Glikojen Depo Hastalığı Tip VI ve IX

Karaciğer glikojen fosforilaz (tip VI) ve fosforilaz kinaz (tip IX) eksiklikleri; hepatomegali + ketotik Hipoglisemili Bebek ve Çocuğa Yaklaşım ile giden, tip I’den daha hafif karaciğer glikojenozları (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Bölüm 105.1).

Tip VI — Hers hastalığı

• “GDH tip VI’nın nedeni, karaciğer glikojen fosforilaz eksikliğidir. Muhtemelen hastalığın gerçekte olduğundan az bildirilmesi nedeniyle, özellikleri ortaya konmuş olan hasta sayısı görece azdır.”
• “Hastalar genellikle erken çocuklukta hepatomegali ve Büyüme Geriliği ile bulgu verirler. Hipoglisemi, Hiperlipidemiler ve hiperketozisin şiddeti değişkendir. Ketotik Hipoglisemi gece boyunca süren ya da uzamış açlık sonrası ortaya çıkabilir. Laktik asit ve ürik asit düzeyleri normaldir.”
• “GDH tip VI’nın tutulum spektrumu geniş olup bazı hastalarda klinik bulgular daha ağırdır.” Karaciğerde fokal nodüler hiperplazi ve karsinoma dönüşen adenom bildirilmiştir.
• “GDH VI, otozomal resesif bir hastalıktır. Tanı, kromozom 14q21-22’de bulunup 20 ekzondan oluşan karaciğer fosforilaz geninin (PYGL) moleküler incelemesi ile doğrulanabilir.”Mennonitlerde kurucu varyant.

Tip IX — fosforilaz kinaz eksikliği

• “GDH tip IX, heterojen bir glikojenoz grubudur. Glikojen yıkımının hız kısıtlayıcı basamağındaki olan fosforilaz kinaz (PhK) enzimindeki eksiklik sonucu oluşur. Bu enzimin, her biri ayrı kromozomlarda bulunan ve çeşitli dokularda farklı eksprese olan dört alt birimi (α, β, γ, δ) vardır.”
• Klinik:“genellikle yaşamın ilk iki yılı içerisinde fark edilebilir. Belirtiler arasında boy kısalığı ile orta ila ağır hepatomegaliye bağlı karın şişliği yer alır.”“Hiperketotik hipoglisemi varsa hafif olabilir.”“GDH I’in aksine, Laktik Asidoz ile Giden Sendromlar, kanamaya yatkınlık ve ishal beklenmez.”“Tüm GDH IX alt tiplerinin toplam insidansı yaklaşık 100 bin canlı doğumda birdir.”

Tanı ve tedavi

• “PhK eksikliği tanısı, etkilenmiş dokularda enzimatik bozukluğun gösterilmesiyle konabilir.”“Karaciğer PhK eksikliği olan hastalarda genellikle transaminazlar yüksek, trigliseritler ve kolesterol hafif artmış, ürik asit ve laktat normal, glukagon yanıtları normal bulunur.”
• Tedavi (eğitim amaçlı):“Karaciğer PhK eksikliğinin tedavisi semptomatiktir.” Sık öğünler, kompleks karbonhidrat ve protein; gerekirse mısır nişastası 0,6-2,5 gr/kg altı saatte bir.

TUS İpuçları

💡 Hafif karaciğer glikojenozuHepatomegali + büyüme geriliği + hafif ketotik hipoglisemi + laktat ve ürik asit NORMAL + glukagon yanıtı normal → GDH VI veya IX. Erkek çocuk ise en olası X’e bağlı PHKA2 (en sık form); genellikle yaşla düzelir.

Bağlantılar

• Glikojen Depo Hastalığı Tip I
• Glikojen Depo Hastalığı Tip III