| Özellik |
Değer |
| tags |
sendrom |
| ad-tr |
Ergende opiyat kullanımı, doz aşımı ve çekilme |
| ad-en |
Adolescent opiate use, overdose and withdrawal |
| omim |
- |
| gen |
- |
| lokus |
- |
| kalitim |
- |
| insidans |
Lise öğrencilerinin %0.8-5.3’ü eroin denediğini bildirmiştir |
| tus-onceligi |
çok yüksek |
| guncelleme |
2026-09-30 |
| kaynaklar |
Nelson - Bölüm 12 Ergen Sağlığı |
Ergende Opiyat Kullanımı
“Eroin, yüksek derecede bağımlılık yapan sentetik bir opiyat ilaç olup, afyon/haşhaş bitkisi içinde doğal olarak bulunan bir maddeden (morfin) yapılmaktadır.” (Nelson - Bölüm 12 Ergen Sağlığı, Bölüm 140.9)
Uygulama yolları
💡 TUS ipucu — IV etkisi 15-30 saniye“Enjekte edilebilen (damar içi ya da deriatlı), buruna çekilen/koklanan ya da içilen beyaz ya da kahverengi bir tozdur.”“Damar içi (IV) enjeksiyon ani bir etki yaratırken, deriatlı enjeksiyon dakikalar içinde, buruna çekmek 30 dakika içinde etki gösterir. Enjeksiyon sonrası, eroin kan-beyin engelini geçer, morfine dönüşür ve opiyat reseptörlerine bağlanır.”
- “Öforik etkisine tolerans gelişir ve kronik kullanıcılar aynı yoğun etkiyi elde edebilmek için daha fazla eroin almak zorunda kalırlar.”
- “Amerikan gençleri arasında eroin kullanımı, 1990’lı yılların ortalarında zirve yapmıştır fakat bazı banliyö topluluklarında evlerde bulunan reçete edilmiş opiyatların kullanılması olarak yeniden doğmuştur.”
- [!warning] Reçeteli opiyat = kapı
“Ülke çapında, lise öğrencilerinin %2.9’unun en az bir kez eroin denediklerini bildirilmiştir. En yüksek kullanım siyahi erkeklerde olup, banliyödeki lise öğrencilerine yaygınlık oranlarının giderek arttığı görülmüştür; oranlar %0.8 ile %5.3 arasında değişmektedir.”“Fentanil, daha güçlü bir opiyatür ve tek başına opiyat aşırı doz alımından sorumludur.”“Reçete edilen opiyatların oral ya da enjeksiyon yolu ile eğlence amaçlı (yasadışı) kullanımı, opiyat bağımlılığı ve opiyat aşırı kullanımı açısından önemli bir kaynaktır.”
Klinik bulgular
💡 TUS ipucu — “pinpoint” pupil“Ani etkiler arasında öfori, ağrının azalması, deride kızarma ve ”pinpoint” pupiller yer almaktadır (bkz. Tablo 140.17).”“Hipotalamus üzerindeki etki, vücut sıcaklığında düşme olarak görülür.”
- “En sık görülen dermatolojik lezyonlar olan ”izler”, büyük venlerin yolunu takip eden hipertrofik lineer yara izleridir. Daha küçük periferik yara izleri, iyileşmiş böcek ısırıklarını andırır ve kolaylıkla gözden kaçabilir.”
- “Eroini deri altına enjekte eden ergende, ekstremitelerinin büyük kısmında yağ nekrozları, lipodistrofi ya da atrofi görülebilir. Bu izleri kapatma girişimleri, olağandışı bölgelerde amatör dövmeler şeklinde kendini göstermektedir.”
- [!warning] Enfeksiyöz komplikasyonlar
“Steril olmayan teknikler ile ilaç kullanımının ikincil deri apseleri genellikle bulunmaktadır. Mekanizması bilinmeyen kalp kaybı vardır.”“Kronik eroin kullanıcısı, alışkanlığını desteklemek için fuhuşa başvurabilir ki bu durum cinsel yolla bulaşan hastalıklara (HIV Enfeksiyonu ve AIDS dahil), hamilelik ve diğer enfeksiyöz hastalıklara yakalanma riskini artırır.”“Anal sfinkter tonusunun artması ve düz kas itici kasılmalarının azalması sonucu Kabızlık gelişir.”“Enjeksiyon sırasında steril olmayan tekniklerin kullanılması, genellikle Staphylococcus aureus ya da Pseudomonas aeruginosa Enfeksiyonları kaynaklı serebral mikro apselere ya da endokardite yol açabilir.”“Ayrıca yanlış-pozitif ”Veneral Disease Research Laboratories” ve lateks fiksasyon testleri gibi anormal serolojik reaksiyonlar sıktır.”
Çekilme (yoksunluk)
💡 TUS ipucu — zaman çizelgesi“Sekiz saat ve üstü süre ile eroin kullanmayan bağımlı bir kişi, 24-36 saat süren bir seri fizyolojik bozukluğa maruz kalır ve bu duruma genel olarak ”çekilme” ya da yoksunluk sendromu denir (bkz. Tablo 140.17).”“En erken belirti esnemektir; lakrimasyon, midriazis, yorgunluk, uykusuzluk, ”tüylerin diken diken olması”, istemli kaslarda kramp, kemik ağrısı, bağırsak seslerinde artma ve ishal, taşikardi ve sistolik hipertansiyon bunu izler.”
- “Detoksifikasyon için en sık kullanılan yöntem metadon kullanımı olmasına karşın, eroin ve diğer opiyatların detoksifikasyonu ve idame tedavisinde bir opiyat agonist-antagonisti olan buprenorfin eklenebilir.”
- [!tip] TUS ipucu — buprenorfinin avantajı
“Buprenorfinin avantajı bağımlılık, aşırıdoz alımı ve çekilme etkileri açısından düşük risk taşıyor olması ve hekim ofislerinde mahremiyetinde dağıtılabilir olmasıdır.Davranışsal müdahaleler ile birleştirildiğinde detoksifikasyonda başarı oranı yükselir.”“Buprenorfin ve nalokson kombinasyonu, detoksifikasyon sırasında kötüye kullanımı en aza indirmek için formüle edilmiştir. Ayrıca klonidin ve tramadol, opiyoid çekilme belirtilerinde kullanılmaktadır.”
- “Kronik yineleyici bir sorun olan opiyoid kullanım bozukluğunda tedavi amaçlı kullanılan ilaçlar geleneksel olarak metadon idame tedavisini ve buprenorfini kapsamaktadır. Kötüye kullanımı önleyici opiyoid ilaç formülasyonları (ağrı kontrolü için opiyoid gerektiği zaman) viskoz jel oluşturan ve ezilmeye direnç gösteren haplar ya da sekestre edilmiş opiyoid antagonisti (naltrekson) içeren haplardır.”
Doz aşımı sendromu
⚠️ En sık ölüm nedeni“Doz aşımı sendromu, bir opiyat aşırı kullanımı sonrası gelişen akut bir reaksiyondur. Madde kullanıcıları arasında en başta gelen ölüm nedenidir.”“Klinik bulguları stupor ya da koma, nöbetler, miyotik pupiller (ciddi anoksi oluşmadığı sürece), solunum depresyonu, Siyanoz ve Pulmoner Ödem yer alır.”“Ayrıcı tanı, SSS travması, diyabetik koma, hepatik (ve diğer) ensefalopatiler, Reye Sendromu ve alkol, barbitürat, PCP ya da metadon doz aşımını içerir.”