Eşanlamlılar: DHH, İdiyopatik Hipogonadotropik Hipogonadizm
Kategori: Endokrinoloji · Tür: hastalık
Özet
GnRH üretim, salgı veya işlev bozukluğudur; 50’den fazla gen (ANOS1, FGFR1, PROKR2 vb.) sorumlu olabilir, X’e bağlı, otozomal resesif/dominant veya oligojenik kalıtılır. Tam formda puberte gecikmesi ve prepubertal görünüm vardır; erkeklerde infantil dönemde Mikropenis, bilateral inmemiş testis (%36) ve küçük testis, kızlarda primer amenore ve sekonder seks karakteri yokluğu görülür. Çocukluk büyümesi normaldir ancak pubertal büyüme atağı yoktur; epifiz kapanması gecikmiştir (önikoid yapı), kemik yaşı 1-3 yıl geridir ve Osteoporoz riski vardır. LH ve FSH düşük, inhibin B düşüktür (<35 ng/L). Erkeklerde %75’inde pubertal bulgu hiç oluşmaz, %10-15 geri dönüşlüdür. Ayırıcı tanıda yapısal büyüme ve puberte gecikmesi yer alır. Tedavide seks steroidleri, gonadotropinler ve pulsatil GnRH kullanılır.
Bölümlerdeki özetler
- GnRH üretim, salgı veya işlev bozukluğu; 50’den fazla gen (ANOS1, FGFR1, PROKR2 vb.), X’e bağlı, otozomal resesif/dominant veya oligojenik. Erkeklerde %75’inde pubertal bulgu hiç oluşmaz; %10-15 geri dönüşlü. Tedavi seks steroidleri, gonadotropinler, pulsatil GnRH. (Endokrinoloji › Gecikmiş Puberte; s.2165, s.2166, s.2167, s.2168)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- GnRH üretim, salgılanma veya işlev bozukluğuna bağlı; kalıcı HH grubundadır; anosmi/hiposmi ile birlikteyse Kallmann sendromu, koku korunmuşsa normosmik idiyopatik HH (nİHH) (s.2165)
- Sıklık 1:5000-20.000 (Tablo 1) (s.2164)
Epidemiyoloji
- Kallmann sıklıkla X’e bağlı, erkeklerde sık: erkeklerde 1:30.000, kadınlarda 1:125.000; nİHH prevalansı net değil (s.2165)
Etiyoloji ve patogenez
- HHG aksını etkileyen 50’den fazla gen: GnRH nöron gelişim/göçü (ANOS1, HS6ST1, PROK2/PROKR2, SEMA3A/7A/3E, PLXNA1, CCDC141, FEZF1, CCN/NTN1, AMH/AMHR2, NDNF, SOX10, TUBB3, GLCE, FGFR1, FGF17, FGF8, IL17RD, DUSP6, FLRT3, SPRY4, KLB, WDR11, NR0B1, CHD7), nöronal aktivite (TAC3/TACR3, KISS1/KISS1R), GnRH fonksiyonu (GNRH1/GNRHR, FSHB, LHB), hipotalamo-hipofizer gelişim (DAX1, HESX1, LHX3, PROP1, SOX2); X’e bağlı, otozomal resesif ve dominant kalıtım, oligojenik model; hastaların ~%50’sinde genetik neden saptanamaz (s.2165)
- Embriyogenezde GnRH nöronlarının olfaktör plaktan hipotalamusa/hipofize göçü koku ile gonadal kontrol arasında gelişimsel bağlantı sağlar (s.2163, 2165)
- Tablo 2 sendromlar: FGFR1/FGF8 Hartsfield (holoprozensefali, el-ayak malformasyonu, yarık dudak-damak); LEP/LEPR ciddi Obezite; PCSK1 obezite, ACTH eksikliği, diyabet; DMXL2 poliendokrinopati-polinöropati; RNF216/OTUD4 Gordon Holmes (serebellar ataksi, demans, koriyoretinopati, hipopitüitarizm); PNPLA6 Gordon Holmes, Oliver-McFarlane, Laurence-Moon; SOX10 Waardenburg; CHD7 CHARGE; POLR3A/POLR3B 4H (hipomyelinizasyon, hipodonti); NR0B1 doğumsal adrenal yetmezlik; HESX1 septo-optik displazi; REV3L/PLXND1 Möbius; 15q11.2 Prader-Willi; BBS genleri Bardet-Biedl (mental retardasyon, obezite, retinitis pigmentoza, post-aksiyel Polidaktili); PHF6 Börjeson-Forssman-Lehmann; IGSF1 X’e bağlı santral hipotiroidizm (makroorşidizm); SHH Soliter Median Maksiller Santral Kesici Diş Sendromu (s.2166)
Klinik bulgular ve seyir
- Yarık damak-dudak, kulak anormallikleri, Doğumsal İşitme Kaybı, renal agenezi, bimanuel sinkinezi veya iskelet anomalileri eşlik edebilir (s.2165)
- Klinik spektrum tam gonadotropin eksikliğinden kısmi puberte varyantlarına veya geri dönüşümlü DHH’ye kadar geniş; erkek çocukların %75’inde pubertal bulgu hiç oluşmaz, infantil dönemde Mikropenis ve/veya inmemiş testis; %25’inde spontan testis büyümesi ve kısmi virilizasyon (kısmi GnRH eksikliği) (s.2165–2167)