Eşanlamlılar: FBPase Eksikliği, FBPaz Eksikliği
Kategori: Metabolizma · Tür: hastalık
Özet
Glukoneogenezin hız kısıtlayıcı enzimi FBPase eksikliğine bağlı, FBP1 mutasyonlu otozomal resesif bozukluktur. Açlık, enfeksiyon, kusma, ishal, ateş ve fruktoz sonrası İdiyopatik Ketotik Hipoglisemi ve Laktik Asidoz atakları görülür; klinik Glikojen Depo Hastalığı Tip 1’e benzer, yenidoğan döneminde ölümcül olabilir. Hepatomegali, hiperürisemi, anyon açığı artmış metabolik asidoz ve hiperventilasyon, ajitasyon, taşikardi, aşırı terleme, Nöromüsküler Hipotoni, apne, konvülziyon ve koma görülür; laktat/piruvat oranı düşüktür (<25). Gliserol yüksekliğine bağlı psödo-hipertrigliseridemi olabilir ve idrar organik asit analizinde gliserol ile gliserol-3-fosfat atılımı spesifiktir. Tedavisiz Çoklu Organ Yetmezliği gelişir; erken ve uzun süreli hipoglisemiye bağlı beyin hasarı ve zihinsel gerilik birkaç çocukta bildirilmiştir. Tanı periferik lökositlerde moleküler genetik analizle, mutasyon yoksa karaciğer biyopsisinde enzim aktivitesiyle (rezidüel aktivite normalin %0-30’u) konur; monosit enzim düzeyi daha güvenilirdir, fruktoz tolerans testi tehlikeli olduğundan yapılmaz. Tedavi akut glukoz-bikarbonat infüzyonu, sık beslenme ve fruktoz kısıtlamasıdır. Ayırıcı tanıda glikojen depo hastalığı tip Ia ve Ib, piruvat dehidrojenaz ve piruvat karboksilaz eksikliği, solunum zinciri bozuklukları ve yağ asidi oksidasyon defektleri yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Glukoneogenez bozukluğu; klinik GDH tip 1’e benzer. (Çocuk Acil › Çocuklarda Hipoglisemi; s.769)
- Glukoneogenez bozukluğu; hipoglisemi, hepatomegali ve laktik asidozla seyreder, laktat/piruvat oranı düşüktür. (Metabolizma › Kalıtsal Metabolizma Hastalıklarına Klinik Ve Laboratuvar Yaklaşım; s.2419, s.2420, s.2433)
- Glukoneogenezin hız kısıtlayıcı enzimi FBPase eksikliğine bağlı, FBP1 (metinde FPF1) mutasyonlu otozomal resesif bozukluktur. Açlık, enfeksiyon ve fruktoz sonrası hipoglisemi ve laktik asidoz atakları görülür; yenidoğan döneminde ölümcül olabilir. Tanı genetik analiz veya karaciğer enzim aktivitesidir; tedavi akut glukoz-bikarbonat infüzyonu, sık beslenme ve fruktoz kısıtlamasıdır. (Metabolizma › Glukoneogenez Defektleri Ve Tanımlama; s.2534, s.2535)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Glukoneogenez enzim eksikliği; otozomal resesif; açlıkta yaşamı tehdit eden Hipoglisemi, Laktik Asidoz, hiperventilasyon, konvülziyon ve koma atakları (s.769, 2534)
- FBPase glukoneogenezin hız kısıtlayıcı basamağını katalize eder; fruktoz-1,6-difosfatı irreversibl olarak fruktoz-6-fosfata çevirir (ters yön için fosfofruktokinaz ve ATP gerekir); AMP enzimi inhibe eder, açlıkta lizozomal proteaz salınımıyla FBPase AMP’ye yanıtsız hale gelir (s.2534).
- Glukoneogenezin dört tersinmez enzimi: piruvat karboksilaz, PEPCK, FBPase, G6Paz; hepsinde ortak olan açlık hipoglisemisi ve laktatın glukoza çevrilememesine bağlı laktik asidozdur (s.2533).
Etiyoloji ve patogenez
- Diyet fruktozu dahil tüm glukoneojenik öncülerden glukoz üretimi bozulur; glisemik stresde (enfeksiyon, açlık) glikojen tükenir, piruvat, alanin ve gliserol birikir; piruvatın laktat ve asetil-KoA’ya dönüşmesi laktik asidemi ve ketozise yol açar (s.2534).
- İlk kez 1970’te Baker ve ark. tarafından tekrarlayan Hipoglisemi ve metabolik asidoz atakları olan 5 yaşında kızda tanımlandı; 9q22.2-22.3’teki gen (metinde FPF1; FBP1) mutasyonları, genetik heterojen, 35 mutasyon bildirilmiş; InsG960-961 sık (s.2534).
- Türkiye çalışması: hastalar çoğunlukla enfeksiyon, açlık, nadiren fruktoz gibi katabolik stres sonrası yoğun bakıma yatmış; en sık mutasyon ekzon 2 delesyonu (c.-24-26_170+5192del) (s.2534).
Klinik bulgular ve seyir