| Özellik |
Değer |
| tags |
karşılaştırma |
| baslik |
Eritrosit sedimentasyon hızı ↔︎ C-reaktif protein; akut faz yanıtının yorumu |
| tus-onceligi |
yüksek |
| guncelleme |
2026-09-29 |
| kaynaklar |
Nelson - Bölüm 15 Romatolojik Hastalıklar |
ESH ve CRP Karşılaştırması
Tablo 178.5 — Eritrosit sedimentasyon hızı ve C-reaktif proteinin karşılaştırılması
|
ERİTROSİT SEDİMENTASYON HIZI |
C-REAKTİF PROTEİN |
| Avantajları |
“Literatürde çok miktarda klinik bilgi” · “Genel sağlık durumunu yansıtabilir” |
“Enflamatuar uyarana hızlı cevap verir” · “Klinik olarak anlamlı geniş bir aralıkta değerleri tespit edilebilir” · “Yaş ve cinsiyetten etkilenmez” · “Tek akut faz proteininin değerini yansıtır” · “Depolanmış serumda ölçülebilir” · “Nicelendirilmesi kesindir ve tekrarlanabilir” |
| Dezavantajları |
“Kırmızı kan hücresi morfolojisinden etkilenir” · “Anemi ve ‣ etkilenir” · “Hepsi akut faz reaktanı olmayan çok sayıda plazma proteininin düzeylerini yansıtır” · “Enflamatuar uyarana yavaş cevap verir” · “Taze örnek gerektirir” · “İlaçlardan etkilenebilir (IVIG)” |
“SLE hastalık aktivitesinde değişikliklere duyarlı değildir” |
(Firestein GS, Budd RC, Gabriel SE, et al. editörler: Kelley & Firestein’s textbook of rheumatology, 10. Basım, Philadelphia, 2017, Elsevier, Tablo 57-3, sayfa 849)
💡 TUS ipucu — iki klasik istisnaCRP, SLE hastalık aktivitesini yansıtmaz — lupusta ESH yükselirken CRP normal kalabilir; CRP yükselmesi lupuslu hastada enfeksiyon düşündürür (genel bilgi).
ESH, IVIG uygulamasından etkilenir — Kawasaki hastalığı tedavisi sonrası ESH yorumlanamaz.
Tablo 178.6 — Artmış C-reaktif protein düzeyi ile ilişkili durumlar
| Düzey |
Durumlar |
| NORMAL veya HAFİF YÜKSEKLİK (<1 mg/dl) |
“1. Şiddetli egzersiz · 2. Nezle · 3. Gebelik · 4. Gingivit · 5. Nöbetler · 6. Depresyon · 7. İnsülin rezistansı ve diyabet · 8. Bazı genetik polimorfizmler · 9. Obesite” |
| ORTA DERECEDE YÜKSEKLİK (1-10 mg/dl) |
“1. Miyokardiyal enfarktüs · 2. Malignensiler · 3. Pankreatit · 4. Mukozal enfeksiyonlar (‣, sistit) · 5. Çoğu sistemik otoimmün hastalık · 6. Romatoid artrit” |
| BELİRGİN DERECEDE YÜKSEKLİK (>10 mg/dl) |
“1. Akut bakteriyel enfeksiyonlar (%80-85) · 2. Majör travma, ameliyat · 3. Sistemik ‣” |
Tablo 178.7 — Artmış akut faz cevabı görülen, romatolojik olmayan diğer durumlar
| Sistem |
Değişiklikler |
| NÖROENDOKRİN DEĞİŞİKLİKLER |
“Ateş, uykululuk ve iştahsızlık” · “Kortikotropin-salgılayıcı hormon, kortikotropin ve kortizol artmış salınımı” · “Arginin vazopressin artmış salınımı” · “İnsülin-benzeri büyüme faktörü I’in azalmış üretimi” · “Katekolaminlerin artmış adrenal salınımı” |
| HEMATOPOETİK DEĞİŞİKLİKLER |
“‣” · “Lökositoz” · “Trombositoz” |
| METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER |
“Kas kaybı ve negatif nitrojen dengesi” · “Azalmış glukoneogenez” · “Osteoporoz” · “Artmış hepatik lipogenez” · “Yağ dokuda artmış lipoliz” · “Kasta ve yağ dokuda azalmış lipoprotein lipaz aktivitesi” · “Kaşeksi” |
| HEPATİK DEĞİŞİKLİKLER |
“Artmış metallotiyonein, tetiklenebilir nitrik oksit sentezi, heme oksijenaz, manganez süperoksit dismutaz ve metalloproteinaz 1’in doku inhibitörü” · “Azalmış fosfoenolpiruvat karboksikinaz aktivitesi” |
| PROTEİN OLMAYA PLAZMA BİLEŞENLERİNDE DEĞİŞİKLİKLER |
“Çinko eksikliği, ‣, bakır eksikliği” · “Artmış plazma retinol ve glutatyon konsantrasyonları” |
(Gabay C, Kushner I: Acute-phase proteins and other systemic responses to inflammation, N Engl J Med 340:448-454, 1999)
Pratik yorum
- “Enflamatuar belirteçler (eritrosit sedimentasyon hızı, C-reaktif protein) özgün değildir ve romatolojik hastalıkların yanı sıra enfeksiyonlar ve malignensilerde de yükselir (Tablolar 178.5 ve 178.6).”
- [!warning] Normal ESH/CRP romatolojik hastalığı dışlamaz
“Düzeyleri, artrit, skleroderma ve dermatomiyozit gibi bazı romatolojik hastalıklarda normal aralıkta da olabilir.”
- “Enflamatuar belirteçlerin ölçümü, romatolojik hastalıkların tanı sürecinden çok, tedavi cevabının takip edilmesinde faydalıdır.”
Bağlantılar