOK.
- TAŞIYICILIK PENİSİLİN DİRENCİ VEYA TEDAVİ UYUMSUZLUĞU DEĞİLDİR — nedeni bilinmiyor.
- TAŞIYICILAR BULAŞTIRICI DEĞİLDİR VE ARA/APSGN RİSKİ TAŞIMAZ — eradikasyon genellikle gereksizdir.
- ERADİKASYON ENDİKASYONLARI: toplumda ARA/APSGN salgını · ailede veya hastada ARA öyküsü · kapalı toplulukta salgın · aile içi döngü · tonsillektomi planı · “streptofobi”.
- ERADİKASYONDA PENİSİLİN TEK BAŞINA YETMEZ — klindamisin, amoksisilin-klavulanat veya rifampin + penisilin.
- TONSİLLEKTOMİ EŞİĞİ: önceki yılda ≥7 atak VEYA önceki 3 yılda her yıl ≥3 atak — ve ATAKLAR BELGELENMİŞ OLMALIDIR.
- TONSİLLEKTOMİNİN FAYDASI 2 YILDA KAYBOLUR — ameliyat olan ve olmayan çocuklarda farenjit sıklığı benzer hale gelir.
- ÇOK SIK TEKRARLAYAN FARENJİT → BAĞIŞIKLIK BOZUKLUĞU, PFAPA, NÖTROPENİ, SLE, EBH düşün.
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.