Eşanlamlılar: GPA, Granülomatöz Polianjiitis, Wegener Granülomatozu
Kategori: Romatoloji · Tür: hastalık
Özet
Granülomatöz polianjiit (Wegener granülomatozu), nedeni bilinmeyen, orta ve küçük çaplı damarları tutan, pauci-immün nekrotizan ANCA ilişkili vaskülittir; klasik triadı üst ve alt solunum yolunda nekrotizan granülom ile pauci-immün kresentik glomerülonefrittir. Çocukluk çağında en sık ANCA ilişkili vaskülit türüdür, ortalama tanı yaşı 10,7-14’tür ve kızlarda sıktır; hastaların %80-90’ında c-ANCA (PR3-ANCA) pozitiftir, azında MPO-ANCA vardır. Ateş, halsizlik ve kilo kaybı gibi konstitüsyonel semptomlar sık, kas-iskelet tutulumuyla eklem ağrısı ve miyalji yaklaşık yarıda görülür. Üst solunum yolu bulguları kronik pürülan ya da kanlı burun akıntısı, tekrarlayan Epistaksis, kronik veya tekrarlayan sinüzit (çocukların üçte ikisinde), sinüs hassasiyeti, işitme kaybı, oral ülser veya granülom, nazal septum perforasyonu ve eğer burundur. Subglottik ve trakeobronşiyal stenoz çocuklarda erişkinden yaklaşık beş kat sıktır; ses kısıklığı ve stridor yapar. Akciğerde en sık radyolojik bulgu kavitasyon gösterebilen pulmoner nodüldür (%54); fikse infiltrat (%36), kavite (%21), Plevral Efüzyon (%14), kronik öksürük, nefes darlığı ve hemoptizi görülür, alveoler hemoraji hemoptizi, Anemi ve yaygın alveoler infiltrasyon triadıyla belirir. Böbrekte proteinüri, eritrosit silendirli hematüri ve kreatinin yüksekliği (yaklaşık yarıda) bulunur; ayrıca deri ülseri, döküntü, anemi, Lökositoz, trombositoz ve venöz tromboembolizm riski artışı vardır. Tanı EULAR/PRINTO/PRES ölçütleriyle konur: histopatoloji (granülomatöz inflamasyon), üst solunum yolu tutulumu, laringo-trakeo-bronşiyal tutulum, akciğer tutulumu, ANCA pozitifliği ve böbrek tutulumu; 6 ölçütten en az 3’ü varlığında duyarlılık %93,3, özgüllük %99,2’dir. Kesin tanı biyopsiyle konur. Tedavi glukokortikoid ile siklofosfamid veya rituksimab remisyon indüksiyonu, ardından azatioprin, metotreksat veya rituksimab idamesidir. Ayırıcı tanıda Eozinofilik Granülomatöz Polianjiit, kronik granülomatöz hastalık, Mikroskobik Polianjiit, pulmoner histoplazmoz, sarkoidoz, sistemik lupus eritematozus ve idiyopatik pulmoner hemosideroz yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- ANCA ilişkili, orta ve küçük çaplı damarları tutan vaskülittir; üst ve alt solunum yollarında nekrotizan granülomlar ve pauci-immün glomerülonefrit ile karakterizedir. Çocuklarda ortalama tanı yaşı 14’tür; tedavi glukokortikoid ile siklofosfamid veya rituksimab ile remisyon indüksiyonu ve idame tedavisidir. (Göğüs Hastalıkları › Granülomatöz Akciğer Hastalıkları; s.2877, s.2878, s.2879, s.2880)
- Nedeni bilinmeyen, c-ANCA ilişkili nekrotizan granülomatöz vaskülit; üst solunum yolu, akciğer ve böbreği tutar. Kesin tanı biyopsiyle konur. (Göğüs Hastalıkları › İnterstisyel Akciğer Hastalıkları 2 Yaş Altı Ve 2 Yaş Üstü; s.2923, s.2924)
- Üst ve alt solunum yollarında nekrotizan granülom, nekrotizan glomerülonefrit ve küçük damar vasküliti ile karakterizedir; pulmoner kapilleritis ve alveoler kanama nedeni olabilir. cANCA (proteinaz 3) tipiktir. (Göğüs Hastalıkları › Pulmoner Hemosiderozis; s.3062)
- Granülomatöz inflamasyonla seyreden, küçük-orta damarları tutan pausi-immün nekrotizan ANCA ilişkili vaskülit; klasik triadı üst ve alt solunum yolu tutulumu ile pausi-immün kresentik glomerülonefrittir. Çocukluk çağında en sık AİV türüdür, ortalama tanı yaşı 10.7-14 yıl, kızlarda sıktır; hastaların %80-90’ında PR3-ANCA pozitiftir. Tedavide glukokortikoid ile siklofosfamid veya rituksimab indüksiyonu, ardından azatioprin, metotreksat veya rituksimab ile idame uygulanır. (Romatoloji › Anti-nötrofil Sitoplazmik Antikor (anca) İle İlişkili Vaskülitler; s.3589, s.3590, s.3591, s.3592)
- Kanlı burun akıntısına neden olan sistemik inflamatuar hastalık. (Kulak Burun Boğaz › Epistaksis; s.5018)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- GPA (eski adı Wegener granülomatozu) orta-küçük çaplı arterleri tutan idiyopatik vaskülittir; üst ve alt solunum yollarında nekrotizan granülomlar ve pauci-immün glomerülonefrit ile karakterizedir; Wegener granülomatozisi: nedeni bilinmeyen nadir ANCA ilişkili vaskülit; kan damarlarını içeren birçok dokuda inflamasyon; primer olarak üst solunum yolu, akciğer ve böbrek (s.2877, s.2923)
- GPA granülomatöz inflamasyonla ilişkili küçük-orta damar, sistemik, pauci-immün nekrotizan vaskülittir; klasik triad: pauci-immün kresentik GN ile üst ve alt solunum yolu tutulumu (s.3591).
- Üst ve alt solunum yollarında nekrotizan granülom (kavitasyonlu/kavitasyonsuz), nekrotizan glomerülonefrit ve küçük damar vasküliti ile karakterizedir (Wegener granülomatozu); pulmoner kapilleritisle ilişkili kanama nedenidir (s.3061, s.3062).
- AİV üç alt grup: GPA (eski Wegener granülomatozu), MPA, EGPA (eski Churg-Strauss) (s.3589, s.2877)
- ANCA ilişkili vaskülit (AİV) ağırlıklı küçük ve orta damarları (kapiller, venül, arteriyol, küçük arter) tutan sistemik otoimmün hastalıktır (s.3589).
- 1994 Chapel Hill konferansında vaskülitler damar çapına göre büyük, orta, küçük damar olarak üçe ayrıldı; 2012’de yeniden gözden geçirilip AİV küçük damar vasküliti olarak tanımlandı (s.3589).
- İki form: sistemik ve sınırlı (yalnızca üst solunum yolu); böbrek tutulumsuz sınırlı GPA çocuklarda nadirdir (s.2878).